Armia Andersa. Z łagrów NKWD na szczyt Monte Cassino

Workuta. Buzułuk. Teheran. Monte Cassino. Cztery punkty na mapie trzech kontynentów — trasa jednej armii, która przez cztery lata szła w jedną stronę i ani razu się nie cofnęła. Zaczynali w łagrach, gdzie normy wyrobu ustawiono tak, że nie wyrobiłby ich syty, zdrowy mężczyzna. Kończyli jako najlepsza piechota szturmowa aliantów we Włoszech. Między jednym a drugim jest historia, o której w Polsce Ludowej mówiono półgłosem — bo nie pasowała do żadnej oficjalnej wersji tej wojny. W filmie między innymi: — dlaczego z całej Kołymy do formującego się wojska dotarły pięćset osiemdziesiąt trzy osoby, skoro na papierze zwolniono wszystkich; — jaka tabela zdecydowała o losie tej armii mocniej niż jakikolwiek niemiecki czołg; — co Stalin odpowiedział przy kremlowskim stole na pytanie o piętnaście tysięcy zaginionych oficerów — i dlaczego nikt w tej sali nie mógł powiedzieć głośno, co ta odpowiedź naprawdę znaczy; — dlaczego kilkadziesiąt tysięcy ludzi w łachmanach klękało rzędami na perskiej plaży; — czego nie ma na wzgórzu pięćset dziewięćdziesiąt trzy, przez co rozbiły się o nie trzy kolejne natarcia; — jedno zdanie, które generał Anders napisał tego samego dnia, w którym poznał postanowienia z Jałty; — i kto zdecydował, że zwycięzcy nie przejdą w defiladzie zwycięstwa przez Londyn. To nie jest opowieść o przegranej wojnie. To opowieść o zwycięstwie, którego nie wolno było świętować. Źródła (wybór): Instytut Pamięci Narodowej oraz portal „Przystanek Historia"; projekt IPN „Szlaki Nadziei"; serwis historyczny Polskiej Agencji Prasowej; Muzeum Historii Polski; Wirtualne Muzeum Drugiego Korpusu Polskiego; Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie; prof. Zbigniew Wawer, „Szlak bojowy armii generała Andersa"; Władysław Anders, „Bez ostatniego rozdziału"; Józef Czapski, „Na nieludzkiej ziemi"; Gustaw Herling-Grudziński, „Inny świat"; Anatol Krakowiecki, „Książka o Kołymie"; relacje świadków ze zbiorów Ośrodka KARTA; stenogramy brytyjskiej Izby Gmin. Uwaga redakcyjna: liczby dotyczące deportacji i powrotów podajemy w widełkach, bo źródła się różnią — mówimy o tym w filmie. #ArmiaAndersa #MonteCassino #DrugiKorpusPolski #GenerałAnders #HistoriaPolski #IIWojnaŚwiatowa #Sybir #CzerwoneMaki #StalILosy