Goethe — Człowiek, który przeżył własną legendę

Johann Wolfgang Goethe — poeta, dramaturg, powieściopisarz, minister, przyrodnik i badacz barw. Człowiek, który w wieku dwudziestu czterech lat napisał w pięć i pół tygodnia powieść, jakiej przestraszyła się cała Europa, a swoją odpowiedź na nią pisał przez następne sześćdziesiąt lat i zapieczętował lakiem, zakazując otwierać jej przed własną śmiercią. W tym pełnym, ponadgodzinnym dokumencie przechodzimy przez osiemdziesiąt dwa lata jego życia — od trudnych narodzin we Frankfurcie nad Menem w tysiąc siedemset czterdziestym dziewiątym roku aż po ostatnie godziny w weimarskiej sypialni w marcu tysiąc osiemset trzydziestego drugiego roku. CO ZNAJDĄ PAŃSTWO W TYM ODCINKU Zamożny mieszczański dom przy Wielkim Jelenim Rowie: ojciec pedant, który z wychowania syna uczynił dzieło swojego życia, i matka obdarzona darem opowiadania. Lizbońskie trzęsienie ziemi i francuska okupacja jako pierwsze zderzenia dziecka z rzeczywistością. Lata studenckie w Lipsku, krwotok płucny, który omal nie zakończył wszystkiego, i powrót do domu bez dyplomu. Alchemiczne lektury okresu rekonwalescencji, z których wiele lat później wyrósł doktor Faust. Strasburg: odkrycie gotyckiej katedry wbrew wszystkim podręcznikom, spotkanie z Johannem Gottfriedem Herderem i narodziny estetyki burzy i naporu. Sesenheim, Friederike Brion i porzucenie, które stało się źródłem poczucia winy obecnego w całej jego późniejszej twórczości. Wetzlar tysiąc siedemset siedemdziesiątego drugiego roku: Charlotte Buff, beznadziejna miłość do cudzej narzeczonej i śmierć młodego prawnika Karla Wilhelma Jerusalema. Z tych dwóch losów powstały Cierpienia młodego Wertera — książka, w której autor doprowadził własną historię do punktu, od którego sam się cofnął. Wertherowska gorączka w Europie: pirackie przedruki, przekłady, niebieski frak i żółta kamizelka jako mundur pokolenia, porcelana, ryciny i perfumy — pierwszy w dziejach przypadek handlu pamiątkami wokół dzieła literackiego. Zakazy w Lipsku, Danii i we Włoszech. Rzetelne, oparte na dokumentach rozważenie legendy o fali samobójstw, stanowisko współczesnych biografów oraz historia pojęcia „efekt Wertera”, wprowadzonego przez socjologa Davida Phillipsa w tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym czwartym roku i obecnego do dziś w zaleceniach Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących odpowiedzialnego mówienia o takich sprawach. POLSKIE ŚLADY W BIOGRAFII GOETHEGO Osobny wątek tego odcinka stanowią autentyczne polskie epizody. Wrzesień tysiąc siedemset dziewięćdziesiątego roku: sztolnie Złotego Stoku, Szczeliniec Wielki, maszyna parowa kopalni Fryderyk w Tarnowskich Górach wraz z wierszowanym wpisem Goethego do księgi gości, trzy dni pobytu w Krakowie w zajeździe Pod Jeleniem przy Rynku Głównym oraz zjazd do kopalni soli w Wieliczce. Jesień tysiąc osiemset dwudziestego trzeciego roku: dwa tygodnie koncertów Marii Szymanowskiej w weimarskim domu poety i wiersz Pojednanie. Sierpień tysiąc osiemset dwudziestego dziewiątego roku: wizyta Adama Mickiewicza i Antoniego Edwarda Odyńca, medalion Davida d Angers oraz udział polskich gości w obchodach osiemdziesiątych urodzin gospodarza. DALSZE WĄTKI Przyjaźń z Friedrichem Schillerem i jedenaście lat, które nazwano klasycyzmem weimarskim. Noc po bitwie pod Jeną i postawa Christiane wobec maruderów. Audiencja u Napoleona w Erfurcie. Nauka o barwach i spór z Newtonem. Marienbad, Ulrike von Levetzow i Elegia marienbadzka. Johann Peter Eckermann, czaszka przyjaciela w gabinecie, śmierć syna Augusta, zapieczętowany rękopis i pośmiertne wydanie drugiej części Fausta. UWAGI DOTYCZĄCE METODY Materiał opracowano na podstawie dokumentów epoki, korespondencji, wspomnień własnych Goethego oraz ustaleń współczesnej biografistyki. Kwestie sporne — skala wertherowskich samobójstw, słynne słowa Napoleona, ostatnie zdanie poety, charakter relacji z Charlottą von Stein, szczegóły wizyty polskich gości — przedstawiono w sposób wyważony, z zaznaczeniem, że istnieją różne wersje i interpretacje. Tematy trudne potraktowano z należytą powściągliwością i szacunkiem dla osób, których dotyczą. Kanał Stanisław Wiśniewiecki poświęcony jest opowieściom o wielkich postaciach historii i kultury europejskiej. Autorem scenariusza, opracowania i narracji jest Stanisław Wiśniewiecki. Jeśli odcinek okazał się wartościowy, proszę o łapkę w górę, komentarz i subskrypcję — to realnie pomaga kanałowi w rozwoju. OCHRONA PRAW AUTORSKICH Wszystkie materiały zawarte w tym filmie — scenariusz, narracja, opracowanie redakcyjne i montaż — stanowią własność intelektualną kanału Stanisław Wiśniewiecki i podlegają ochronie prawnej. Kopiowanie, powielanie, ponowne publikowanie w całości lub we fragmentach, a także wykorzystywanie w celach komercyjnych bez pisemnej zgody autora jest zabronione. Cytowanie w celach edukacyjnych jest dopuszczalne wyłącznie z podaniem źródła i wskazaniem kanału. #Goethe #Werter #Faust #HistoriaLiteratury #Weimar