کودەتای بیرەخانە ١٩٢٣، شکستێک کە ڕێگای هیتلەر بۆ دەسەڵات گۆڕی

ئەڵمانیای ساڵی ١٩٢٣ لە ناو قەیرانێکی قووڵدا بوو. دوای جەنگی جیهانیی یەکەم، پەیماننامەی ڤێرسای خاک، توانای سەربازی و ئابووریی ئەڵمانیای سنووردار کرد؛ لە ١٩٢٣دا هێزە فەڕەنسی و بەڵجیکییەکان Ruhrـیان داگیر کرد و hyperinflation گەیشتە ئاستێک کە لە نۆڤەمبەردا یەک دۆلار نزیکەی ٤.٢ تریلیۆن Papiermark بوو و نرخی یەک نان لە ناوەڕاستی ئەو مانگەدا لە ٢٣٠ ملیار مارک زیاتر بوو. لەو ژینگەیەدا، Adolf Hitler و Nazi Party هەوڵیان دا قەیرانەکە بۆ ڕووخاندنی کۆماری ڤایمار بەکاربهێنن. شەوی ٨ی نۆڤەمبەری ١٩٢٣، هیتلەر چووە ناو Bürgerbräukellerی موونشن، تفەنگی بەرەو سەقف تەقاند و ڕایگەیاند «شۆڕشی نیشتمانی» دەستی پێکردووە. Kahr، Lossow و Seisserـی بە زۆر خستە ژێر فشار بۆ پشتگیری کودەتاکە؛ بەڵام کاتێک ئازاد بوون، دژی کودەتاکە وەستانەوە. ڕۆژی دواتر نزیکەی ٢,٠٠٠ لایەنگری کودەتاکە بەرەو ناوەندی موونشن ڕێپێوانیان کرد و پێکدادان لەگەڵ پۆلیس کۆتایی بە هەوڵەکە هێنا. Hitler دواتر بە تاوانی خیانەتی گەورە دادگایی کرا، بەڵام دادگاکە سزای زۆر سووکی پێدا: پێنج ساڵ زیندان بە ئەگەری ئازادبوونی زوو. لە دیسەمبەری ١٩٢٤ ئازاد کرا و لە Landsberg دەستی بە نووسین/دیکتەکردنی Mein Kampf کرد. گرنگتر لە هەموو شتێک، شکستەکە ستراتیژییەکەی گۆڕی: بڕیاری دا بۆ گەیشتن بە دەسەڵات ڕێگای یاسایی و هەڵبژاردن بەکاربهێنێت. بەڵام ئەمە مانای ئەوە نییە کە هیتلەر «بە زۆرینەی دەنگی خەڵک» هەڵبژێردرا. لە ٣٠ی ژانویەی ١٩٣٣، President Paul von Hindenburg ئەوی دامەزراند بە Chancellor؛ تەنانەت لە هەڵبژاردنی ٥ی مارسی ١٩٣٣دا NSDAP تەنها ٤٣.٩٪ی دەنگی بردەوە و زۆرینەی خۆی نەبوو. #کودەتای_بیرەخانە #هیتلەر #ئەڵمانیا #کۆماری_ڤایمار #BeerHallPutsch #Hitler #WeimarRepublic #MunichPutsch #NaziGermany #Hyperinflation #Versailles #Ludendorff #GermanHistory #WorldWarOne #HistoryDocumentary #DarkHistory #مێژووی_کورد #کەلتووری_کوردی #زانستی_گەردوون #فیزیک #مێژووی_جیهان #کەسایەتییە_بەناوبانگەکانی_کورد #فەلسەفە #زانست_و_ژیان #پۆدکاستی_کوردی #ڕۆڵی_کورد_لە_مێژوودا #ئەستێرەناسی #ڕەشچاڵە #فەرھەنگی_کوردی #ژیاننامەی_کەسایەتییەکان #مێژووی_شارستانیەت #کوردستان #پەروەردەی_کوردی #زانست_و_تەکنۆلۆژیا #ڕووداوە_مێژووییەکان #کەسایەتییە_جیهانییەکان #فەرھەنگی_گەردوونی #ژیانی_ڕۆژانە #فەلسەفەی_ژیان #مێژووی_ئەورووپا #مێژووی_ئاسیا #کەسایەتییە_کاریگەرەکانی_جیهان #پۆدکاستی_پەروەردەیی #مێژووی_شارستانیەتی_کورد #فەلسەفەی_فیزیک #کوردی_و_جیهان #KurdishHistory #KurdishCulture #Physics #FamousKurds #KurdishPodcast #KurdishHeritage #KurdishFamousFigures #LifeFacts #KurdishIdentity #KurdishEducation #KurdishTraditions #EducationalPodcast #KurdishCivilization #KurdsAndTheWorld #blingo_podcast