कोण पाहतो? कोण दिसतो? आणि कोण अनुभवतो? — ‘द्रष्टा-दृश्य-दर्शक’चा अद्भुत रहस्यभेद!

हे दोन्ही स्रोत वेदांत आणि योग तत्त्वज्ञान यातील मूलभूत संकल्पना स्पष्ट करतात, ज्या Drushta (द्रष्टा), Drushya (दृश्य), आणि Darshak (दर्शक) म्हणून ओळखल्या जातात. पहिला स्रोत या त्रयीची व्याख्या करतो, जिथे Drushya हे दृश्य वस्तू किंवा अनुभव आहे, Darshak हा वैयक्तिक अनुभव घेणारा (जीवा) आहे, आणि Drushta ही शुद्ध, साक्षीदार चेतना (आत्मा) आहे. दुसऱ्या स्रोतामध्ये राजा जनकाच्या स्वप्नाची कथा वापरून या संकल्पना स्पष्ट केल्या आहेत, जिथे राजाला स्वप्न आणि जागृती या दोन्ही अवस्था Drushya असून, त्या दोन्ही अवस्थांचा साक्षीदार असणारा Drushta (शुद्ध चेतना) खरा आणि अपरिवर्तित असतो, हे वसिष्ठ ऋषी समजावून सांगतात. दोन्ही स्रोतांनुसार, आध्यात्मिक जागृतीचा प्रवास म्हणजे स्वतःला Drushta म्हणून ओळखणे आणि अनुभव व जगापासून अलिप्त राहणे होय.