فاطمه راکعی - شروع فعالیت حرفه‌ای و انقلاب فرهنگی

فاطمه راکعی (۲ فروردین ۱۳۳۳ در زنجان) شاعر، زبان‌شناس، پژوهشگر، استاد دانشگاه و چهرهٔ فرهنگی و سیاسی ایرانی است. او دوران ابتدایی را در زادگاهش گذراند و سپس برای ادامهٔ تحصیل به تهران رفت. فعالیت‌های او طی چند دهه حوزه‌های دانشگاهی، ادبی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را دربرگرفته است. راکعی از اعضای هیئت علمی دانشگاه الزهرا بوده و در این دانشگاه مسئولیت‌های آموزشی و مدیریتی متعددی بر عهده داشته است. در عرصهٔ ادبیات نیز به‌عنوان شاعر، مترجم و پژوهشگر فعالیت کرده و از سال ۱۳۷۸ مدیریت انجمن شاعران ایران را بر عهده داشته است. او همچنین از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۳ نمایندهٔ مردم تهران در دورهٔ ششم مجلس شورای اسلامی بود و در این دوره مسئولیت‌هایی چون نایب‌رئیسی کمیسیون فرهنگی، ریاست کمیتهٔ زنان، جوانان و امور خانواده و ریاست فراکسیون زنان مجلس را بر عهده داشت. تحصیلات راکعی در سال ۱۳۵۵ مدرک کارشناسی مترجمی زبان انگلیسی را از دانشگاه علامه طباطبایی (مدرسه عالی ترجمه سابق) دریافت کرد و در سال ۱۳۵۷ دورهٔ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی را در دانشگاه تهران به پایان رساند. او سپس تحصیلات خود را در رشتهٔ زبان‌شناسی ادامه داد و مدرک دکتری زبان‌شناسی را از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرد. فعالیت‌ها و آثار فعالیت دانشگاهی راکعی از اواخر دههٔ ۱۳۵۰ آغاز شد. او در فرهنگستان زبان ایران و مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی به پژوهش پرداخت و سپس به دانشگاه الزهرا پیوست. در این دانشگاه سمت‌هایی چون مدیریت گروه زبان انگلیسی، مدیریت گروه ادبیات فارسی، معاونت آموزشی و پژوهشی دانشکده الهیات و ادبیات، معاونت پژوهشی دانشگاه، قائم‌مقامی رئیس دانشگاه و ریاست پژوهشکده شعر و هنر را بر عهده داشته است. در حوزهٔ فرهنگی و ادبی، او از چهره‌های فعال شعر معاصر ایران بوده و مدیریت انجمن شاعران ایران و ریاست هیئت‌مدیره و مدیریت دفتر شعر جوان از جمله مسئولیت‌های اوست. وی همچنین در نهادهایی چون شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بنیاد سینمایی فارابی، کتابخانه‌های عمومی کشور، خانه هنرمندان ایران و انجمن نقد ادبی فعالیت داشته است. راکعی در حوزهٔ مطالعات زنان نیز فعالیت‌های اجتماعی و اجرایی گسترده‌ای داشته است. او از اعضای مؤسس جمعیت زنان مسلمان نواندیش ایران و از سال ۱۳۸۶ دبیرکل این جمعیت بوده است. همچنین در سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ به‌عنوان مشاور شهردار تهران در امور زنان و مدیرکل امور زنان شهرداری تهران فعالیت کرد. آثار برگزیده از مهم‌ترین مجموعه‌های شعر و کتاب‌های او می‌توان به «سفر سوختن»، «آواز گلسنگ»، «مادرانه‌ها»، «ناخنکی به زندگی»، «دیروز با ما کسی بود»، «رویای رنگین»، «سنجاقک‌ها»، «نانوشته‌ترین»، «چقدر رنگ‌پریده است ماه» و «زنی می‌گذرد» اشاره کرد. راکعی همچنین کتاب Sound and Sense اثر لارنس پرین را با عنوان «درباره شعر» و کتاب Logic in Linguistics را به فارسی ترجمه کرده است. پژوهش‌های او موضوعاتی چون شعر نیما یوشیج، شعر قیصر امین‌پور، زبان‌شناسی، استعاره، اخلاق در شعر، ادبیات زنان و جایگاه زن در شعر فارسی را دربرمی‌گیرد. او همچنین طراح و مجری پروژه‌هایی مانند «گفت‌وگوی شعر ایران و جهان»، مجموعه همایش‌های «شعر و هنرهای تجسمی؛ بهار ایرانی»، همایش‌های «کارنامه یکصد سال شعر زنان فارسی‌سرا» و طرح پژوهشی «امکان‌سنجی ترجمه شعر با تأکید بر ترجمه شعر معاصر فارسی» بوده است. گزیده‌هایی از اشعار او به زبان‌های انگلیسی، اسپانیایی، رومانیایی و خط سیریلیک منتشر شده و ترجمه‌هایی از شعرهایش نیز به زبان‌های عربی، فرانسوی، کره‌ای و ترکی آذربایجانی انتشار یافته است. دستاوردها و جوایز راکعی در طول فعالیت‌های ادبی، دانشگاهی و فرهنگی خود جوایز و تقدیرنامه‌های متعددی دریافت کرده است. از جملهٔ آنها می‌توان به تقدیر دانشگاه الزهرا برای مجموعه شعر «سفر سوختن»، لوح تقدیر سمپوزیوم شعر کوالالامپور، تقدیر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای فعالیت‌های فرهنگی و ادبی، تقدیر بنیاد آفرینش‌های هنری نیاوران، و تقدیر در جشنواره‌های بین‌المللی شعر فجر اشاره کرد. در سومین جشنواره بین‌المللی شعر فجر در سال ۱۳۸۷ نیز از او به‌عنوان شاعر پیشکسوت انقلاب تقدیر شد. در سال ۱۳۹۵، در ارتباط با پروژه انتشار ۳۰ کتاب دوزبانه، از سوی مؤسسه اکو، انجمن شاعران ایران و معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مورد تجلیل قرار گرفت. در همان سال، فاطمه راکعی گواهینامه هنری درجه یک را نیز دریافت کرد.