Sekcja mozazaura – lekcja prehistorycznej anatomii / Dr Daniel Tyborowski

Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach nowego cyklu Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW [20 lutego 2025 r.] https://wszechnica.org.pl/wyklad/sekc... Czy mozazaury naprawdę wyglądały jak ogromne morskie jaszczurki? A może nasze wyobrażenia o tych drapieżnikach późnokredowych oceanów trzeba mocno zaktualizować? W wykładzie dr Daniel Tyborowski wraca na Wszechnicę z nowym cyklem paleontologicznym: „Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW”. Punktem wyjścia jest pytanie, które często zadajemy, patrząc na rekonstrukcje wymarłych zwierząt: skąd paleontolodzy wiedzą, jak one wyglądały za życia? Mozazaury były wielkimi drapieżnymi gadami morskimi żyjącymi w późnej kredzie, aż do wielkiego wymierania sprzed 66 milionów lat. Choć nazwa może kojarzyć się z dinozaurami, mozazaury dinozaurami nie były. Należały do gadów łuskonośnych, czyli tej samej wielkiej grupy, do której należą dzisiejsze jaszczurki i węże. Ich najbliższymi współczesnymi krewniakami są warany i helodermy. Dr Tyborowski pokazuje, jak zmieniało się naukowe spojrzenie na wygląd mozazaurów. Przez długi czas rekonstruowano je jako wodne warany: z wydłużonym ciałem, płetwiastymi kończynami i stosunkowo prostym, „węgorzowatym” ogonem. Nowe odkrycia skamieniałości, zwłaszcza tych z zachowanymi tkankami miękkimi, pokazują jednak, że zaawansowane mozazaury mogły mieć ciało znacznie bardziej zbliżone do dzisiejszych szybkich pływaków: rekinów, delfinów czy ichtiozaurów. Wykład jest swoistą „sekcją” kilku wyjątkowych mozazaurów. Pierwszy z nich to Platecarpus tympaniticus, którego znalezisko opisane w 2010 roku pozwoliło zobaczyć znacznie więcej niż sam szkielet. Dzięki znakomitemu stanowi zachowania i procesowi fosfatyzacji udało się rozpoznać m.in. ślady skóry, łusek, melanosomów, elementów krtani, możliwych narządów wewnętrznych oraz treści jelitowej. To rzadki moment, gdy paleontologia pozwala zajrzeć nie tylko na zewnątrz wymarłego zwierzęcia, ale także do jego wnętrza. Kolejne przykłady pokazują, że mozazaury nie były po prostu jaszczurkami z płetwami. U rodzaju Prognathodon zachowały się odciski tkanek miękkich płetwy i ogona, które wskazują na obecność silnej, pionowej płetwy ogonowej. Z kolei opisany z Japonii Megapterygius dostarcza argumentów za tym, że niektóre mozazaury mogły mieć również trójkątną płetwę grzbietową. To oznacza, że ich sylwetka mogła być znacznie bardziej „rybia”, niż przez lata sądzono. W wykładzie pojawiają się m.in. następujące pytania: czym naprawdę były mozazaury i dlaczego nie należy ich mylić z dinozaurami, jak blisko były spokrewnione z waranami, wężami i innymi gadami łuskonośnymi, dlaczego tak wiele grup kręgowców wtórnie wracało do życia w morzu, czym jest konwergencja ewolucyjna i dlaczego mozazaury można porównywać do rekinów, delfinów czy ichtiozaurów, jak z pojedynczych kości, odcisków tkanek i śladów na szkielecie odtwarza się wygląd wymarłego zwierzęcia, co mówią nam zachowane łuski, melanosomy i tkanki miękkie, czy mozazaury miały rybią płetwę ogonową, czy mogły mieć płetwę grzbietową, czy wystawiały rozdwojony język podobnie jak warany i węże, jak działał narząd Jacobsona i dlaczego mógł być ważny dla tych morskich drapieżników, co mozazaury jadły i jak bardzo zróżnicowane były ich strategie pokarmowe, czy znamy ślady mozazaurów z terenów Polski. Dr Daniel Tyborowski - paleobiolog, geolog, ewolucjonista, nauczyciel akademicki i popularyzator nauki. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na ewolucji, morfologii funkcjonalnej, histologii i paleoekologii kręgowców wtórnie wodnych, zwłaszcza gadów morskich i waleni. W 2018 roku z wyróżnieniem obronił rozprawę doktorską poświęconą paleobiologii i środowisku życia późnojurajskich kręgowców morskich z kamieniołomu Owadów-Brzezinki. Pełnił funkcję adiunkta muzealnego i pracownika Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. Od 2024 roku jest pracownikiem naukowym i wykładowcą w Katedrze Geologii Historycznej, Regionalnej i Paleontologii na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Bada m.in. ewolucję i zróżnicowanie specjalizacji pokarmowych morskich czworonogów, w tym ichtiozaurów, mozazaurów i waleni. #mozazaury #mozazaur #paleontologia #SekcjaMozazaura #DanielTyborowski #PaleontologiczneWieczory #WydziałGeologiiUW #UniwersytetWarszawski #gadyMorskie #kreda #późnaKreda #wielkiewymieranie #ewolucja #anatomia #prehistoria #skamieniałości #tkankimiękkie #fosfatyzacja #Platecarpus #Prognathodon #Megapterygius #ichtiozaury #dinozaury #gadyłuskonośne #warany #węże #konwergencja #historiaZiemi #geologia #paleobiologia #popularnonaukowe #nauka #Wszechnica #WszechnicaFWW Playlista Dzieje Ziemii -    • dr Daniel Tyborowski - Dzieje Ziemi i Wiec...   Znajdź nas:    / wszechnicafww     / wszechnicafww1   https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---h... https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/