Vì Sao Mỹ Không Thể Xóa Sổ Địa Đạo Củ Chi?

Ngày 26 tháng 1 năm 1967, chiến dịch Cedar Falls khép lại. Quân đội Mỹ đã tung vào Tam giác sắt khoảng hai mươi tiểu đoàn, năm mươi tư chiếc xe ủi, hơi cay và 96 phi vụ B-52, thu về gần nửa triệu trang tài liệu. Hai ngày sau, tướng Bernard Rogers bay trực thăng qua đúng vùng đất ấy, và thấy rất nhiều người đạp xe, đi bộ, như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Suốt mười chín ngày bị truy quét, họ đã ở đâu? Phim kể lại địa đạo Củ Chi bằng chính hồ sơ của quân đội Mỹ: sử chính thức của Lục quân Mỹ, báo cáo tác chiến, bản tổng kết "Tác chiến chống lại các hệ thống địa đạo", cuốn sổ tay "Hole Huntin'" và bản tin CIA; đặt cạnh hồ sơ Việt Nam gửi UNESCO và lời kể của những người từng ở dưới hầm. 0:00 Mở đầu 1:27 Chương 1: Đất 4:48 Chương 2: Căn cứ trên miệng hầm 6:21 Chương 3: Rừng Hố Bò 8:57 Chương 4: Búa và đe 13:08 Chương 5: Chuột cống 17:02 Chương 6: Họ quay lại 19:35 Kết: Từ chiến trường thành di tích Xem thêm trong loạt "Chiến tranh Việt Nam qua hồ sơ": Tập 1 - Vì Sao Mỹ Ném Bom Miền Bắc Sau Một Trận Đánh Không Xảy Ra?    • Vì Sao Mỹ Ném Bom Miền Bắc Sau Một Trận Đá...   Tập 2 - Hòa Bình Trong Tầm Tay, Sao Mỹ Vẫn Đưa B-52 Ra Hà Nội?    • Hòa Bình Trong Tầm Tay, Sao Mỹ Vẫn Đưa B-5...   Nguồn và tư liệu: Phim (tác phẩm của chính phủ liên bang Mỹ; chỉ dùng hình, không dùng tiếng gốc): Lưu trữ Quốc gia Mỹ NARA 111-LC-54326 (Sư đoàn 25 bộ binh Mỹ, vùng Củ Chi, 1969), 111-TV-713 (Your Army Reports số 10, khoảng 1967), 111-TF-4131 (phim huấn luyện "Tunnel Destruction", quay ở Mỹ trên đường hầm dựng lại); Bộ Quốc phòng Mỹ: Staff Film Report 66-5A (DoD PIN 27007; Tam giác sắt, 1/1966), "Ready to Strike" (Lục quân Mỹ, 1968; DoD PIN 30212, NARA 330-DVIC-30212). Phim không cùng thời điểm câu chuyện được ghi năm trên hình. Ảnh: Lục quân Mỹ, Lưu trữ Quốc gia Mỹ NARA 111-CC-38112 (trung sĩ Ronald A. Payne, rừng Hố Bò, 24/1/1967), 111-C-CC53045, 111-CCV-351-CC33055, 111-CCV-351-CC33057, 111-CCV-7-CC73310, 111-CCV-345-CC38319, 111-CCV-537-CC38318, 111-CC-37982, 111-CC-38064, 111-CC-38091, 111-CC-38096 và các ảnh 111-CC khác về chiến dịch Cedar Falls và căn cứ Củ Chi (1967); Trung tâm Lịch sử và Giáo dục Lục quân Mỹ (USAHEC: trại Phú Lợi 1/1967, chiến dịch Crimp 1/1966); J. H. Hay, Tactical and Materiel Innovations (Lục quân Mỹ, 1974), tr. 35; Đài tưởng niệm Chiến tranh Úc (Australian War Memorial) KEL/66/0018/VN, KEL/66/0019/VN, KEL/66/0022/VN, KEL/66/0023/VN. Khu di tích ngày nay: Phương Huy (phạm vi công cộng), Balon Greyjoy (CC0), Rudolph A. Furtado (CC0), Wikimedia Commons. Tài liệu: Trung tâm Quân sử Lục quân Mỹ (CMH): B. W. Rogers, Cedar Falls–Junction City: A Turning Point (1974); J. Carland, Stemming the Tide (2000); G. MacGarrigle, Taking the Offensive (1998); A. Traas, Engineers at War (2010); J. H. Hay, Tactical and Materiel Innovations (1974). CIA, "The Situation in Vietnam", 27/1/1967 (CIA-RDP79T00826A001600010027-9) và 29/4/1975 (CIA-RDP86T00608R000300070038-2). DTIC: AD0391115 (báo cáo sau chiến dịch Niagara/Cedar Falls, 1967), AD0504766 (báo cáo tác chiến Sư đoàn 25 bộ binh Mỹ, 2–4/1969), AD0683375 (MACV, "Hole Huntin'", 1968), AD0844097 (hội thảo của Bộ Tư lệnh Lục quân Mỹ tại Việt Nam, 1/1968), AD0864423 (báo cáo thử nghiệm "Tunnel Weapon", 1969); MACV Lessons Learned số 56 (18/4/1966, theo A. Traas). Hồ sơ Việt Nam gửi UNESCO (Danh sách dự kiến, 2026); báo Nhân Dân, Thanh Tra; Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam; tạp chí Time (1/1967); J. Schell, "The Village of Ben Suc" (The New Yorker, 1967); các hội cựu binh Mỹ. Bản đồ: Lục quân Mỹ, Cedar Falls–Junction City (CMH, 1974), Map 6. Ảnh vệ tinh: Sentinel-2 cloudless 2016 (https://s2maps.eu, EOX IT Services GmbH, CC BY 4.0); chứa dữ liệu Copernicus Sentinel đã xử lý (Contains modified Copernicus Sentinel data 2016 & 2017). Sông Sài Gòn: © OpenStreetMap contributors (ODbL). Vị trí trên bản đồ là minh họa. Giọng đọc: ElevenLabs (Nhật Phong; lời trung úy Nguyễn Thanh Linh do một giọng khác đọc lại, âm thanh dựng lại). Không có hình ảnh AI: mọi hình là phim tư liệu, ảnh, tài liệu gốc, hoặc bản đồ và biểu đồ dựng bằng code. Vị trí, đường đi trên bản đồ là minh họa trừ khi có ghi nguồn. Nhạc và hiệu ứng âm thanh: Epidemic Sound. #ĐịaĐạoCủChi #ChiếnTranhViệtNam #LịchSửViệtNam