စစ်တန်းလျားနိုင်ငံနှင့် အာဏာ၏အရင်းအမြစ် — Michael Desch ၏ သီအိုရီ

ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာကြီးကို ကြည့်လိုက်ရင် စစ်မီးတွေဟာ နေရာအနှံ့မှာ တောက်လောင်နေပါတယ်။ အချို့က ပြည်ပကျူးကျော်မှုကို ခုခံနေရတဲ့ စစ်ပွဲတွေဖြစ်သလို၊ အချို့ကတော့ ကိုယ့်နိုင်ငံသားအချင်းချင်း ပြန်တိုက်နေရတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်တွေပါ။ ဒီနေရာမှာ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု ရှိလာပါတယ်။ "ဘယ်အချိန်မှာ တိုက်ရမယ်၊ ဘယ်သူ့ကို တိုက်ရမယ်ဆိုတာကို ဘယ်သူက ဆုံးဖြတ်တာလဲ?" ဗိုလ်ချုပ်တွေလား? ဒါမှမဟုတ် ပြည်သူက ရွေးချယ်ထားတဲ့ အရပ်သားခေါင်းဆောင်တွေလား? စစ်တပ်ဆိုတာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အစောင့်အရှောက်လား? ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံတော်ရဲ့ အရှင်သခင်လား? သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် စစ်တပ်နဲ့ အစိုးရဆိုတာ ခွဲခြားလို့မရအောင် ရောယှက်နေခဲ့တာပါ။ ရှေးခေတ် ဘုရင်တွေလက်ထက်မှာ ဘုရင်ကိုယ်တိုင်က စစ်သေနာပတိ ဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့၊ ခေတ်သစ်နိုင်ငံတော်တွေ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့အခါမှာတော့ "အရပ်ဘက်က စစ်ဘက်ကို ထိန်းချုပ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ မူဝါဒဟာ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အသက်သွေးကြော ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအယူအဆဟာ လက်တွေ့မှာ အမြဲတမ်း အလုပ်ဖြစ်ရဲ့လား? ဒီဗီဒီယိုရဲ့ အဆုံးမှာတော့ လူကြီးမင်းတို့ဟာ အဖြေရခက်တဲ့ မေးခွန်းတွေအတွက် အဖြေကို ရသွားပါလိမ့်မယ်။ ဘာကြောင့် အချို့နိုင်ငံတွေမှာ စစ်တပ်က အစိုးရကို နာခံပြီး၊ အချို့နိုင်ငံတွေမှာတော့ စစ်တပ်က အစိုးရကို ဖြုတ်ချနေရတာလဲ? နိုင်ငံတစ်ခုက ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ "ခြိမ်းခြောက်မှု" တွေက အရပ်ဘက်-စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေးကို ဘယ်လို ပြောင်းလဲပစ်သလဲ? ပြီးတော့... ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အနာဂတ်အတွက် "သေနတ်ကို ဘယ်သူကိုင်မလဲ" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းက ဘာကြောင့် အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်နေရတာလဲ? အဖြေတွေကို သိရှိဖို့အတွက်... Michael C. Desch ရဲ့ အမြင်တွေနဲ့အတူ သမိုင်းရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တွေကို အဆုံးထိ အတူတူ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်ပါ။