Böyrəklərin quruluşu, sidiyin əmələ gəlməsi. Sidik-İfrazat sistemi. Böyrəklər. Biologiya. 8-ci sinif

Böyrəklərin Quruluşu və Sidiyin Əmələ Gəlməsi — Nefron, İlk və Son Sidik, Böyrək Qan Dövranı | Biologiya Böyrəklər ifrazat sisteminin əsas orqanlarından biridir və maddələr mübadiləsinin son məhsullarının, artıq suyun və mineral duzların orqanizmdən xaric edilməsində rol oynayır. Böyrəklərin quruluşu, nefron, qan dövranı və sidiyin əmələ gəlməsi biologiyanın əsas mövzularındandır. Sidik sisteminə bir cüt böyrək, sidik axarları, sidik kisəsi və sidik kanalı daxildir. Böyrəklər qabıq və beyin qatından ibarətdir. Beyin qatında piramidalar yerləşir və zirvəsi böyrək ləyəninə yönəlir. Böyrəyin struktur və funksional vahidi nefrondur. Hər böyrəkdə milyona yaxın nefron olur. Nefron qədəhəbənzər kapsula ilə başlayır. Kapsuladan birinci dərəcəli qıvrılmış sidik kanalcığı başlanır, daha sonra kanalcıq böyrəyin beyin qatına daxil olaraq düzləşir və Henle ilgəyini əmələ gətirir. Henle ilgəyindən sonra kanal yenidən qabıq qatına qalxır, ikinci dərəcəli qıvrılmış sidik kanalcığı əmələ gəlir və ümumi sidik toplayıcı kanala açılır. Toplayıcı kanal böyrək ləyəninə, oradan isə sidik axarına keçir. Nefronun qan dövranı da xüsusi quruluşa malikdir. Böyrək arteriyası qarın aortasından başlanır və böyrəyə qan gətirir. Gətirici arteriya kapsula daxil olur və kapilyarlara şaxələnir. Daha sonra qan çıxarıcı arteriya ilə kapilyar şəbəkədən çıxır və nefron kanalcıqlarını əhatə edən ikinci kapilyar şəbəkəni yaradır. Bu səbəbdən böyrəklərdə arteriya → kapilyar → arteriya → kapilyar → vena ardıcıllığı müşahidə olunur. Gətirici arteriyanın mənfəzinin daha geniş olması kapsulada təzyiq yaranmasına kömək edir. Sidiyin əmələ gəlməsi iki mərhələdə izah olunur: ilk sidiyin və son sidiyin əmələ gəlməsi. Kapsulada yaranan təzyiq nəticəsində qan plazması süzülür və ilk sidik əmələ gəlir. Qanın formalı elementləri və iri molekullu birləşmələr kapsulaya keçmir. İlk sidikdə su ilə yanaşı qlükoza, amin turşuları, vitaminlər və mineral duzlar kimi orqanizm üçün lazım olan maddələr də olur. Sonrakı mərhələdə nefron kanalcıqlarında reabsorbsiya, yəni geri sorulma baş verir. Suyun və faydalı maddələrin böyük hissəsi yenidən qana qaytarılır və nəticədə son sidik yaranır. Son sidik toplayıcı kanallardan böyrək ləyəninə, sidik axarına, sidik kisəsinə və sidik kanalına keçərək orqanizmdən xaric edilir. Böyrəkləri qorumaq üçün kifayət qədər maye qəbul etmək, həddindən artıq duzlu və ədviyyatlı qidalardan uzaq durmaq, dərmanları həkim göstərişi ilə qəbul etmək və şəxsi gigiyenaya əməl etmək vacibdir. Böyrək, Nefron və Sidiyin Əmələ Gəlməsi — SEO Tags, Keywords və Sinonimlər Böyrək, böyrəklər, böyrəyin quruluşu, böyrəklərin quruluşu, böyrək anatomiyası, böyrək funksiyası, ifrazat sistemi, sidik ifrazat sistemi, sidiyin əmələ gəlməsi, sidiyin yaranması, sidik əmələgəlməsi, sidik ifrazı, nefron, nefronun quruluşu, nefronun funksiyası, nefronun qan dövranı, böyrək qan dövranı, böyrək arteriyası, böyrək venası, gətirici arteriya, çıxarıcı arteriya, arteriya kapilyarları, vena kapilyarları, qədəhəbənzər kapsul, kapsula, nefron kanalcığı, qıvrılmış sidik kanalcığı, birinci dərəcəli qıvrılmış sidik kanalcığı, ikinci dərəcəli qıvrılmış sidik kanalcığı, Henle ilgəyi, sidik toplayıcı kanal, ümumi sidik toplayıcı kanal, böyrək ləyəni, sidik axarı, sidik kisəsi, sidik kanalı, böyrək qabıq qatı, böyrək beyin qatı, böyrək piramidaları, ilk sidik, ilkin sidik, son sidik, filtrasiya, süzülmə, reabsorbsiya, geri sorulma, qan plazması, sidik cövhəri, azotlu birləşmələr, mineral duzlar, artıq su, maddələr mübadiləsinin son məhsulları, böyrək daşı, böyrək çatışmazlığı, dializ, böyrəklərin qorunması, böyrək sağlamlığı, biologiya, biologiya dərsi, biologiya testləri, biologiya mövzuları, insan anatomiyası, insan fiziologiyası. Sinonim və əlaqəli ifadələr: böyrəyin mikroskopik quruluşu — nefronun quruluşu; sidiyin yaranması — sidiyin əmələ gəlməsi; ilkin sidik — ilk sidik; son sidik — yekun sidik; geri sorulma — reabsorbsiya; süzülmə — filtrasiya; qan dövranı — damar sistemi; ifrazat sistemi — sidik sistemi; sidik kanalcığı — nefron kanalcığı; böyrək ləyəni — böyrək çanağı; sidik axarı — ureter; sidik kisəsi — sidiyin toplandığı orqan; sidik kanalı — sidiyin xaric edildiyi kanal. SEO axtarış sözləri: böyrək necə işləyir, sidik necə əmələ gəlir, nefron necə işləyir, ilk sidik necə yaranır, son sidik necə yaranır, böyrəkdə filtrasiya prosesi, böyrəkdə reabsorbsiya, nefronun qanla təchizatı, böyrəklərin qan dövranı, böyrəkləri necə qorumaq, böyrək xəstəlikləri, böyrək daşı və dializ, biologiya böyrək mövzusu, biologiya nefron mövzusu, abituriyent biologiya, DİM biologiya, MİQ biologiya, biologiya hazırlıq, biologiya testlərinin izahı. Əlavə etiketlər: #Böyrək #Nefron #Sidik #Biologiya #İfrazatSistemi #İlkSidik #SonSidik #Filtrasiya #Reabsorbsiya #Henleİlgəyi #BöyrəkQanDövranı #BöyrəkDaşı #Dializ #BiologiyaDərsi #BiologiyaTestləri #İnsanAnatomiyası #İnsanFiziologiyası #TestlerAz