Skąd się wzięła Moskwa

Przedstawiony na planszy tytułowej tej audycji mem z czterema cerkwiami Kijowa i czterema zdjęciami lasu, mającymi przedstawiać Moskwę był rozpowszechniany 22 lutego 2022 r. „memy tego typu” odzwierciedlają pewien topos literacki czy może retoryczny. Pojawiły się już w 2017 r. gdy zestawiano Annę Kijowską, która XI wieku została królową Francji, podczas gdy miejsce przyszłej Moskwy przedstawiono jako las z żabami. Geneza tego typu memów jest jednak jeszcze dawniejsza i sięga XIX wieku. W roku 1847 brytyjski polityk Benjamin Disraeli, w powieści politycznej, Tancred; or, The New Crusade, w której głosi pojednanie judaizmu i chrześcijaństwa dokonuje następującego przeciwstawienia: “Syria was a great country when France and England were forests.” Czyli: „Syria była wielkim krajem, kiedy Francję i Anglię porastały jeszcze lasy”. Zdanie pada w rozmowie z księciem libańskim o możliwości podporządkowania Syrii Francji albo Anglii. Dawna wielkość Syrii służy podważeniu pretensji współczesnych mocarstw europejskich. W 1869 r. amerykański pisarz i satyryk Mark Twain w powieści The Innocents Abroad Prostaczkowie zagranicą, przedstawia Damaszek jako miasto, które oglądało zakładanie, rozkwit i upadek innych wielkich ośrodków, w tym i Rzymu: “In her old age she saw Rome built”, czyli: „Damaszek był już sędziwy, kiedy Rzym dopiero budowano”. Później przyznaje Damaszkowi prawo do tytułu Wiecznego Miasta. Natomiast Moskwa jako las została przeciwstawiona kwitnącemu Kijowowi po raz pierwszy w książce szkockiego dziennikarza z Edynburga Johna Geddiego z 1882 roku The Russian Empire: Historical and Descriptive, w rozdziale: Great Novgorod and Its Neighbours. Autor opisuje Kijów jako: “a splendid seat of wealth and power when the site of Moscow was still a forest”, czyli: „wspaniały ośrodek bogactwa i potęgi w czasach, gdy miejsce, gdzie później powstała Moskwa, porastał jeszcze las”. Ten motyw pojawi się w naszych czasach. W 2013 r. ukraiński polityk Anatolij Witiw komentując przyjazd Putina i patriarchy Cyryla na obchody chrztu Rusi, powiedział: „Kiedy książę kijowski Włodzimierz chrzcił Ruś, na obszarze dzisiejszej Moskwy wałęsały się niedźwiedzie”. A w roku 2018 w wywiadzie dla Radia Swoboda ukraiński publicysta Wachtang Kipiani stwierdził: „Kiedy Kijów przyjmował chrzest, przyjmował religię dla wielkiej przestrzeni geopolitycznej, na obszarze Moskwy był las”. Dalej wymienia wilki i niedźwiedzie, zarazem zaznaczając, że w okolicy mieszkali jednak też jacyś ludzie. Grzegorz Górny w maju 2022 w artykule Zimna wojna religijna, pisze o chrzcie Rusi w Kijowie w 988 roku, dodając: „gdy na miejscu dzisiejszej Moskwy szumiały jedynie lasy”. Następnie przedstawia Kijów jako kolebkę wschodniosłowiańskiego prawosławia. To memiczne przeciwstawienie starożytnego miasta Kijowa porośniętej głuchymi lasami Moskwie jest więc jednym z niewielu obrazów z dawnych dziejów państwa rosyjskiego powszechnie kojarzonych przez polskiego odbiorcę. Dlatego też dzisiejszą audycję chciałem poświęcić początkom Moskwy i państwa moskiewskiego, ponieważ są one dużo ciekawsze niż taki memiczny obraz historii. Jeżeli podoba Ci się podcast INTERPRETACJE, możesz go wesprzeć w serwisie Patronite.pl: 👉 https://patronite.pl/podcastinterpret... https://suppi.pl/interpretacje Albo postawić symboliczną kawę w serwisie Buycoffee.to: 👉 https://buycoffee.to/podcastinterpret...