Ewa Fabian - Przystępne opisywanie dostępności e-booków - AutomaticA11y 2026

Przystępne opisywanie dostępności e-booków Ewa Fabian, doktor nauk prawnych, współpracowniczka Biblioteki Narodowej i członkini Sekcji do spraw bibliografii IFLA, opowiada o metadanych dostępności e-booków i o tym, jak poinformować czytelnika o dostępności publikacji, zanim zacznie z niej korzystać. Tłumaczy, że metadane to „dane o danych”, które służą i maszynom, i ludziom. Wyjaśnia zasady FAIR (findable, accessible, interoperable, reusable) oraz główne schematy metadanych dostępności: schema.org i ONIX. Zwraca uwagę, że przy metadanych nie ma prostego przełożenia na jeden standard (jak WCAG dla stron), dlatego trzeba interpretować wymagania przez cel. Klaruje też kwestię prawną: książka elektroniczna jest ustawowo usługą (dyrektywa unijna), a mikrowydawcy spełniający warunki mikroprzedsiębiorcy są zwolnieni z obowiązków dostępności (m.in. 3/4 firm wydawniczych w Polsce). Wskazuje, jak polskie przepisy wprowadzały to w sposób niejednoznaczny. Najwięcej uwagi poświęca elementowi Accessibility Summary („podsumowanie dostępności”) — jedynemu elementowi metadanych przeznaczonemu dla człowieka, a nie maszyny. Postuluje, by pisać go prostym językiem (plain language, a dla potrzebujących — easy language), z empatią, i umieszczać w miejscu czytelnym dla ludzi (np. na stronie redakcyjnej e-booka), tak by mogli z niego korzystać także bibliotekarze przy opisie bibliograficznym. Odwołuje się do najnowszych dokumentów: statementu IFLA oraz wytycznych W3C. Zachęca do angażowania się w trwające dyskusje międzynarodowe. W części z pytaniami m.in.: przywołanie kanadyjskiej strony All Lit Up jako wzoru dobrze opisanych e-booków, uwagi o dostępie do prawdziwych metadanych u dystrybutorów oraz dyskusja, czy lepsza jest edukacja, czy egzekwowanie przepisów.