سقوط محمدعلی شاه قاجار| خاطرات حاج سیاح بخش نهم (پایان) | ح. پرهام

وقایع تبریز و قیام ستارخان در تهران هر روز از طرف امیر بهادر خبر منتشر می شد که " ستارخان کشته شد." و گاهی می گفتند: " تبریز گرفته شد." و گاهی می گفتند: " ستارخان و باقرخان و حیدر خان را گرفتند، فردا وارد می کنند." اینقدر این خبرها گفته شد و دروغ ظاهر گشت که دیگرمثل شده بود که خبر دروغ را خبر باغشاهی و امیر بهادری می گفتند. کم کم کار آذوقه در تبریز سخت شد. هر چه داشتند خوردند. حیوانات و قلعه تمام شده کار به خوردن علف و پوست درخت کشید. معذالک مردان جنگی مقاومت کردند. در این بین واقعه رشت و واقعه اصفهان و جنبش خراسان و اقدامات بختیاریان واقع شد و در تهران مسئلۀ تحصن در سفارت عثمانی پیش آمد و کم کم ضعف به قوای محمد علی شاه راه یافت. در تمام این مدت تبریز در محاصره بود و سیزده ماه تمام می جنگید، خبرهای شهرهای دیگر با کمال سختی به ایشان رسیده، اسباب قوت قلب آنها می گردید تا بالاخره بدبختی و مصیبت باورنکردنی به ایران به تدبیر روسها رخ نمود، یعنی در آخرین روزهای محاصره و سختی تبریز که دیگر کار به جان رسیده هر روز جمعی زن و اطفال و فقرا از گرسنگی جان می دادند و وطن فروشی سعدالدوله وزیر خارجه و قساوت قلب محمد علی شاه و استبداد بی نهایت امیر بهادر و فتوای ناپاک شیخ فضل الله نگذاشت راه آذوقه را به روی تبریزیان باز کنند. بخش پایانی خاطرات حاج سیاح محل تلاقی امیدها، تلخی‌ها و گره‌گشایی یکی از سرنوشت‌سازترین برهه‌های تاریخ معاصر ایران (دوران استبداد صغیر و احیای مشروطه) است وحتی فراتر از یک گزارش جنگی از فتح تهران، تاملی است در باب بهای سنگینی که جامعه ایرانی برای قانون و آزادی پرداخت؛ و هشداری تاریخی درباره این‌که حفظ مشروطه و مهار استبداد، حتی از پیروزی در میدان نبرد نیز دشوارتر است." تحلیل و نقد این بخش را می‌توان از چند زاویه بررسی کرد: ۱. ارزش تاریخی و مزیت روایت دست‌اول مشاهده مستقیم و بدون واسطه: حاج سیاح برخلاف تاریخ‌نگاران بعدی، ناظر عینی این تحولات است. روایت او از ترور اتابک، جو روانی حاکم بر میدان توپخانه، و به توپ بستن مجلس شورای ملی به‌خاطر حضور در متن ماجرا، رنگ و بوی زنده و مستندی دارد. پل ارتباطی میان مشروطه‌خواهان تهران و خوانین بختیاری: یکی از باارزش‌ترین فصول این بخش، سفر شخصی او به منطقه بختیاری و مذاکره با سردار اسعد بختیاری است. این بخش نشان می‌دهد که چگونه پیوند میان روشنفکران، سران ایلات و مبارزان محلی شکل گرفت تا نیروی لازم برای حرکت به سمت تهران فراهم شود. ۲. نقد درون‌مایه و دیدگاه فکری حاج سیاح قانون‌گرایی و میانه‌روی در برابر افراط‌گرایی: حاج سیاح علی‌رغم مشروطه‌خواهی سرسختانه، همواره دل‌نگران خشونت و تندروی‌های کور سیاسی بود. او تندروی‌های برخی گروه‌های افراطی در مجلس و ترورها را زمینه‌ساز بهانه‌جویی دربار و محمدعلی شاه برای سرکوب مجلس می‌دید. سرخوردگی از فرصت‌طلبان پس از فتح تهران: با این‌که فتح تهران به استبداد صغیر پایان داد، اما لحن حاج سیاح در پایان کتاب آمیخته به نوعی حسرت و تلخی است؛ زیرا بلافاصله پس از پیروزی، سهم‌خواهی‌ها، آشفتگی‌های سیاسی و نفوذ مجدد نیروهای درباری و بیگانگان آغاز شد. ۳. نقاط قوت روایی در این بخش روایت انسانی فراتر از نام‌های رسمی: او صرفاً به بیان نام سرداران و شاهان بسنده نمی‌کند، بلکه رنج مردم عادی تبریز در دوران محاصره، ایستادگی مجاهدان و فضای وحشت حاکم بر پایتخت پس از بسته شدن مجلس را به تصویر می‌کشد. وصیت‌نامه و فرجام نمادین: وصیت‌نامه پایانی او آیینه‌ای تمام‌نما از دغدغه همیشگی‌اش برای بیداری ملت، لزوم آموزش عمومی، حاکمیت قانون و دوری از تعصبات کور است. 00:00 - مقدمه 28:40 - ترور اتابک 35:10 - واقعه میدان توپخانه 53:45 - تقابل با مشروطه 01:02:20 - به توپ بستن مجلس 01:14:46 - قیام تبریز (ستارخان) 01:47:44 - قیام اصفهان و بختیاری 01:55:29 - قیام رشت 02:06:27 - دیدار با سردار اسعد 02:34:49 - پیش از پیروزی 02:41:29 - فتح تهران و سقوط شاه 02:44:32 - وصیت حاج سیاح و پایان هدف ما از بازگو کردن این آثار، زنده نگه‌داشتن ادبیات فارسی و روایت‌های انسانی است تا در هر گوشه‌ی دنیا بتوانیم با شنیدن صدای فارسی که اولین صدائی بوده که در گوش ما نشسته، آرامش بگیریم. ❤️ اگر سبک داستان‌خوانی ما با ذوق شما سازگار است کانال را سابسکرایب کنید و زنگوله را بزنید تا هر هفته داستان جدید بشنوید، و کانال ما را به کسانیکه برایتان مهم هستند توصیه کنید. با لایک، نظر و اشتراک‌گذاری، به ما کمک کنید تا این قصه‌ها به گوش فارسی‌زبانان بیشتری برسند. 💛 به کانال آوای کتاب پاسارگاد خوش آمدید. کتاب صوتی: خاطرات حاج سیاح نویسنده: حاج سیاح محلاتی با صدای: ح. پرهام ادیت و فنی: ح. عزت نژاد و گ. جاسمی موزیک: م. سلطان پور Title of the book: Khaterat Haj Sayah Author: Haj Sayah Mahalati Narrator : H.Parham پلی لیست خاطرات شازده حمام : 📚 موضوع: رمان فارسی، داستان کوتاه، کتاب صوتی، خاطرات ایرانی #داستان_صوتی_فارسی #رمان_فارسی #کتاب_صوتی #داستان_کوتاه #خاطرات_واقعی #قصه_ایرانی #ادبیات_فارسی #نریشن_فارسی AudioBooks کانال ما در تلگرام: https://t.me/PersianAudioBooks1 ایمیل ما: آوای کتاب پاسارگاد در یوتیوب آرشیوی تقریبا کامل از بهترین آثار ادبی ایران را بصورت گویا در اختیار شما قرار میدهد. This is the official channel of Avayeketab-Pasargad Avayeketab-Pasargad brings you the timeless treasures of Iranian classical and contemporary literary works. #Avayeketab-Pasargad The Channel belongs to the Narrator, Mr. H. Parham and all the videos including this video are created by him and can exclusively be published in this channel. برای شنیدن کتابهای صوتی بیشتر روی لینکهای زیر کلیک کنید.