เพลงระบำสุโขทัย (เสียงซอล)

🎶 ทางขิมนี้เป็นอีกหนึ่งแนวทางในการศึกษาการบรรเลงขิม ซึ่งอาจมีแนวทางและรูปแบบการบรรเลงที่แตกต่างจากทางขิมที่พบเห็นโดยทั่วไป ทั้งในด้านลักษณะการบรรเลง การใช้คู่เสียง ตลอดจนกลวิธีการบรรเลงต่าง ๆ ลักษณะของทางขิมในแนวทางนี้ จึงน่าสนใจในฐานะองค์ความรู้ด้านการบรรเลงดนตรีไทย ที่สะท้อนรูปแบบการถ่ายทอดและพัฒนาการของทางเพลงในแต่ละยุคสมัย 💎💎💎(ภาคบรรยาย) ทางขิมนี้ เป็นทางขิมของครูศิลปี ตราโมท โดยครูศิลปีเล่าว่า “ครูมนตรี ตราโมท ผู้เป็นบิดา ได้ต่อเพลงแป๊ะ สามชั้น และเพลงเดี่ยวลาวแพนให้ ทั้ง 2 เพลงนี้ เป็นเสมือนตัวแทนให้คิดทางเพลงอื่นๆต่อมา....” “ครูมนตรี ตราโมทกับขิมในวงเครื่องสายหลวง” พัฒนาการของขิมในวงดนตรีไทยในสมัยรัชกาลที่ 6 โดยขิมเป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องสายที่คนไทยได้รับวัฒนธรรมดนตรีจากจีน และต่อมาได้รับการนำมาประสมกับวงดนตรีไทย โดยเฉพาะวงเครื่องสาย ในสมัยรัชกาลที่ ๖ การประสมขิมเข้ากับวงเครื่องสายได้รับการพัฒนาอย่างเป็นระบบมากขึ้น จนกลายเป็นแนวทางสำคัญของการพัฒนารูปแบบวงดนตรีไทยประเภท “วงเครื่องสายผสมขิม” ในเวลาต่อมา เหตุการณ์สำคัญปรากฏขึ้นในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) เมื่อพระองค์ทรงพระประชวร และแพทย์หลวงถวายคำแนะนำให้ทรงฟังดนตรีที่มีลักษณะเบาเพื่อเป็นการผ่อนคลาย กรมมหรสพจึงจัดวงเครื่องสายขนาดย่อมไปบรรเลงถวาย โดยกำหนดให้เครื่องดนตรีทุกชิ้นบรรเลงด้วยระดับเสียงที่เบา เพื่อให้เกิดบรรยากาศเหมาะสมแก่การถวายการบรรเลง ในการบรรเลงครั้งดังกล่าว ได้มีการนำ “ขิม” เข้ามาประสมในวงเครื่องสายอย่างเป็นแบบแผน โดยมี ครูมนตรี ตราโมท เป็นผู้บรรเลงขิมในครั้งนั้น โดยการปูผ้าขาวบางที่หน้าขิมเพื่อให้เกิดเสียงเบา นับว่า.... มนตรี ตราโมท เป็นนักดนตรีคนแรกที่ได้บรรเลงขิมในวงเครื่องสายหลวง และบรรเลงถวายพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวในรัชกาลที่ ๖ โดยขิมที่ใช้ในระยะแรกเป็นขิมจีนรูปแบบเก่า ต่อมาครูมนตรีได้ฝึกฝนจนมีความชำนาญ และสามารถนำมาบรรเลงร่วมกับวงเครื่องสายได้อย่างกลมกลืน เมื่อกรมมหรสพจัดวงเครื่องสายเพื่อบรรเลงถวายรัชกาลที่ ๖ จึงได้จัดหาขิมจากร้านดุริยบรรณมาใช้เป็นเครื่องดนตรีของหลวง และมอบหมายให้ครูมนตรี ตราโมท ทำหน้าที่บรรเลงขิมร่วมกับวงเครื่องสาย สมาชิกของวงประกอบด้วยนักดนตรีสำคัญหลายท่าน อาทิ หลวงไพเราะเสียงซอ บรรเลงซอด้วง พระสรรเพลงสรวง บรรเลงซออู้ นายจ่าง แสงดาวเด่น บรรเลงจะเข้ พระเพลงไพเราะ บรรเลงขลุ่ย มนตรี ตราโมท บรรเลงขิม และนักดนตรีผู้ทำหน้าที่บรรเลงเครื่องกำกับจังหวะ เหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นหมุดหมายสำคัญของประวัติศาสตร์ดนตรีไทย เนื่องจากเป็นการนำขิมเข้ามาประสมกับวงเครื่องสายหลวงอย่างเป็นรูปแบบ และเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของพัฒนาการของ “วงเครื่องสายผสมขิม” ซึ่งต่อมาได้รับความนิยมและพัฒนาเป็นรูปแบบวงดนตรีไทยที่มีบทบาทอย่างกว้างขวางในสังคมไทย ในเชิงดุริยางควิทยา การนำขิมมาประสมกับวงเครื่องสายมิได้เป็นเพียงการเพิ่มเครื่องดนตรีต่างวัฒนธรรมเข้ามาในวงดนตรีไทยเท่านั้น แต่ยังสะท้อนกระบวนการ ปรับประสานทางดนตรี กล่าวคือ ผู้บรรเลงต้องปรับวิธีการบรรเลง หน้าที่ทางดนตรี และแนวทางการดำเนินทำนองของขิมให้สอดคล้องกับระบบและสุนทรียศาสตร์ของดนตรีไทย การประสมดังกล่าวจึงเกิดจากการบูรณาการคุณลักษณะของเครื่องดนตรีต่างวัฒนธรรมเข้ากับระบบการบรรเลงของดนตรีไทยอย่างเหมาะสม ดังนั้น หากกล่าวถึงบทบาทของครูมนตรี ตราโมทในประวัติศาสตร์ขิมไทยอย่างเป็นวิชาการ อาจกล่าวได้ว่า ครูมนตรี ตราโมท เป็นบุคคลสำคัญในการพัฒนาการบรรเลงขิมในวงดนตรีไทย และเป็นผู้บรรเลงขิมในวงเครื่องสายหลวงในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยเฉพาะเหตุการณ์สำคัญ ซึ่งนำไปสู่การก่อรูปของวงเครื่องสายผสมขิมในเวลาต่อมา เหตุการณ์นี้จึงนับเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นถึง พลวัตของดนตรีไทยในการรับ ปรับ และประยุกต์เครื่องดนตรีจากวัฒนธรรมอื่นให้สอดคล้องกับวัฒนธรรมดนตรีไทย และเป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ที่ทำให้ขิมกลายเป็นเครื่องดนตรีที่มีบทบาทสำคัญในวงการดนตรีไทยสืบมาจนถึงปัจจุบัน 📍คลิปการบรรเลงนี้จึงมีไว้เพื่อเป็นการบันทึกองค์ความรู้และแนวทางการบรรเลงสำหรับการศึกษาและการฟังอย่างสบาย ๆ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์และสืบทอดองค์ความรู้ด้านการบรรเลงขิมให้คงอยู่ต่อไป ลองฟังกันดูนะคะ สามารถใช้เป็นพื้นฐานสำหรับการศึกษาแนวทางการบรรเลงขิม เพื่อนำไปต่อยอดสู่การสร้างสรรค์หรือพัฒนาเป็นทางเดี่ยวขิม ในลำดับต่อไป 📌 สำหรับผู้ที่สนใจ ขิมไทย ดนตรีไทย เพลงไทยเดิม ทางขิมโบราณ และกลวิธีการบรรเลงขิม สามารถติดตามเนื้อหาและการบรรเลงในลักษณะนี้ได้ในคลิปต่อ ๆ ไปค่ะ #สุวิวรรธ์น_ลิมปชัย #มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา #ครูโอ๊คขิมไทย #ครูศิลปี_ตราโมท #ดนตรีไทย #เพลงไทยเดิม #บรรเลงขิม #การบรรเลงขิม #กลวิธีการบรรเลง #ทางบรรเลง #ทางเดี่ยวขิม #ดนตรีไทยศึกษา #องค์ความรู้ดนตรีไทย #ครูมนตรี_ตราโมท #ครูโอ๊คไม้ขิม #ครูโอ๊คขิม