استالین، قوام و مزه چای در تبریز

در تاریخ بسیاری از ملل، لحظاتی را می‌توان یافت که بازگشت از لبه یک پرتگاه خطرناک را ترسیم می‌کند. آنچه «غائله آذربایجان» خوانده شد، یکی از آن لحظات است؛ هنگامی که شوروی استالینی، یکی از سه قدرت متفق در جنگ جهانی دوم، کوشید تا با ادامه حضور نیروی اشغالگر خود در ایران، بخش بزرگی از خاک میهن ما را ضمیمه کند. در آغاز، یعنی بیش از ۸۰ سال پیش، استالین امیدوار بود که سراسر شمال ایران را از خراسان و ترکمن صحرا گرفته تا مازندران و گیلان و آذربایجان، تصرف کند. یکی از اسنادی که پس از سقوط اتحاد شوروی در دسترس عمومی قرار گرفت، فرمانی است که با امضای استالین از فرقه دموکرات آذربایجان و متحد آن یعنی حزب توده ایران، می‌خواهد که در انتخابات پیش‌بینی‌شده برای تشکیل مجلس شورای ملی، اکثریت کرسی‌های مناطق موردنظر را به دست آورند و بدین‌سان بلوک بزرگی برای جدایی دومرحله‌ای از ایران به وجود آورند.