Trần Anh Tông và thương vụ đổi công chúa lấy hai châu – Lợi hay tội với Huyền Trân?

Ở Huế hôm nay, rất nhiều người đi qua đèo Hải Vân, ngắm sông Hương, đứng trước những dải đất miền Trung đẹp đến nao lòng mà ít khi nghĩ rằng hơn bảy trăm năm trước, phía sau sự thay đổi của vùng đất ấy lại là cuộc đời của một người con gái mới ngoài hai mươi tuổi. Huyền Trân Công Chúa không cầm gươm ra trận, cũng không có một chiến thắng khiến cả triều đình tung hô. Bà chỉ bước lên một con thuyền, rời Thăng Long để trở thành hoàng hậu của một vương quốc xa lạ, trong một cuộc hôn nhân mà phía sau là hai châu Ô và Lý. Rồi chồng mất, cuộc đời bà tiếp tục rẽ sang một hướng mà chính bà có lẽ cũng chưa từng hình dung. Có những phần của câu chuyện đến hôm nay vẫn còn tranh luận, có những chi tiết lịch sử không thể biết chắc hoàn toàn. Nhưng điều gần như không thay đổi là cảm giác khi nhìn lại cuộc đời Huyền Trân: trên bản đồ, Đại Việt có thêm một vùng đất rất lớn; còn với một con người cụ thể, cái giá ấy là tuổi trẻ, gia đình và một cuộc đời không còn được sống theo cách bình thường nữa. Tập này không nhằm phán xét Trần Nhân Tông, Trần Anh Tông, Chế Mân hay bất kỳ ai. Mình chỉ muốn cùng các bạn nhìn thật gần vào người phụ nữ đứng giữa một quyết định lớn của lịch sử, để tự hỏi một câu rất đơn giản: hai châu Ô Lý là một thương vụ ngoại giao vĩ đại, nhưng liệu có thứ gì thật sự đủ lớn để cân được với cuộc đời của một con người?