UNESCO Albania #2 - Jezioro Ochrydzkie

#Albania #Ochryda #unesco Na temat Jeziora Ochrydzkiego miałem dość bajkowe wyobrażenie: w mojej głowie dominowała wizja odciętego od świata, surowego i dzikiego miejsca. Miejsca położonego gdzieś tam hen daleko, pośrodku niedostępnych bałkańskich gór. Nic więc dziwnego, że gdy w końcu dotarłem nad jezioro… stanąłem rozczarowany. Tak czasem bywa, kiedy wyobrażenia zostaną skonfrontowane z rzeczywistością. Zacznijmy może jednak od początku: Jezioro Ochrydzkie położone jest na granicy Albanii i Macedonii Północnej. Jest popularną atrakcją turystyczną obu krajów; opartą w dużym stopniu na informacji, że to jedno z najstarszych jezior nie tylko w Europie, ale i na świecie. Jezioro Ochrydzkie powstało około 6 milionów lat temu. Takiej wiadomości powinno od razu towarzyszyć pytanie „A ile lat mają inne jeziora?” Wszak rywalizacja w każdej konkurencji ma sens dopiero wtedy, kiedy zrozumiemy kontekst osiągniętego wyniku. Okazuje się, że jeziora – podobnie jak rzeki – zwykle nie posiadają imponującego wieku: przykładowo jeziora Pojezierza Mazurskiego mają zaledwie kilka tysięcy lat, gdyż ich historia związana jest z cofaniem się ostatniego zlodowacenia. Kilka tysięcy lat w porównaniu do długości życia człowieka to oczywiście dużo, ale w skali geologicznej to zaledwie mgnienie. Pasma górskie powstają przez dziesiątki milionów lat, oceany i morza istnieją przez setki milionów lat, a kontynenty mają nawet po kilka miliardów. W tym porównaniu widać, że jeziora to bardzo nietrwałe miejsca. Stosunkowa krótkotrwałość istnienia jezior wynika z tego, że jako zbiorniki śródlądowe mają one dość ograniczoną pojemność – przeszkodą nie jest jednak ilość wody, którą mogą pomieścić, ale ilość osadów jaką mogą przyjąć do swojego wnętrza. Jeziora zwykle zaopatrywane są w wodę przez wpadające do nich rzeki – a te niosą ze sobą piach, muł i szczątki organiczne. Czym wpadające do jezior rzeki są większe, tym czas ich istnienia jest krótszy; gdy jezioro zostanie zamulone, to przemienia się najpierw w bagna, a potem w zwartą równinę. Z tego powodu czas „życia” większości jezior liczony jest w tysiącach, a nie w milionach lat. A jednak Jezioro Ochrydzkie ma prawie 6 milionów lat. Jak to możliwe? Swój wiek zawdzięcza ono temu, że nie wpada do niego żadna większa rzeka. Jednak w takiej sytuacji jezioro powinno wyschnąć na skutek parowania – czemu tak się nie dzieje w tym przypadku? Przyczyna tkwi w geologii i geografii: zaledwie dziesięć kilometrów na południowy-wschód od Jeziora Ochrydzkiego leży inne spore jezioro – Jezioro Prespa. Jest ono wprawdzie nieco mniejsze niż Ochrydzkie, ale jego lustro wody znajduje się aż o 150 metrów wyżej. Oba jeziora oddziela od siebie wąskie pasmo gór Galiczica, dzięki czemu wody obu zbiorników nie mieszkają się ze sobą. Czy jednak na pewno? eolodzy twierdzą, że rezerwuary wodne obu jezior są ze sobą połączone za pomocą skomplikowanego systemem podziemnych rzek i tuneli umożliwiających przepływ wody z położonej wyżej Prespy. Płynąca tajemniczymi podziemiami woda musi przedostać się podczas swojej podróży przez krasowe piaski zalegające głębiny; tam zostaje przefiltrowana i oczyszczona. Dzięki temu najsłynniejsze jezioro na Bałkanach nie tylko nie wysycha – pomimo braku rzek – ale systematycznie zasilane jest krystalicznie czystą wodą z podziemnych źródeł. Badacze zjawiska twierdzą, że gdyby w jakiś sposób usunąć wodę z obu jezior, to odkrylibyśmy jeden z najbardziej skomplikowanych i niesamowitych podziemnych systemów jaskiń naszej planety. Przyznać musicie, że geologia potrafi być niesamowita! Nad Albańską część Jeziora Ochrydzkiego przybyliśmy jesienią 2022 roku. Droga wynajętym samochodem z międzynarodowego lotniska w Tiranie zajęła nam zaledwie trzy godziny. Noc przywitała nas chłodem, a wczesny poranek mgłami zalegającymi taflę wody. Kiedy mgła w końcu ustąpiła z ciekawością po raz pierwszy spojrzałem na być może najstarsze jezioro naszej planety. Cały artykuł przeczytacie na moim blogu: https://40latidopiachu.pl/2023/08/31/...