ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਸੁਸ਼ੋਬਿਤ ਹਨ - ਗਿਆਨੀ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ

ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਪਾ: ੯ ਸ਼੍ਰੀ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਯਾਦਗਾਰ ਮਾਤਾ ਗੁਜ਼ਰ ਕੌਰ ਜੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ, ਆਲੋਅਰਖ (ਸੰਗਰੂਰ) ਮਹੱਤਤਾ - ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮਲ ਜੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਲੋਅਰਖ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਦੱਬੀਆਂ ਸਨ । ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ: ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਆਲੋਅਰਖ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੌਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ 1722 ਸੰਮਤ ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ 300 ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਟਿਕੇ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜਮੀਨਦਾਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮੋਹਰਾਂ ਵਾਪਸ ਕਰਦੀਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਅਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਲਵਾਂਗੇ" ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਸਰਹੰਦ ਦੇ ਸੂਬੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਰਹੰਦ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚ ਕੇ ਉਹ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾ ਲੈਣ। ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ ਖਰੀਦ ਕੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ ਚੁਕਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਲੋਅਰਖ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਦੱਬੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਫਰਸ਼ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਚ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਫਿਰ ਜਮੀਨ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਥੜਾ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੰਗਤਾਂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ।