ترانه ای که نماینده مجلس ملی برای عشقش سرود و با آن شعری را جاودانه کرد | راز یک ترانۀ ۹۰ ساله

پشت یکی از ماندگارترین تصنیف‌های ایرانی، قصۀ دو مرد و یک عشق نافرجام پنهان شده است: شاعری که بنا بر روایت مشهور به مریم دل بست و هرگز به او نرسید، و خواننده‌ای که سال‌های زندگی‌اش را میان مجلس شورای ملی و موسیقی تقسیم کرد. رهی معیری شعر «خزان عشق» یا همان «شد خزان» را در سال‌های جوانی سرود. در روایت شناخته‌شده‌ای از زندگی او، دلبستگی نافرجامش به مریم فیروز سایه‌ای ماندگار بر شعرهای عاشقانه‌اش گذاشت. نمی‌توان با قطعیت گفت تمام مصرع‌های این تصنیف مستقیماً برای مریم نوشته شده‌اند، اما اندوه جدایی، بی‌وفایی و پاییزِ عشق، این روایت را با جان شعر پیوند داده است. در سوی دیگر این قصه، سید جواد بدیع‌زاده قرار دارد؛ خواننده و آهنگ‌سازی که از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۳۱ در مجلس شورای ملی کار می‌کرد. او نمایندۀ مجلس نبود، اما نزدیک به ۲۷ سال کارمند مجلس بود و هم‌زمان یکی از چهره‌های مهم موسیقی ضبط‌شدۀ ایران شد. حاصل همکاری رهی معیری و جواد بدیع‌زاده، تصنیف «خزان عشق» در دستگاه همایون بود؛ اثری که حدود سال ۱۳۱۳ شکل گرفت و در نیمۀ دهۀ ۱۳۱۰ برای کمپانی اودئون در برلین ضبط شد. پیوند شعر سوزناک رهی، ملودی بدیع‌زاده و فضای پاییزی اثر باعث شد این ترانه پس از حدود ۹۰ سال همچنان شنیده شود. در این اجرای تازه، فضای یک صفحۀ گرامافون قدیمی به‌تدریج به یک والس نوآر ایرانی و تنظیم سینمایی مدرن تبدیل می‌شود؛ با کمانچه، تار، پیانو، کنترباس، سازهای زهی و رنگ‌آمیزی جاز ارکسترال. شعر: رهی معیری آهنگ‌ساز و خوانندۀ اجرای تاریخی: سید جواد بدیع‌زاده دستگاه: همایون نام تاریخی اثر: خزان عشق / شد خزان این ویدیو شامل صدای اصلی یا ضبط آرشیوی جواد بدیع‌زاده نیست. صدا، موسیقی و تصاویر این نسخه با ابزارهای هوش مصنوعی تولید و با هدف معرفی دوبارۀ میراث موسیقی ایران تنظیم شده‌اند. اگر قصۀ پشت این ترانه را نمی‌دانستید، در کامنت‌ها بنویسید کدام بخش برایتان شگفت‌انگیزتر بود: عشق نافرجام رهی یا زندگی بدیع‌زاده میان مجلس و موسیقی؟ #خزان_عشق #رهی_معیری #جواد_بدیع_زاده