Suriye Türkmen Aşiretleri 1. Bölüm

Ali Rıza Yalman'ın 1931 yılında 5 cilt olarak basılan "Cenupta Türkmen Oymankları" kitabından yararlanarak Suriye'deki Türkmen Aşiretlerini konu aldım. 2. Bölümde 𝐄𝐥𝐛𝐞𝐲𝐥𝐢 𝐀𝐬̧𝐢𝐫𝐞𝐭𝐢𝐧𝐢 yakında. 𝐂𝐄𝐍𝐔𝐏𝐓𝐀 𝐓𝐔̈𝐑𝐊𝐌𝐄𝐍 𝐎𝐘𝐌𝐀𝐊𝐋𝐀𝐑𝐈 Bugün Suriye sınırları içerisinde bulunan Çobanbeyli köyünde Türkmenler hakkında bilgi sahibi olduğu söylenen Deli Hasan oğlu Halil Ağa ile yine Suriye sınırları içinde Bablimon köyünde oturan, Elbeyliden Kara Hasan Efendi'yi Bucak Müdürü Ahmet Bey'in yardımıyla sınırlarımız içindeki Alimantar köyüne davet ettik; böylelikle Türkmenlerin her obasından bir kişi ile görüşerek genel bilgilerden yararlanmaya karar verdim. 18 Ağustos 1931 tarihinde Alimantar köyüne gittim. Sözünü ettiğim köyde Berelli obasından Hanifi Ağa, Türkmen obalarından Akıl Hoca ve Davutoğlu, Bayındır’dan Meçiğin oğlu Mehmet (Meçiğin Mehmet) ve diğer davetlilerimiz bir araya gelerek konuşmağa başladık. Halil Ağa dedi ki: biz Türkmenler 84.000 ev olarak Culap’a yerleştirilmişiz. Ali Rıza Yalman Türkmenler 250 yıl önce bu topraklara yerleştirilmiştir demekte. Buda 1931 Yılında söylendiğine göre yaklaşık 1681 yılına tekabül eder. Yani 2026 yılına göre hesaplarsak 345 yıldır Türkmenler o topraklarda olduğunu görmekteyiz. Güney bölgeleri arasına Türkmenlerin en fazla yerleştirildikleri yerler: Antakya, Amik Ovası, Rakka ve Culap gibi yerlerdir. Bunlara son zamanlarda bir de Mümbiç eklenmiştir. Türkmenler bu bölgenin içinde dönüp dolaşmışlar: Akıp coşan bir sel gibi yerleştikleri yerde daima haraketli yaşamışlar. Geldikleri yerleri, aldıkları terbiyeyi unutamayarak Anadolu’ya ve Türklüğe bağlılık göstermişlerdir. Ali Rıza Yalman Gaziantep bölgesinde 3 yıl kaldığını belirterek şunları söylemiştir. Eserimin 1. Kısmı güneydeki oymakların bölük ve obalarının teşkilatını, 2. Kısım mevcut Türkmenlerin içinde Elbeylilerin özelliklerini, 3. Kısım Elbeylilerde dahil olmak üzere bütün Türkmenlerin adet, gelenek, hikâye ve türkülerinden parçaları içine almaktadır. Culap ve Halep bölgemizdeki Türkmenler 𝟔 𝐎𝐲𝐦𝐚𝐤 𝐯𝐞 𝟒𝟖 𝐨𝐛𝐚𝐝𝐚𝐧 ibarettir. Bu oba ve oymakların reisleriyle bulundukları köyleri mümkün olduğu kadar kaydedebildim. Meydana getirdiğim eser, zannederim ki Anadolu etnografyasıyla uğraşanların işine yarayacaktır. 𝟏𝟗𝟑𝟏 𝐆𝐚𝐳𝐢𝐚𝐧𝐭𝐞𝐩. Ali Rıza Yalman Aşiret reisleriyle yapmış olduğu görüşmelerde o zamanın ağa ve beylerinin verdiği bilgiler doğrultusunda Bölgede yaşayan aşiretleri şöyle sıralamıştır. 𝐍𝐎𝐓: (Bu bilgiler: Elbeyli’den: Kara Hasan Efendi, Ömer Ağa, Türkmenlerden: Hasan Bey, Halil Ağa, Akıl Hoca, Davut Oğlu, Baraklı İdris Kâhya Berelliden: Hanifi Ağa, Dağınık Oymaklardan: Vasıf Bey, Torun Kadir, Dımışkılı İdris Ağa’dan alınmıştır.) 𝐁𝐞𝐲𝐝𝐢𝐥𝐢 𝐨𝐲𝐦𝐚𝐠̆ı 𝐨𝐛𝐚𝐥𝐚𝐫ı 1-Ferhan-dinli Obası: Nüveyran Ağa: Kefer sarı Köyü: 2-Tirkenli Obası: Dişo Ağa:İnkılap Köyü: 3-Şarkevi Obası: Hasan Bey: Bostancık Köyü: 4-Karaşıhlı Obası: Kör Hüsso Ağa: Nizip Köylerinde: 5-Ulaçlı Obası: Murtaza Bey: Arkık Köyü: 6-Kazlı veya Şahmanlı Obası: Halil Ağa: Ceke Köyü: 7-Bekmişli Obası: Kel Muhammet Ağa: Belve Köyü: 8-Güneç veya Bayraktar Obası: Ese Kâhya: Taşkapı Köyü: 9-Kadirli Obası: Ahmet Hamdi: Cübbin Köyü: 10-Hacı Mahlı Obası: Hacı Mıstık: Tileyli Köyü: 11-Haydarlı Obası: Kel Muhammet akrabası: Taşlı Hüyük Köyü: 12-Çelebi Obası: Kel Muhammet akrabası: Kerpiçli Köyü: 𝐍𝐎𝐓: 𝟏- Beydili aşiretinin üç obasının oymak reisi Mustafa Paşazade Kel Muhammet Ağa idare etmekte ve vergilerin tamamını almaktadır. 𝐍𝐎𝐓: 𝟐- Beydili aşiretinin bayraktarının “Güneç Oymağı” olduğu tespit edilmiştir. 𝐍𝐎𝐓: 𝟑- Kel Muhammet Ağa: Suriye’nin Azez kaymakamı, Osmanlıların Aşiret yüzbaşılarından yetişmiş Namık Beyin Kardeşidir. 𝐁𝐚𝐲ı𝐧𝐝ı𝐫𝐥ı 𝐨𝐲𝐦𝐚𝐠̆ı 𝐨𝐛𝐚𝐥𝐚𝐫ı 1-Halıtlı Obası: Deli Hasan Oğlu Halil: Çoban beyli Köyü: 2-Ballı Obası: Abo Kâhya: Bayındır Köyü: 3-Bektaşlı Obası: Reyisi Bilinmiyor: 4-Baharlı Obası: Reyisi Bilinmiyor: 5-Saitli Obası: Reyisi Bilinmiyor: 𝐁𝐚𝐫𝐚𝐤 𝐨𝐲𝐦𝐚𝐠̆ı 𝐨𝐛𝐚𝐥𝐚𝐫ı 1-Torun Obası: İdris Kâhya: Akça Köy (Nizip) Türkiye 2-Kürdili Obası: Reyisi Bilinmiyor 3-Eseli Obası: Reyisi Bilinmiyorr 4-Tiryakili Obası: Reyisi Bilinmiyor 5-Göğebakan Obası: Reyisi Bilinmiyor 6-Ali İdrisli Obası: Reyisi Bilinmiyor 7-Hacı Kasımlı Obası: Reyisi Bilinmiyor 8-Mercanlı Obası: Reyisi Bilinmiyor 9-Çokşuruklu Obası: Reyisi Bilinmiyor 10-Marzibalı Obası: Reyisi Bilinmiyor 11-Çaprazlı Obası: Reyisi Bilinmiyor 12-Karakozaklı Obası: Reyisi Bilinmiyor 𝐍𝐎𝐓: 𝟏- Kirman etrafında 1200 tarihlerinde Hüküma-ı Türkiye’den Barak oğullarını buradan hatırlarız. 𝐍𝐎𝐓: 𝟐- Bayındır Obalarının Genel başı Urfa’da Sait Bey: Barak obalarının genel başı Nizip’in Akça köyünde, İdris Kahya’dır. 𝐄𝐥𝐛𝐞𝐲𝐥𝐢 𝐨𝐲𝐦𝐚𝐠̆ı 𝐨𝐛𝐚𝐥𝐚𝐫ı 1-Gavurelli Obası: İsmail Ağa: Kalkım Köyü: 2-Perenli veya Çördüklü Obası: Abdulkerim Ağa: Sandı Köyü: 3-Tırıklı Obası: Hüssün Ağa: Ziyaret Köyü: 4-Taflı Obası: Hüseyin Taha Ağa: Haliloğlu Köyü: 5-Şahveli Obası: Muhammet Bey: Kemmun Tepe: Türkiye 6-Ferizli Obası: Meço Ağa: Bablemon Köyü: 7-Karataşlı obası: Küçük Ali Ağa: Kadılar Köyü: