Wrocławska Kolej Dojazdowa z Wrocławia do Sulmierzyc, cz. VI gmina Milicz: Gruszeczka - Milicz

Wrocławska Kolej Dojazdowa czyli linia wąskotorowa 7055 o długości 96,7 km powstała na przełomie czerwca i lipca 1945 z połączenia linii Żmigrodzko - Milicka Kolejka Powiatowa i Kolejka Wrocławsko - Trzebnicko - Prusicka. Szczególnie ta druga była trwale od samego początku związana z Wrocławiem i jego mieszkańcami, którzy mogli nią wyjeżdżać w celach wypoczynkowych do Wzgórz Trzebnickich i kurortu w Trzebnicy. Kolejka była ważnym środkiem transportu węgla, buraków cukrowych i produktów żywnościowych. Pomysł wybudowania Kolejki Żmigrodzko - Milickiej pojawił się pod koniec XIX w i pierwotnie miała służyć do transportu drewna i buraków cukrowych. Miała uzupełnić ruch kolejowy łącząc się z liniami normalnotorowymi w Żmigrodzie i Miliczu. Już w fazie planowania ustalono, że będzie się odbywać ruch pasażerski. Trasę zaprojektowano na terenie raczej płaskim, jednak często podmokłym i zalewanym przez rzekę Barycz oraz jego dopływy. Wiązało się to z budową nowych mostów, przepustów i grobli. W 1893 zawiązała się spółka Żmigrodzko - Milicka Kolejka SA, której celem była budowa u eksploatacja kolejki na trasie od Żmigrodu przez Milicz do Sulmierzyc wraz z odgałęzieniem do Prusic. W 1894 postawiono komplet dokumentacji projektowej. Po licznych sporach i protestach spółka w 1894 otrzymała koncesję i kolejkę na odcinku Żmigród - Prusice uruchomiono 08.12.1894. Kolejnym etapem było połączenie Przedkowic z Miliczem i Sulmierzycami. Pierwszy pociąg ruszył 01.10.1895. Z towarów przewożono głównie buraki cukrowe, ziemniaki, zboże, kamień budowlany, drewno i nawozy. Kolejkę zbudowała berlińska spółka komandytowa Schneege i ona też wysunęła projekt utworzenia linii kolejowej z Wrocławia do Trzebnicy i Prusic, aby połączyć się już z istniejącą linią. W 1895 powstał projekt, a w 1896 zawiązał się komitet budowy kolejki. 09.07. 1897 utworzono spółkę Kolejka Wrocławsko - Trzebnicko - Prusicka, Spółka komandytowa Budowy i Eksploatacji Kolejek Schneege. W czerwcu udzielono koncesję na budowę i eksploatację kolejki. Prace zakończono do końca 1898, a policyjny odbiór nastąpił 03.01.1899, choć występuje informacja, że 25.07. 1898 otwarto ruch pociągów na całej linii. Linia rozpoczynała się na stacji osobowej przy Placu Staszica, gdzie zbudowano murowany budynek dworcowy z wiatą i magazynem. Na odcinku miejskim od Placu Staszica linia była początkowo dwutorowa ułożona w bruku z wykorzystaniem szyn rowkowych typu tramwajowego. Następnie dołożono trzecią szynę i w 1903 uruchomiono normalnotorową linię tramwajową. Następnie tor przebiegał przez wybudowany w 1897 Most Osobowicki, za którym linia tramwajowa skręcała w lewo, a kolejowa w prawo w ul. Na Polance i po około 70m szlak przechodził w jednotorowy. Przy ul. Na Polance znajdowała się lokomotywownia na 4 parowozy, wagonownia na 24 wagony, magazyn towarowy i budka dla maszynistów. Dalej tor biegł do przystanku w Karłowicach i do Różanki, gdzie zbudowano stację towarową, na której istniała bocznica do cukrowni i punkt styczny z otwartą w 1885 linią normalnotorową, towarową z Sołtysowic. Tu odbywał się załadunek wagonów kierowanych do Wysokiego Kościoła. Następnie kolejka wiodła do Widawy, a dalej przez Ligotę Piękną i Wisznię Małą do Trzebnicy, a dalej do Prusic. Siedzibą kolejki była stacja Trzebnica Gaj. Warsztaty i główna parowozownia mieściły się w Trzebnicy, a parowozownie pomocnicze w Wysokim Kościele, Różańce i Karłowicach. Kolej była zwana jako Pędzący Roland lub Latający Trzebniczanin. Od lat 30 linia ulegała systematycznej degradacji, a największe zniszczenia nastąpiły podczas oblężenia miasta podczas II Wojny. Większość torów, taboru i budynków stacyjnych uległa zniszczeniu lub uszkodzeniu. Parowozownia na Różańce uległa zniszczeniu. Po wojnie linie przejęła PKP i na przełomie czerwca i lipca 1945 połączyła obie linie jako Wrocławska Kolej Dojazdowa. Do przewozów pasażerskich i towarowych wykorzystano ocalały tabor, odbudowano najważniejsze urządzenia. W 1950 wybudowano nową parowozownię, utworzono pomieszczenia dla podróżnych na stacji w Karłowicach, w związku z czym można było przenieść tam zakończenie linii kolidującej z ruchem tramwajowym. Przeniesienie stacji z Placu Staszica na ul. Na Polance nastąpiło 15.12.1950 przyjmując całkowitą obsługę ruchu pasażerskiego. Stacja na Placu Staszica posiadała krótkie perony, które mogły pomieścić tylko po 4 dwuosiowe wąskotowe wagony. Dłuższe składy były zatrzymywane na ulicy i dzielone przed wjazdem na dworzec na dwie części i dwoma lokomotywami wprowadzane na stację. Manewry przetaczania wagonów komplikowały ruch pojazdów, tramwajów i pojazdów konnych tworząc korki i zakłócając regularność tramwajów. W 15.12.1951 lub 1952 zdecydowano zamknąć dworzec miejski i przenieść na ul. Na Polance. Z uwagi na złą koniunkturę w kolejnictwie w latach 60 zlikwidowano odcinek z Wrocławia do Trzebnicy i 27.05.1967 przystąpiono do demontażu torów. Stale pogarszająca się rentowność doprowadziła do likwidacji odcinka z Prusic do Sulmierzyc.