ដំណើរអ៊ីរ៉ង់លើវិថីនុយក្លេអ៊ែរ ជាង៦ទសវត្ស

សូមស្វាគមន៍មកកាន់ឆាណែល «បុរាណកាល»! ទីនេះគឺជាបណ្ដុំនៃចំណេះដឹង និងរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ក៏ដូចជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក។ យើងនឹងនាំអ្នកធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅកាន់អតីតកាល ដើម្បីស្វែងយល់អំពីព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗដែលបានផ្លាស់ប្តូរវាសនាមនុស្សជាតិ។ ------------ គោលបំណងរបស់យើង ចែករំលែកចំណេះដឹងប្រវត្តិសាស្រ្ដឱ្យបានទូលំទូលាយ ស្វែកយល់ប្រវត្តិបុគ្គលល្បីៗក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ដ ស្រាវជ្រាវអំពីអាថ៌កំបាំងដែលអ្នកមិនធ្លាប់ដឹង។ ------------ #បុរាណកាល #កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ #ប្រវត្តិសាស្ត្រ #រឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រ #KhmerHistory #BoranKal ------------ ***កំណត់សម្គាល់: រាល់ការបញ្ចេញមតិទៅលើខ្លឹមសារនៃវីដេអូនេះ គឺជាទំនួសខុសត្រូវរបស់អ្នកបញ្ចេញមតិផ្ទាល់។ ដូច្នេះ សូមមិត្តអ្នកគាំទ្រគ្រប់ផ្នែក ធ្វើការបញ្ចេញមតិប្រកបដោយសីលធម៌ ក្នុងន័យស្ថាបនា។ ការបញ្ចេញមតិបែបជេរប្រមាថ អុជអាល នាំដល់ការយល់ច្រឡំ ឬ ការរើសអើងជាតិសាសន៍ សាសនា ឬក៏បុគ្គលណាមួយ នាំឱ្យបាត់បង់ភាពថ្លៃថ្នូរជាមនុស្ស មិនមែនជាគោលបំណងរបស់ខ្ញុំបាទឡើយ។ ខ្លឹមសារអប់រំនៃវីដេអូនេះ ជាគោលបំណងរបស់យើងខ្ញុំ! សូមអរគុណ! ------------ កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ គឺជាប្រធានបទដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តនយោបាយពិភពលោកនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ត្បិតថាសហគមន៍អន្ដរជាតិ ជាពិសេសអាមេរិច មិនពេញចិត្តចំពោះការលួចផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ ក៏ប៉ុន្ដែអ្នកដែលបានផ្ដួចផ្ដើមដំបូងឱ្យអ៊ីរ៉ង់មានគំនិតផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរគឺអាមេរិច។ កាលពីដើមទី អាមេរិចជាអ្នកផ្ដល់រ៉េអាក់ទ័រនុយក្លេអ៊ែរឱ្យអ៊ីរ៉ង់ ហើយបច្ចុប្បន្ន អាមេរិចក៏ជាអ្នករារាំងមហិច្ឆិតានុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ដូចគ្នា។ តើរឿងនេះមានដំណើរដើមទងយ៉ាងណា? សូមស្ដាប់ការលម្អិតរបស់បុរាណកាល! ------------ ***ប្រភពឯកសារ ១. ស្ថាប័នអន្តរជាតិ និងឯកសារផ្លូវច្បាប់ -ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ (IAEA)៖ អ្នកអាចស្វែងរក "IAEA Board of Governors Reports on Iran" ដែលជារបាយការណ៍បច្ចេកទេសផ្លូវការប្រចាំត្រីមាស ស្តីពីកម្រិតនៃការចម្រាញ់អ៊ុយរ៉ាញ៉ូម និងការដំឡើងម៉ាស៊ីន Centrifuges របស់អ៊ីរ៉ង់។ -អង្គការសហប្រជាជាតិ (United Nations)៖ ឯកសារដំណោះស្រាយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ដូចជា UN Security Council Resolution 1737 (ឆ្នាំ២០០៦) ដែលជាឯកសារដើមនៃការដាក់ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិលើកដំបូង។ -សន្ធិសញ្ញា NPT៖ អត្ថបទដើមនៃ "Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons" ដែលមានផ្សាយនៅលើគេហទំព័ររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNODA)។ ២. ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ (Think Tanks) ឯករាជ្យល្បីៗ -Nuclear Threat Initiative (NTI)៖ ជាស្ថាប័នស្រាវជ្រាវដ៏ល្បីល្បាញ។ អ្នកអាចស្វែងរក "Iran Nuclear Country Profile" របស់ NTI ដែលមានប្រវត្តិលម្អិតតាំងពីកម្មវិធី Atoms for Peace ទសវត្សរ៍៥០ រហូតដល់បណ្តាញទីផ្សារងងឹត A.Q. Khan។ -Arms Control Association (ACA)៖ ស្ថាប័ននេះមានកម្រងឯកសារ "Timeline of Nuclear Diplomacy With Iran" ដែលកត់ត្រារាល់ព្រឹត្តិការណ៍តាំងពីកិច្ចព្រមព្រៀង JCPOA (២០១៥) រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ -Council on Foreign Relations (CFR)៖ ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវគោលនយោបាយអាមេរិកនេះ មានអត្ថបទសង្ខេប "Iran’s Nuclear Program" និង "U.S.-Iran Relations" ដែលពន្យល់យ៉ាងក្បោះក្បាយពីទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ ៣. ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ (Archive News) -Reuters / Associated Press (AP)៖ សេចក្តីរាយការណ៍អំពីសន្និសីទកាសែតរបស់ក្រុមប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់ (NCRI) នៅខែសីហា ឆ្នាំ២០០២ ដែលទម្លាយទីតាំងសម្ងាត់ Natanz និង Arak។ -The New York Times / BBC News៖ អត្ថបទវិភាគជុំវិញការប្រកាសដកខ្លួនពីកិច្ចព្រមព្រៀង JCPOA របស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ នាខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ និងប្រតិកម្មរបស់ក្រុមប្រទេសអឺរ៉ុប។