Əlavə Dəyər Vergisi 5ci hissə #19 | Samir Ağayev

Əlavə Dəyər Vergisi (ƏDV) müasir vergi sisteminin ən əsas büdcə formalaşdıran mexanizmlərindən biridir və xammaldan son istehlakçıya qədər hər bir satış mərhələsində yaranan "əlavə dəyəri" hədəf alır. Sahə üzrə ümumi işləmə qaydası və sistemin mahiyyəti belə qurulub: Zəncirvari Vergitutma Mexanizmi: Hər bir təsərrüfat subyekti öz satış qiymətinin üzərinə 18% ƏDV əlavə edərək alıcıdan toplayır. Lakin büdcəyə bu məbləğin hamısını deyil, yalnız özünün təchizatçılara ödədiyi ƏDV ilə müştəridən aldığı ƏDV arasındakı müsbət fərqi ödəyir. Fərq mənfi olduqda isə gələcək dövrlərə əvəzləşmə kimi ötürülür. Şəffaflıq və Nəzarət Aləti: ƏDV yalnız maliyyə daxilolması deyil, həm də iqtisadiyyatda şəffaflığı təmin edən başlıca faktordur. Şirkətlər ödədikləri ƏDV-ni əvəzləşdirə bilmək üçün qarşı tərəfdən rəsmi elektron qaimə-faktura (EQF) və bank/depozit hesabı üzərindən nağdsız ödəniş tələb etməyə məcbur olur. Bu da zəncirdəki bütün tərəflərin leqal işləməsini stimullaşdırır. Son İstehlakçı Yükü: Zəncir boyunca bütün sahibkarlar üçün ƏDV əslində bir vasitəçi uçot maddəsidir (şirkətin xalis gəliri və ya maya dəyəri deyil). Yekun vergi yükü bütövlükdə məhsulu və ya xidməti ən axırda alan son istehlakçının (əhalinin) cibindən çıxır. Dövlət Büdcəsində Rolu: Neftdən kənar dövlət gəlirlərinin ən böyük payı məhz daxili və idxal ƏDV-nin payına düşür. Bu səbəbdən vergi orqanları ən ciddi kameral yoxlamaları, risk meyarlarını və audit proseslərini məhz ƏDV bəyannamələri və əməliyyatları üzərində qurur. #ədv0dərəcə, #sıfırfaizədv, #ədvazadolma, #maddə164, #maddə165, #ixracdaədv, #ədvəvəzləşdirilməsi, #girişədvsi, #mayadəyəriədv, #ədvbəyannaməsi