Hoe Defensie in 2008 de vliegbasis sloot waar in 1913 de luchtmacht begon: Soesterberg

Op 31 december 2008 sluit Defensie de vliegbasis Soesterberg. Er is geen oorlog en geen ramp: al in 2004 schreef de staatssecretaris aan de Tweede Kamer dat uitstel de 'voorziene besparingen' in gevaar bracht. De Chinooks en Cougars vliegen naar Gilze-Rijen, en op de heide tussen Utrecht en Amersfoort wordt het stil. Precies daar begon in 1913 de Nederlandse militaire luchtvaart. En vijftien jaar na de sluiting rijden er weer zware wagens het terrein op: De Nederlandsche Bank brengt ruim 200 ton goud naar het oude Amerikaanse kamp. In 1910 beginnen de Haagse autohandelaren Verwey en Lugard op de heide een vliegveld; hun maatschappij gaat in 1912 failliet. Op 1 juli 1913 begint hier de Luchtvaartafdeeling van het leger onder kapitein Hendrik Walaardt Sacré. In mei 1940 neemt de Luftwaffe het veld over en maakt er Fliegerhorst Soesterberg van. Vanaf 1954 is Camp New Amsterdam veertig jaar lang het thuis van het Amerikaanse 32e squadron, de Wolfhounds: het enige squadron van de Amerikaanse luchtmacht dat niet onder een Amerikaanse commandant stond. Maar de basis brengt ook lawaai, ongelukken en protest: in 1978 besluit de regering de buurt Ons Belang met 78 huizen te slopen, en in 1982 slaan vrouwen een vredeskamp op bij het hek. Na het vertrek van de Amerikanen in 1994 wordt Soesterberg een thuisbasis voor helikopters. In 2023 verhuist DNB 14.166 goudbaren naar het nieuwe cashcentrum op het oude Camp New Amsterdam. Wat je leert • Waarom de Nederlandse militaire luchtvaart in 1913 juist op de heide bij Soesterberg begon • Hoe de basis een Fliegerhorst werd en daarna veertig jaar een Amerikaans kamp onder Nederlands bevel • Wat het lawaai, de ongelukken en de protesten voor de omwonenden betekenden • Waarom Defensie de basis in 2008 sloot en hoe het goud van DNB er terechtkwam Educatief en historisch materiaal. Soesterberg is geen verlaten plek: in het dorp wonen ruim zevenduizend mensen, en het oude vliegveld is nu Park Vliegbasis Soesterberg, met het Nationaal Militair Museum, kunst in de munitiebunkers en een startbaan van ruim drie kilometer waar je overheen kunt fietsen. De historische toelichting steunt op de hieronder vermelde bronnen; reconstructies dienen ter illustratie. Werkte je zelf op de basis, of klopt er iets niet? Zet het hieronder. Bronnen en erkenning • Nationaal Archief, inventaris 2.13.85, archief van de Militaire Luchtvaart en -verdediging 1910–1940 • J.A.M.M. Janssen, Het vijfde wapen. De Luchtvaartafdeeling te Soesterberg tijdens de mobilisatie van 1914–1918, Militaire Spectator, 1998 • L. Stijnen, The Sound of Freedom, masterscriptie Erasmus Universiteit Rotterdam, 2018 • Kamerstuk 29 200 X nr. 112, brief van de staatssecretaris van Defensie, 17 september 2004 • De Nederlandsche Bank, persbericht 'DNB-goud verplaatst naar nieuwe kluis in Zeist', 15 mei 2023 #Soesterberg #geschiedenis #KoudeOorlog #Luchtmacht #Utrecht ℹ️ Over deze video Educatief en historisch materiaal. Dit verhaal is gebaseerd op de in de beschrijving vermelde gepubliceerde studies en bronnen. De visuele reconstructies en de stem van de verteller — een fictief personage — zijn gemaakt met behulp van AI, ter illustratie: dit zijn geen echte opnames of authentiek archiefbeeld. Het verhaal is vereenvoudigd voor een breed publiek en kan kleine benaderingen bevatten. Doel: informeren en herinneren.