ئىككى دادا، ئابدۇقەييۇم خوجا ۋە مۇساجان ئەخمەتنىڭ ئېچىنىشلىق تەقدىرى رادىيو خەۋەرلىرى 25 سان

قايغۇلۇق خەۋەر: ئارقا-ئارقىدىن كەلگەن ئىككى مۇسىبەت ـ ئىككى ئائىلىنىڭ تۆلىگەن ئېغىر بەدىلى ئاڭلاۋاتقىنىڭلار ئازاد شەرقىي تۈركىستان رادىيوسى خەۋەرلىرى ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم، ھۆرمەتلىك ئاڭلىغۇچىلار! بۇ ھەپتىلىك خەۋىرىمىزدە ئۇيغۇر خەلقىنىڭ قەلبىنى يەنە بىر قېتىم ئاغرىتقان، ئارقا-ئارقىدىن كەلگەن ئىككى مۇسىبەت خەۋىرى ئۈستىدە توختىلىمىز. بىرىنچىسى ـ تۇنجى ئەۋلاد ئۇيغۇر ئارخېئولوگى، ئالىي تەتقىقاتچى، ئۇيغۇر تارىخى ۋە مەدەنىيەت مىراسلىرى تەتقىقاتىغا ئۆمرىنى بېغىشلىغان ئابدۇقەييۇم خوجا بەگنىڭ ۋاپاتى. ئىككىنچىسى ـ ئۇيغۇر خەلقىگە يىللار بويى كۈلكە، خۇشاللىق ۋە مەدەنىيەت ئاتا قىلغان مەشھۇر چاقچاقچى، خەلق سەنئەتكارى مۇساجان ئەخمەتنىڭ ئېغىر كېسەلدىن كېيىن ۋاپات بولۇشى. بۇ ئىككى كىشىنىڭ ھايات يولى ئوخشىمىسىمۇ، ئۇلارنىڭ تەقدىرىنى بىرلەشتۈرىدىغان بىر ئورتاقلىق بار: ئۇيغۇر بولۇشنىڭ، ئۇيغۇر جەمئىيىتى ئۈچۈن خىزمەت قىلىشنىڭ ۋە چەتئەلدىكى پەرزەنتلىرى بىلەن بولغان ئالاقىنىڭ بەدىلىنى تۆلىگەن بىر ئەۋلادنىڭ ۋەكىللىرى بولۇشى. تۇنجى ئەۋلاد ئۇيغۇر ئارخېئولوگى ئابدۇقەييۇم خوجا بىلەن مەڭگۈلۈك خوشلىشىش تۇنجى ئەۋلاد ئۇيغۇر ئارخېئولوگى، تۆھپىكار ئالىم ئابدۇقەييۇم خوجا بەگ 2026-يىلى 9-ئاينىڭ 3-كۈنى سەھەردە، 85 يېشىدا ئۈرۈمچىدە كېسەل سەۋەبىدىن ئالەمدىن ئۆتتى. ھىدايەت مۇساجاننىڭ بىزگە يەتكۈزگەن ئەڭ يېڭى مەلۇماتىغا قارىغاندا، مۇساجان ئەخمەت 2026-يىلى 8-ئاينىڭ ئوتتۇرىلىرىدا ئېغىر كېسەل ھالەتتە قويۇپ بېرىلگەن ۋە ئارقىدىنلا 9-ئاينىڭ 7-كۈنى ۋاپات بولغان. شۇنىڭ بىلەن، بىر مەزگىل خەلقىگە كۈلكە ئاتا قىلغان سەنئەتكارنىڭ ھاياتى ئېچىنىشلىق پاجىئە بىلەن ئاخىرلاشقان. ئابدۇقەييۇم خوجا ۋە مۇساجان ئەخمەت ـ ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئەستە ساقلاشقا تېگىشلىك ئىككى ئىزى ئابدۇقەييۇم خوجا ئۆزىنىڭ ئىلمىي ئەمگىكى بىلەن ئۇيغۇر تارىخى ۋە مەدەنىيىتىدىن نۇرغۇن ئىزلارنى كېيىنكى ئەۋلادلارغا قالدۇردى. مۇساجان ئەخمەت بولسا ئۆزىنىڭ سەنئىتى بىلەن ئۇيغۇر خەلقىنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىدىكى كۈلكە ۋە يۇمۇرلارنى ئەۋلادلارنىڭ ئەستە ساقلىشىغا قالدۇردى. بىرىنىڭ قەلەم-تەتقىقاتى، يەنە بىرىنىڭ سەھنىسى ئۇيغۇر خەلقىنىڭ مەدەنىي ھاياتىنىڭ بىر قىسمى ئىدى. شۇڭا ئۇلارنى پەقەت «ۋاپات بولغان كىشىلەر» دەپلا ئەمەس، بەلكى ئۇيغۇر جەمئىيىتىگە ئۆز ساھەسىدە خىزمەت قىلغان ئىككى ئەۋلادنىڭ ۋەكىلى سۈپىتىدە خاتىرىلەش كېرەك. ئۇلارنىڭ ئەسەرلىرى، تەتقىقاتلىرى، سەنئىتى ۋە ھايات كەچۈرمىشلىرى كېيىنكى ئەۋلادلارغا قالغان بىر مىراس. خۇلاسە: تاسادىپىمۇ ياكى «مىللىي بىخەتەرلىك» نامىدىكى جاۋابمۇ؟ بۈگۈن بىز ئىككى مۇسىبەت خەۋىرىنى ئاڭلاتتۇق. بىرى ـ 85 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتكەن ئالىم ئابدۇقەييۇم خوجا. يەنە بىرى ـ 20 يىللىق قاماققا ھۆكۈم قىلىنىپ، 9 يىلدىن كېيىن ئېغىر كېسەل ھالەتتە قويۇپ بېرىلىپ، ئارقىدىن ۋاپات بولغان مۇساجان ئەخمەت. بىرىنىڭ قىزى گۈلچىھرە خوجا ئامېرىكىدا ئۇيغۇرلارنىڭ ئاۋازىنى دۇنياغا يەتكۈزۈش ئۈچۈن خىزمەت قىلدى. يەنە بىرىنىڭ ئوغلى ھىدايەت مۇساجان تۈركىيەدە ياشلارغا تەشۋىقات ۋە مائارىپ خىزمىتى بىلەن شۇغۇللىنىپ كەلگەن يېتىلىۋاتقان ياش. ئىككى پەرزەنتنىڭ پائالىيىتى، ئىككى دادىنىڭ ۋەتەندىكى تەقدىرىگە سايە تاشلىدى. شۇڭا بۈگۈن بىز ئۆزىمىزگە يەنە بىر قېتىم سوئال قويۇشقا مەجبۇرمىز: بۇ ئىككى ئاتىنىڭ ئارقا-ئارقىدىن ۋاپات بولۇشى ھەقىقەتەنلا تاسادىپىيلىقمۇ؟ ياكى بۇ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ «مىللىي بىخەتەرلىك» نامىدا ئۇيغۇرلارغا، ئۇلارنىڭ ئائىلىلىرىگە ۋە چەتئەلدە پائالىيەت قىلىۋاتقان پەرزەنتلىرىگە قارىتا يۈرگۈزۈپ كەلگەن بېسىملىرىنىڭ بىر ئىپادىسىمۇ؟ بۇ سوئالغا جاۋاپ تېپىش ئۈچۈن، تولۇق پاكىتلارنى توپلاش، مۇستەقىل تەكشۈرۈش ۋە خەلقئارا كىشىلىك ھوقۇق ئورگانلىرىنىڭ دىققىتىگە سۇنۇش زۆرۈر. ئەمما بىر ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىش تەس: ئۇيغۇرلارنىڭ زۇلۇم ۋە بېسىمغا ئۇچرىشى پەقەت بىر شەخسنىڭ مەسىلىسى ئەمەس؛ ئۇنىڭ تەسىرى پۈتۈن بىر ئائىلىگە، بىر ئەۋلادقا، ھەتتا بىر مىللەتكە يېتىدۇ. ئابدۇقەييۇم خوجانىڭ ئىلمىي مىراسىنى ساقلاش، مۇساجان ئەخمەتنىڭ سەنئەت مىراسىنى ئەسلەش ـ بىزنىڭ ئۇلارغا بولغان ھۆرمىتىمىز. ئۇلار تۆلىگەن بەدەلنى ئۇنتۇماسلىق ـ بىزنىڭ ۋىجدانىي مەسئۇلىيىتىمىز. ئۇلارنىڭ پەرزەنتلىرى تارتقان ئايرىلىش، سېغىنىش ۋە قايغۇسىنى چۈشىنىش ـ بىزنىڭ ئىنسانىي مەسئۇلىيىتىمىز. ئاللاھ مەرھۇم ئابدۇقەييۇم خوجا بەگكە ۋە مەرھۇم مۇساجان ئەخمەت بەگكە رەھمەت قىلسۇن. ئۇلارغا جەننەتتىن ئورۇن نېسىپ قىلسۇن. ئۇلارنىڭ ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىغا سەۋر، خاتىرجەملىك ۋە كۈچ-قۇۋۋەت ئاتا قىلسۇن. ۋەتەندە، تۈرمە ۋە قاماقلاردا ياتقان، ئىز-دېرىكى يوقاپ كەتكەن بارلىق قېرىنداشلىرىمىزغا نىجاتلىق نېسىپ قىلسۇن. ۋە بىزگە ئۆتكەنلەرنى ئۇنتۇمايدىغان، ھەقىقەتنى ئىزدەيدىغان ۋە ئادالەتنى تەلەپ قىلىدىغان ۋىجدان ئاتا قىلسۇن. ئاللاھ مەرھۇملارنى رەھمىتىگە ئالسۇن. ئۇلارنىڭ ياخشى نامى ۋە قالدۇرغان مىراسلىرى ئەۋلادلار قەلبىدە مەڭگۈ ياشىسۇن. ئامىن. ئاڭلاۋاتقىنىڭلار ئازاد شەرقىي تۈركىستان رادىيوسى خەۋەرلىرى، مەن ئابدۇسالام نىياز ئۇيغۇر. كېيىنكى سان خەۋىرىمىزدە كۆرۈشكىچە ئامان بولۇڭلار خەيرخوش!