Sərt Hava Dəyişikliyi Başlayır və sonra Havada Nə Baş Verəcək.?? ▶️ H24 Azərbaycan Hava Xəbərləri

Bu video, meteoroloq Rəşad Həsənovun təhlilləri əsasında Azərbaycanda gözlənilən kəskin hava dəyişikliklərini və bunun arxasında dayanan atmosfer mexanizmlərini ətraflı izah edir. Əsas hadisələr və proqnozlar: Sentyabrın ilk günlərindəki fırtına (6-9 sentyabr): Şimaldan gələn ekstremal arktik soyuq hava kütlələrinin ölkəyə daxil olması gözlənilir. Bu, Bakıda və Abşeron yarımadasında küləyin sürətinin saatda 100-130 km-ə çatmasına, temperaturun isə 10-16 dərəcə enməsinə səbəb ola bilər (3:45-4:12). Yalançı yay (15 sentyabr və sonrası): Fırtınadan sonra Türkiyə üzərində formalaşan ekstratropik siklonun təsiri ilə havaların yenidən isinməsi, yəni "yalançı yay" yaşanacağı proqnozlaşdırılır (8:08-10:06). Oktyabrın əvvəli üçün soyuqlar: Şimali Avropada yaranan antisiklonik bloklanma nəticəsində oktyabrın əvvəllərində son illərin ən sərt soyuqlarının ölkəyə daxil olması gözlənilir (10:48-11:15). İnfrastruktur və Texnologiya: Videoda qlobal hava modellərinin yerli relyefin (dağların, dərələrin) detallarını tam tuta bilmədiyi qeyd olunur. Bu səbəbdən yerli meteoroloji stansiyalar şəbəkəsinin və WRF (Weather Research and Forecasting) kimi lokal modellərin tətbiqinin zəruriliyi vurğulanır (15:30-18:08). Praktik Məsləhət: İzləyicilərə telefonlardakı həftəlik proqnozlara deyil, ən dəqiq məlumatın son 48 saat ərzində yerli radar və peyk görüntüləri ilə bəlli olduğu xatırladılır (20:17-20:34). Videoda qeyd olunur ki, antisiklonik bloklanma atmosferdə yaranan nəhəng, hərəkətsiz və yüksək təzyiqli bir hava sahəsidir. Bu, sanki atmosferdə qala divarı və ya tıxac yaradaraq qərbdən gələn mülayim hava axınlarının qarşısını kəsir (11:05-12:35). Bu hadisənin bizə təsiri aşağıdakı kimidir: Soyuq hava dəhlizi yaradır: Bloklanma mülayim hava kütlələrini kəsdiyi üçün onun şərq cinahında (Rusiya və Ural dağları üzərində) böyük bir təzyiq boşluğu yaranır. Bu boşluq şimal qütbündən gələn dondurucu arktik hava kütlələri üçün bir növ "avtomagistral" və ya dəhliz rolunu oynayır (12:49-13:22). Qəfil donma: Heç bir müqavimətlə qarşılaşmayan həmin dondurucu hava kütlələri birbaşa bölgəmizə axaraq payızın ortasında kəskin temperatur düşməsinə və sərt soyuqlara səbəb olur (13:16-13:26). Videoda Bakıda küləyin sürətinin kəskin artmasının (saatda 100-130 km-ə çatması) əsas fiziki səbəbləri belə izah olunur: Tunel və ya Kanyon effekti: Şimaldan gələn nəhəng soyuq hava kütlələri Böyük Qafqaz dağları ilə qarşılaşdıqda onların üzərindən aşa bilmir (6:42-7:06). Bu kütlələr dağların ətrafından, xüsusən də Abşeron yarımadası kimi dar dəhlizlərdən keçməyə məcbur olur. Hava bu dar keçidə sıxışdıqda isə sürəti kəskin şəkildə artır (7:11-7:24). Termodinamik toqquşma: Şimaldan gələn buz kimi soyuq hava kütləsi ilə Xəzər dənizinin hələ də isti qalan rütubətli havası toqquşur. İsti hava yüngül olduğu üçün yuxarı qalxmağa çalışır, soyuq və ağır hava isə onun altına girərək ciddi qeyri-sabitlik və şiddətli atmosfer hərəkətləri yaradır (5:32-6:02). Videoda izah olunduğuna görə, yalançı yay atmosferdə formalaşan nəhəng bir meteoroloji mexanizmin, daha dəqiq desək, ekstratropik siklonun təsiri ilə yaranır (8:30-8:50). Siklonun hərəkəti: Türkiyə ərazisinə daxil olan aşağı təzyiq mərkəzi (siklon) saat əqrəbinin əksi istiqamətində fırlanır (9:15-9:25). İsti hava axını: Bu nəhəng burulğanın sağ cinahı, bir maqnit kimi cənubun — ərəb çöllərinin və Yaxın Şərqin isti hava kütlələrini özünə doğru çəkir (9:35-9:50). Azərbaycana təsir: Azərbaycan coğrafi olaraq bu burulğanın sağ qoluna (isti cəbhəsinə) düşdüyü üçün həmin isti hava kütlələri ölkəmizə doğru yönəlir. Nəticədə, payızın ortasında qəfil bürkü və istilər yaşanır ki, buna da yalançı yay deyilir (9:55-10:06). Videoda verilən proqnoza əsasən, yalançı yay (və ya qəfil isinmə dövrü) sentyabrın 15-dən etibarən gözlənilir (8:08-8:18). Meteoroloq Rəşad Həsənovun təhlillərinə görə, bu dövrdə Aran zonasında və Bakıda temperaturun qəfildən yenidən yüksəlməsi ehtimal olunur. Videoda qeyd olunan digər mühüm hava hadisəsi sentyabrın sonlarına və ya oktyabrın əvvəlinə (19-20 sentyabr və ya oktyabrın ilk həftəsi) təsadüf edən sərt və dondurucu soyuqların ölkəyə daxil olmasıdır (10:48-10:59). Bu hadisənin arxasında dayanan əsas mexanizm antisiklonik bloklanmadır (11:03-11:08). Proses belə işləyir: Bloklanma: Şimali Avropa üzərində yüksək təzyiq sahəsi (antisiklon) formalaşır və bu, atmosferdə sanki nəhəng, görünməz bir qala divarı yaradır (11:17-12:26). Vakuum effekti: Bu "divar" qərbdən gələn mülayim hava axınlarını əngəlləyir və bunun şərq tərəfində, yəni Rusiya və Ural dağları üzərində böyük bir təzyiq boşluğu (vakuum) yaradır (12:36-13:00). Soyuq hava dalğası: Bu boşluq şimal qütbündən gələn dondurucu arktik hava kütlələri üçün sanki şimaldan cənuba uzanan maneəsiz bir avtomagistral açır (13:02-13:16). Nəticədə, buz kimi soyuq hava heç bir müqavimət görmədən birbaşa Azərbaycan ərazisinə daxil olur (13:16-13:24).