Dönemin Efsane Sadrazamı Halil Rıfat Paşa (Başbakan) - Payitaht Abdülhamid

HALIL RIFAT PAŞA (Serez 1827- Istanbul 9 Ekim 1901) Sadrazam. Devletine hizmetten geri kalmamış ve her dâim devletinin menfaatini düşünen Osmanlının son denem nadide Sadrazamlarından Halil Rıfat Paşa Osmanlı Devleti'nin 1827 yılında Selanik vilayetinin Serez sancağına bağlı Lika köyünde "Bölükbaşı ailesi" olarak tanınan bir ailenin çocuğu olarak doğmuştur. Sıbyan mektebinde yeteneği fark edilip bölge eşrafından bir zatın himayesinde İstanbul'da Mülkiye Mektebi'nde eğitimini tamamlamıştır. Memuriyet hayatına 1843'te Osmanlı bürokrasi kademesinin en altı olan Serez tahrirat kaleminde mülazemetle başladı. Rumeli'de ve Anadolu'da da çeşitli katiplik görevlerinde bulundu. 1864'te tayin edildiği Tuna vilayeti mektupçuluğu sirasinda Midhat Paşa'nın maiyetinde çalıştı. 1868 ‘de Varna, 1869’da Tirhala, 1871’de Vidin mutasarrıflıklarinda bulunduktan sonra Tuna valiliğine getirildi. 5 ay sonra Halep valiliğine getirilen Halil Paşa, 1878'de Kosova ve Selanik valiliklerine tayin edildi. Selanik'te ortaya çıkan eşkıya çeteleri karşısında "izhar-ı acz ile istifa etmesinden ötürü" 1880'de azledilerek Umur-ı Nafia Komisyonu üyeliğine getirildi. 1882’nin Ocak ayında tayin edildiği Sivas valiliğinde içme suyu, tarım, orman ve özellikle yol yapımı çalışmalarıyla parlak bir iz bıraktı. Eylül 1885'te tayin edildiği Aydın, bir rivâyet İzmir valiliğinde de Sivas'ta kazandığı şöhreti devam ettirecek nitelikte imar faaliyetlerinde bulundu. Öyleki, 1885-86 ve 1889-1891 yılları arasında iki dönem valilik yapmıştır. Bu iki dönem arasında yine boş kalmayıp tayin edildiği Bağdat valiliğinden affinı istemesi üzerine İşkodra’ya, 1887'de ise Manastır valilikleri tayin edildi. Yol davasındaki şu sözü tarihe ise geçmiştir: Gidemediğin yer senin değildir. "Bütün devlet işlerinin sarayda toplanması dahilde ve hariçte su-i tesir yâni kötü etki ettiğinden... Babiâli'ye eski selahiyetlerinin iadesi" lüzumunu bir ariza ile II. Abdülhamid'e arz etmesi üzerine azledilen Kâmil Paşa'nın yerine 27 ekim 1895'te sadrazamlığa nasbolundu. Dahiliye Nazırlığı ve Sadrazamlığının ilk yıllarında en fazla meşgul olduğu mesele Ermeni isyanlarıydı. 1895’de İstanbul'da baş gösteren ilk ermeni ayaklanmasının, hariçteki tesirlerinin giderek yayıldığı, bu ayaklanma Anadolu'da yer yer karşılıklara sebep olurken Makedonya, Yanya ve Girit'te ihtilal komitelerinin sürekli asayiş ihlal ettiği, Yunanistan milli bir mesele haline getirdiği Girit üzerindeki teşebbüslerini sürdürürken, büyük devletlerin baski ve müdahalelerini artırdığı buhranlı bir dönemde sadrazamlık yapmaktaydı. Bunda, padişaha hürmeti ve saraya bağlılığı sebebiyle II. Abdülhamid'in devleti Yıldız'dan idare etme siyaseti için uygun vasıfları haiz bir şahsiyet olarak görülmesinin tesiri olduğu anlaşılmaktadır. Ancak sadaret makamının adeta yok sayılarak bütün işlerin Yıldız'dan idare edilmesinin Halil Rifat Paşa gibi munis bir sadrazamı bile çileden çıkardığı, 1896'da saraya sunduğu bir ferman suretinde bu durumdan yakındığı görülmektedir. Sadrazamlığı döneminin başlıca olayları arasında 1896'da Osmanlı Bankasi'nin Ermeniler tarafindan basılması, 1897'de Yunanistan'a savaş ilanı ve arkasından Osmanli-Yunan sulhunün akdi, aynı yıl içinde Girit'in muhtariyet kazanması, 1901'de Fransa'nın Midilli'ye asker çıkarması sayılabilir. Yumuşak huyluluğu ve Padişaha sadakati sayesinde vefat edene kadar makamını muhafaza edebilmiştir. Öncesinde de ifâde ettiğim gibi, bu sadrazamlık görevi esnasında da başarılı hizmetlere imza atmıştır. Derdi sürekli devlete hizme olan Halil Rıfat Paşa, hastalığının vazifesini fiilen yürütmesine mani olması üzerine ölümünden birkaç gün önce Abdurrahman Paşa’ya sadaret kaymakamı unvanıyla saderet işlerini yürütülmesi işlerini devretmişti. Bundan kısa süre sonra yâni 9 Kasım 1901'de hayata gözlerini yummuştur. Cenazesi Eyüp Sultana defnedilip, Türbesi, Bostan İskelesi Sokağı ile Boyacı Sokağının birleştiği yerde bulunan Mihrişah Sultan Türbesi civarindadır. Kaynaklar; 1- Birinci, Ali, "Halil Rifat Paşa", (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.520-521 2- Birol, Nurettin (2009), "Halil Rıfat Paşa Dönemi ve İcraatı" Ankara: Cedit Neşriyat. 3- Halil Rifat Paşa Nurettin Birol - Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık 2003. 4- Mercan, Mehmet, 'Sivas Valisi Halil Rıfat Paşa'nın Eğitim ve İmar Faaliyetleri', Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Cilt 11, Sayı 23, 2004. 5- https://tr.wikipedia.org/wiki/Halil_R... Kullanılan Müzikler; 1- Action_Hero (YouTube) 2- Payitaht Abdülhamid 2.Sezon Dizi Müzikleri;    • Видео   3- Payitaht Abdülhamid 1. Sezon Müzikleri;    • Видео