Cyrankiewicz: premier na każdą epokę. Dlaczego poświęcił przyjaciół?

Józef Cyrankiewicz przeżył Auschwitz, pisał grypsy o zagładzie i był jednym z organizatorów obozowego ruchu oporu. Po wojnie został jednak twarzą państwa, które więziło dawnych konspiratorów, tłumiło protesty robotnicze i budowało władzę pod kontrolą Moskwy. Jak człowiek, który znał cenę życia z obozu koncentracyjnego, mógł później milczeć w sprawie Witolda Pileckiego, grozić robotnikom „odrąbaniem ręki” i zaakceptować decyzje, po których na ulicach leżeli zabici? W tym odcinku analizujemy pełną, mroczną biografię Józefa Cyrankiewicza — od Tarnowa i Krakowa, przez PPS, konspirację, Montelupich, Auschwitz oraz Mauthausen, aż po gabinety Bieruta, Gomułki i grudniowe Wybrzeże. Przyglądamy się: jego działalności w PPS i podziemiu przeciw okupantowi; roli w obozowym ruchu oporu w Auschwitz; grypsom dokumentującym zbrodnie niemieckie; powojennemu zwrotowi ku komunistycznej władzy; zniszczeniu niezależnej PPS i powstaniu PZPR; odmowie poparcia prośby o ułaskawienie rotmistrza Witolda Pileckiego; przemówieniu po Poznaniu, które stało się symbolem języka represji; Marcu, konflikcie z Kościołem oraz Grudniu na Wybrzeżu; jego niezwykłej zdolności przetrwania na szczycie władzy przez kolejne epoki PRL. To nie jest opowieść o prostym zdrajcy ani jednoznacznym bohaterze. Cyrankiewicz był więźniem Auschwitz, a równocześnie jednym z najbardziej trwałych filarów systemu, który nie tolerował sprzeciwu. Był człowiekiem o wielkim politycznym instynkcie, ale też człowiekiem, który za zbyt wiele decyzji nie zapłacił publicznej ceny. W materiale wyraźnie oddzielamy fakty od późniejszych oskarżeń. Nie ma wiarygodnych podstaw, by uznać tezy o jego współpracy z Gestapo za potwierdzone. Istnieją jednak udokumentowane decyzje, milczenie i polityczne wybory, które wystarczają, by postawić najtrudniejsze pytanie: kiedy ostrożność człowieka walczącego o przetrwanie zmienia się w konformizm człowieka władzy? Czy Józef Cyrankiewicz był więźniem, którego złamał obóz i powojenna rzeczywistość, czy politykiem, który zawsze umiał stanąć po stronie silniejszych? Napisz swoją opinię w komentarzu. Subskrybuj kanał Zagadka PRL, jeśli interesują Cię kulisy władzy, tajemnice PRL, losy ludzi systemu, niewyjaśnione decyzje oraz historie, w których najważniejsze akta leżą nie w sejfie, lecz w milczeniu. #JózefCyrankiewicz #Cyrankiewicz #PRL #Auschwitz #WitoldPilecki #Poznań56 #Grudzień70 #PZPR #Bierut #Gomułka #HistoriaPolski #ZagadkaPRL