Newton, worek atomów i wolna wola: czy fizyka zostawia nam wybór?

Wolna wola — czy ją mamy? Jesteście workiem atomów. Dziewięćdziesiąt osiem procent tych atomów w ciągu roku wymieni się na inne, a wy zostaniecie sobą. Czym więc jest „ja” — i kto naprawdę podejmuje wasze decyzje? Idziemy za książką fizyczki Sabine Hossenfelder „Czy Wszechświat myśli?”: gdzie kończy się nauka, a zaczyna wiara; czy Wszechświat może myśleć; młyn Leibniza i „chiński mózg”; dlaczego prawa fizyki nie zostawiają miejsca na wolną wolę — i trzy wyjścia z tego impasu; lód, para i „więcej znaczy inaczej”; eksperyment Libeta i jego nowe sprawdziany; Bóg, którego nie da się ani dowieść, ani obalić; wszechświat stworzony w laboratorium; i Newton Williama Blake'a przed Biblioteką Brytyjską. Ze świeżymi danymi: „małe czerwone kropki” Teleskopu Webba, bezpośrednie starcie dwóch teorii świadomości, Nowojorska deklaracja o świadomości zwierząt. Napiszcie w komentarzach: wybór mamy — czy mózg zdecydował już wcześniej? Subskrybujcie Granice Nauki — długie filmy o kosmosie, czasie i fizyce, której nie da się zapomnieć. 0:00 Wstęp. Czym jesteście 4:04 Książka, która ostrzega czytelnika 6:36 Rozdział pierwszy. Progi niepoznawalnego 10:45 Problem indukcji 12:10 Czym jest nauka 13:19 Wszechświat ma sześć tysięcy lat? 17:27 Rozdział drugi. Czy Wszechświat może myśleć? 20:02 Czy Wszechświat ma świadomość 22:02 Młyn Leibniza 25:06 Chiński mózg 28:12 Poziomy świadomości 30:54 Rozdział trzeci. Czy człowiek to tylko worek atomów? 32:58 Zaciśnijcie pięść 35:39 Wolna wola 40:22 Duch i przedmioty 42:22 Trzy wyjścia z paradoksu 43:05 Rozdzielacz wszechświatów 44:21 Tam, gdzie pęka przyczynowość 46:09 Lód i para 49:01 Więcej znaczy inaczej 53:22 Eksperyment Libeta 55:53 Co myśli sama Hossenfelder 57:48 Rozdział czwarty. Czy Wszechświat ma Stwórcę? 1:00:17 Dlaczego wszechmogący Bóg by się nam nie spodobał 1:02:09 Batman kontra Bóg 1:03:23 Wszechświat w laboratorium 1:05:47 Uczeni, którzy nie wiedzą 1:07:49 Newton u drzwi biblioteki Źródła i licencje: Teksty: S. Hossenfelder „Czy Wszechświat myśli?” (Existential Physics, 2022); G. Musser „Upiorne działanie na odległość” (2015); K. Mitchell „Free Agents” (2023); R. Sapolsky „Determined” (2023); Z. Merali „A Big Bang in a Little Room” (2017); T. Palmer „The Primacy of Doubt” (2022); P. W. Anderson „More Is Different”, „Science” (1972); B. Libet i in., „Brain” (1983); A. Schurger i in., „PNAS” (2012); G. W. Leibniz „Monadologia”. CC BY-SA 4.0: HossenfelderS; SimonWaldherr; Bengt Oberger; Unmismoobjetivo; Doyle of London; NASA’s Goddard Space Flight Center/Jeremy Schnittman, cmglee; Silar; Hypermultiplet; Mike Peel; Gabriel Hutchinson; Cmichel67. CC BY-SA 3.0: Kolossos; Tighef; Betsy Devine aka Betsythedevine. CC BY-SA 2.0: World Economic Forum from Cologny, Switzerland; don cload; Tanya Hart. CC BY 4.0: ESO/S. Brunier; ESO/J. Girard (djulik.com); J. Matthee et al.; Wellcome Collection; Event Horizon Telescope; ESO/B. Tafreshi. CC BY 3.0: Lubos Motl, Lumidek (talk); Wikimedia Commons (David Deutsch). CC BY 2.0: Steve Jurvetson. Obrazy z domeny publicznej: William Blake „Newton” (Tate), portrety i ryciny z Wikimedia Commons. Materiały: Wikimedia Commons, ESO, ESA/Webb, NASA, Pexels. Przeloty: Google Earth Studio. Fragmenty filmów („Batman v Superman: Świt sprawiedliwości”, „Czerwony smok”, „Ghost in the Shell”, „Uwierz w ducha”) oraz kadry z wystąpień naukowców — w ramach prawa cytatu, w celach edukacyjnych. Część ujęć i muzyka powstały z użyciem narzędzi AI; narrację czyta głos syntetyczny.