දිස‍්වා ආයතනුප‍්පාදං සම‍්මා චිත‍්තං විමුච‍්චති 03 - අති පූජ්‍ය කටුකුරුන්දේ ඤාණනන්ද හිමිපාණෝ

https://tinyurl.com/NNOct202603 ~~ කටුකුරුන්දේ ඤාණනන්ද හිමියන්ගේ ප්‍රමුඛ ඉගැන්වීම් ඉතාමත් සංශිප්තව ~~ 1. නිර්වාණය යනු “සියලු සංස්කාරයන්ගේ නිවීම”යි 2. පටිච්චසමුප්පාදය මෙලොවදීම සිදුවන ක්‍රියාවලියකි 3. පපඤ්චය—මනසෙහි සංකල්ප ප්‍රසාරණය 4. සංකල්ප සත්‍යය නොව, භාවිතයට ගන්නා මෙවලම්ය 5. නාමරූපය සරල “මනස සහ ද්‍රව්‍යය” නොවේ 6. විඤ්ඤාණයේ මායාකාරී ස්වභාවය 7. මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යනු අන්ත දෙක නොගැනීමයි 8. භාවනාව—අත්දැකීමේ නිර්මාණ ක්‍රියාවලිය දැකීම ```````````````````````````````````````` කටුකුරුන්දේ ඤාණනන්ද හිමියන්ගේ විශේෂත්වය වන්නේ පාලි සූත්‍රවල ගැඹුරු පද, උපමා හා ව්‍යාකරණ රටා මත පදනම්ව නිර්වාණය, පටිච්චසමුප්පාදය සහ මනස විසින් “ලෝකය” ගොඩනඟන ආකාරය නැවත විමර්ශනය කිරීමයි. උන්වහන්සේගේ ප්‍රධාන කෘති අතර Concept and Reality, The Magic of the Mind, Nibbāna—The Mind Stilled සහ The Law of Dependent Arising ඇතුළත් වේ. 1. නිර්වාණය යනු “සියලු සංස්කාරයන්ගේ නිවීම”යි උන්වහන්සේ නිර්වාණය වෙනත් ලෝකයක පවතින සදාකාලික වස්තුවක් ලෙස නොව, සබ්බසංඛාරසමථය, සියලු උපධි අත්හැරීම, තණ්හාව ක්ෂයවීම, විරාගය සහ නිරෝධය ලෙස පැහැදිලි කරති. එනම් “මම” සහ “මගේ ලෝකය” නිර්මාණය කරන ග්‍රහණාත්මක ක්‍රියාවලිය නිවී යාම නිර්වාණයේ මූලික අර්ථයයි. 2. පටිච්චසමුප්පාදය මෙලොවදීම සිදුවන ක්‍රියාවලියකි පටිච්චසමුප්පාදය අතීත–වර්තමාන–අනාගත භව තුනකට පමණක් සීමා නොකර, වර්තමාන අත්දැකීම තුළ දුක හා “මම” හැඟීම උපදින ක්‍රමය ලෙස විමසිය යුතු බව උන්වහන්සේ අවධාරණය කරති. විශේෂයෙන් විඤ්ඤාණය සහ නාමරූපය එකිනෙකට ආධාර වෙමින් සංසාරික “දියසුළියක්” මෙන් ක්‍රියා කරයි. 3. පපඤ්චය—මනසෙහි සංකල්ප ප්‍රසාරණය පපඤ්චය යනු සිතේ ඇතිවන සරල අත්දැකීමක් වටා “මට”, “මගේ”, “ඔහු මට කළේය”, “මම විය යුතුය” ආදී කතා ගොඩනැඟීමයි. මෙසේ පපඤ්චය වර්ධනය වූ විට ආශාව, මානය, දෘෂ්ටිය, ගැටුම සහ දුක වර්ධනය වේ. ඤාණනන්ද හිමියන්ගේ ප්‍රධාන දායකත්වයක් වන්නේ papañca-saññā-saṅkhā යන සංකල්පය මනස විසින් අත්දැකීම බහුල කර විකෘති කරන ක්‍රියාවලියක් ලෙස පැහැදිලි කිරීමයි. 4. සංකල්ප සත්‍යය නොව, භාවිතයට ගන්නා මෙවලම්ය භාෂාව, නාම, සංකල්ප හා වර්ගීකරණ දෛනික ජීවිතයට අවශ්‍යය. නමුත් ඒවා වස්තූන්ගේ අවසාන ස්වභාවය ලෙස අල්ලාගත් විට දෘෂ්ටිග්‍රහණය උපදී. එබැවින් උන්වහන්සේගේ මූලික අදහස වන්නේ: සංකල්පවලට සාපේක්ෂ වලංගුභාවයක් සහ ප්‍රායෝගික වටිනාකමක් ඇත; නමුත් පරම සත්‍යත්වයක් නැත යන්නයි. 5. නාමරූපය සරල “මනස සහ ද්‍රව්‍යය” නොවේ ඤාණනන්ද හිමියන්ට අනුව නාමරූපය යනු ස්වාධීන “මනසක්” සහ “ද්‍රව්‍ය ලෝකයක්” යන ද්විතත්වය නොවේ. වේදනා, සඤ්ඤා, චේතනා, ස්පර්ශ සහ මනසිකාරය මඟින් රූපය හඳුනාගෙන නාමකරණය කරන ජීවමාන අත්දැකීම් ක්‍රියාවලියක් එයින් දැක්වේ. එබැවින් භාවනාකරු තමාගේ ලෝකය “පිටත තිබෙන දෙයක්” ලෙස නොව නාමරූපය තුළ සකස් වන දෙයක් ලෙස නිරීක්ෂණය කළ යුතුය. 6. විඤ්ඤාණයේ මායාකාරී ස්වභාවය The Magic of the Mind කෘතියේදී උන්වහන්සේ පෙන්වා දෙන්නේ විඤ්ඤාණය “ලෝකයක් පෙන්වන” නමුත් එය පෙන්වන ක්‍රියාවලිය සඟවන මැජික්කරුවෙකු මෙන් බවයි. “දකින්නෙකු” සහ “දකින දෙයක්”, “ඇත” සහ “නැත”, “අභ්‍යන්තරය” සහ “බාහිරය” යන ද්විතත්ව ස්වාධීන සත්‍යයන් නොව පටිච්චසමුප්පන්න බෙදීම් ලෙස විමසනු ලැබේ. 7. මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යනු අන්ත දෙක නොගැනීමයි “සියල්ල පවතී” යන ශාශ්වත දෘෂ්ටියත්, “කිසිවක් නැත” යන උච්ඡේද දෘෂ්ටියත් අත්හැර පටිච්චසමුප්පාදය දැකීම සැබෑ මධ්‍යම ප්‍රතිපදාවයි. ශූන්‍යතාව යනු හිස්භාවයක් හෝ නාස්තිවාදයක් නොව, දේවල් “මම”, “මගේ” හෝ ස්වාධීන සාරයක් ඇති දේ ලෙස ග්‍රහණය කිරීමෙන් නිදහස්ව දැකීමයි. 8. භාවනාව—අත්දැකීමේ නිර්මාණ ක්‍රියාවලිය දැකීම උන්වහන්සේගේ භාවනා ප්‍රවේශය හුදෙක් සිත නිශ්චල කිරීමකට සීමා නොවේ. සති–සම්පජඤ්ඤයෙන්, ස්පර්ශය → වේදනාව → සඤ්ඤාව → සංකල්ප ප්‍රසාරණය → තණ්හාව → උපාදානය යන ක්‍රියාවලිය ඇතිවන මොහොතේම දැකීම ප්‍රධාන වේ. එය දැකීමෙන් “ලෝකය” සමඟ සටන් කිරීම වෙනුවට ලෝකය ගොඩනඟන ග්‍රහණය අත්හැරිය හැක. සාරාංශ තක්සේරුව කටුකුරුන්දේ ඤාණනන්ද හිමියන්ගේ ඉගැන්වීම්වල හරය මෙසේ සාරගත කළ හැකිය: දුක පවතින්නේ පිටත ස්ථිර ලෝකයක නොව, නාමරූපය, විඤ්ඤාණය, සංකල්පය සහ තණ්හාව මඟින් “මම සහ මගේ ලෝකය” නිර්මාණය කරන ක්‍රියාවලිය තුළය; එම ක්‍රියාවලිය යථාභූතව දැක නිවීම නිර්වාණයයි. උන්වහන්සේගේ ඇතැම් අර්ථකථන සම්ප්‍රදායික අට්ඨකථාමය විවරණවලට වඩා වෙනස් බැවින්, ඒවා හුදෙක් පිළිගැනීම වෙනුවට අදාළ පාලි සූත්‍ර සමඟ සසඳා විමර්ශනාත්මකව අධ්‍යයනය කිරීම වඩාත් සුදුසුය. .............................