PROF. DR. ŞABAN ALİ DÜZGÜN: KUR'AN TERİMLERİNİN ÇİFTE REFERANSLI YORUMU VE HİKMET ARAYIŞI

KUR’AN TERİMLERİNİN ÇİFTE REFERANSLI YORUMU: DİKEYDE ALLAH’A, YATAYDA İNSANA VE TOPLUMA DOKUNAN DEVRİMCİ BİR OKUMA BİÇİMİ! Server Vakfı’nın geleneksel Çarşamba Sohbetleri’nde bu hafta, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şaban Ali Düzgün hocamızla bir aradayız. Hocamız, "Kur'an Terimlerinin Çifte Referanslı Yorumu" başlığı altında, kutsal metnin sadece metafizik bir gayp kitabı değil, aynı zamanda insanı ve toplumu inşa eden dinamik bir eylem rehberi olduğunu çarpıcı analizlerle ortaya koyuyor. İslam dünyasında yaygın olan "dini sadece öteki dünyaya ve ölüme hasretme" anlayışının insanı dünyaya yabancılaştırdığına dikkat çeken hocamız; her Kur'an teriminin bir ucu Allah’a (ilahi), diğer ucu ise insana (beşeri) bakan iki yönlü bir yapısı olduğunu vurguluyor. Bu perspektifle bakıldığında, sadece "Allah'ın birliği" olarak anlaşılan Tevhid kavramı, çifte referanslı okunduğunda "insanların birliği ve eşitliği" anlamına gelerek ırkçılığa karşı en güçlü toplumsal reddiyeyi oluşturmaktadır. Benzer şekilde, sadece ölümden sonrası olarak kodlanan Ahiret kavramı, aslında "bundan sonraki yaşam" için bir umut, iyimserlik ve güven vaadi olarak karşımıza çıkmaktadır. Hocamız konuşmasında, modern dünyada bilginin bir iktidar ve tahakküm aracına dönüştüğünü ancak "hikmetten" yani bilgelikten yoksun kaldığını ifade ediyor. Jean-Jacques Rousseau’nun eleştirilerinden güncel teknofodalizm ve dijital derebeylik analizlerine kadar geniş bir yelpazede, hikmetsiz bilginin insanlığı nasıl bir krizin eşiğine getirdiğini deşifre ediyor. Bu noktada Kur'an’ın sadece bir "enformasyon" (bilgi alma) kaynağı değil, bir "performasyon" (eyleme dönüşme) kaynağı olduğunu hatırlatarak; dini metinlerin ancak bir pratik ve değerler dizgesi olarak okunduğunda gerçek anlamını bulacağını belirtiyor. Programda ayrıca Takva kavramının "kamusal alanda hesap verebilirlik" olarak nasıl yorumlanması gerektiği ve Müslümanların birbirini "gözetlemesi" değil, bir velayet ilişkisi içinde "koruyup gözetmesi" üzerine derinlikli tahliller sunuluyor. Kur'an’ın pedagojik, iletişimsel ve toplumsal özgürleşmeye dönük dilini yeniden keşfetmeye davet eden bu sohbet, klasik yorumların ötesine geçmek isteyen her okur için ufuk açıcı bir rehber niteliğindedir. Anahtar Kelimeler Server Vakfı Çarşamba Sohbetleri Prof. Dr. Şaban Ali Düzgün Çifte Referanslı Yorum Kur'an Terminolojisi Tevhid Takva Hikmet Teknofodalizm Performasyon Toplumsal İnşa