Westerplatte: co wiemy, a co dopisała legenda

Zdjęcie z 7 września 1939: niemiecki generał salutuje polskiemu majorowi, który trzyma szablę. Cztery dni później niemieckie redakcje dostają zakaz publikowania tego obrazu. Kto naprawdę dowodził Westerplatte przez siedem dni? 🎖️ Film idzie dzień po dniu: od przygotowań załogi, przez ostrzał z 1 września i nalot z 2 września, po kapitulację 7 września, a potem przez losy obrońców i spór o pamięć. Pokazujemy, co zapisali sami uczestnicy, co mówią dokumenty niemieckie i gdzie historycy się zgadzają, a gdzie nie. 📜 W filmie: mjr Henryk Sucharski, kpt. Franciszek Dąbrowski, por. Stefan Grodecki, kpt. lek. Mieczysław Słaby, dziennik bojowy pancernika „Schleswig-Holstein”, dyrektywa prasowa z 11 września 1939 i legenda, która powstała jeszcze w trakcie wojny. 🔎 Rozdziały: 0:00 Hak: ławka, szabla i zakaz 1:18 Major Sucharski i załoga Westerplatte 4:12 Przygotowania i plan obrony 5:59 1 września: ostrzał i szturm 8:56 2 września: nalot 11:44 Wieczór 2 września: spór o dalszą obronę 14:29 Kto dowodził w następnych dniach 17:37 7 września: kapitulacja 21:24 Niewola i zdjęcie, które zakazano drukować 24:28 Legenda i prawda o pierwszych dniach 26:19 Po wojnie: Sucharski, Słaby, Dąbrowski 30:07 Spór o pamięć i o dowodzenie 34:19 Biała flaga i to, co da się powiedzieć 36:44 Prochy, pamiątki i powrót do zdjęcia ŹRÓDŁA • J. Szkudliński, „Spór w sprawie białej flagi nad Westerplatte”, Przegląd Historyczno-Wojskowy 13(64)/4(242), 2012, s. 153–163. • A. Drzycimski, „Losy westerplatczyków”, Przegląd Historyczno-Wojskowy 2016 nr 4. • W. Samól, „Kurtka mundurowa mjr. Henryka Sucharskiego…”, Wojna i Pamięć 5/2023, s. 177–208 (Muzeum II Wojny Światowej). • W. Samól, „Stan osobowy wartowni nr 5 a pochówki… straty osobowe”, Wojna i Pamięć 2/2020. • K. H. Dróżdż, „Przyczynek do badań nad stanem liczbowym załogi WST…”, Przegląd Historyczno-Wojskowy 14(65)/2(244), 2013, s. 196–200. • IPN, „100 bohaterów na 100-lecie”: Henryk Sucharski (ipn.gov.pl). • K. Zajączkowski, Westerplatte jako miejsce pamięci 1945–1989, IPN, Warszawa 2015. • J. Mularczyk, Z Kielecczyzny na Westerplatte. Losy obrońców WST, IPN Delegatura w Kielcach. • F. Dąbrowski, Wspomnienia z obrony Westerplatte, Gdańsk 1957 (cyt. za Szkudlińskim i Drzycimskim). • H. Sucharski, relacja dla Komisji Historycznej PSZ, 1945, IPMS Londyn, MAR A.II.6/1/1 (cyt. za Szkudlińskim). • H. Sucharski, notatki, PAN Biblioteka Gdańska, Ms. 5197 (wyd. 1989; cyt. za Samólem i Szkudlińskim). • Kriegstagebuch pancernika „Schleswig-Holstein”, BA-MA Freiburg, RM 92-5294 (cyt. za Szkudlińskim). • Dyrektywa prasowa nr 205/39, 11 IX 1939, Bundesarchiv Lichterfelde, ZSg. 109/3 (cyt. za Samólem). • S. Grodecki, „Film” 1967 nr 38, s. 7 (cyt. za Szkudlińskim). • W. Aurich, zapiski, wyd. M. Pelczar, 1974 (cyt. za Szkudlińskim). • „Life”, 9 X 1939; „The New York Times”, 10 IX 1939; „Time”, 11 IX 1939 (wg Samóla). • J. Szkudliński, „Decyzja majora Sucharskiego”, Tygodnik Powszechny 36/2018. CYTATY (ORYGINAŁ) • „Nie zgadzam się z komendantem.” (F. Dąbrowski, Wspomnienia z obrony Westerplatte, 1957, s. 106, za: Szkudliński 2012) • „Przyznaję, że gdyby do godziny po nalocie nastąpiło było natarcie n-pla, byłoby mu niewątpliwie przyniosło sukces” (H. Sucharski, relacja 1945, IPMS MAR A.II.6/1/1, s. 4, za: Szkudliński 2012) • „Kompanie hat bei beiden Angriffen nicht einen einzigen Gegner gesichtet.” (BA-MA RM 92-5294, Anlage 26, k. 99, za: Szkudliński 2012; „Podczas obu ataków kompania nie dostrzegła ani jednego przeciwnika”) • „Das Bild des polnischen Kommandanten der Westerplatte … darf nicht mehr veröffentlicht werden.” (BArch ZSg. 109/3, nr 205/39, 11 IX 1939, za: Samól 2023; „Zdjęcie polskiego dowódcy Westerplatte … nie może być już publikowane”) OBRAZY Skany dokumentów, mapy i fotografie z domeny publicznej oraz z otwartych zasobów archiwów i bibliotek cyfrowych (m.in. Narodowe Archiwum Cyfrowe, Bundesarchiv, Wikimedia Commons). Ilustracje wyraźnie oznaczono w filmie. Materiały na licencjach Creative Commons (Wikimedia Commons), autorzy: • CC BY 3.0: Porcullus, Qubu, Danielson92. • CC BY-SA 2.0: Lukas Plewnia, Adam Jones. • CC BY-SA 3.0: Michał Kutera, Masturbius, Fallaner, Artur Andrzej, Ciacho5, Avi1111 dr. avishai teicher, Mach240390, Mateusz Opasiński, Vilk V, Crusier. • CC BY-SA 3.0 de: Sönnke, Hans, Mendel, Haine, autor nieznany. • CC BY-SA 3.0 pl: Dawid Galus, 1bumer. • CC BY-SA 4.0: Wujek-23, Lonio17, Jan Polák, Fallaner, Parnikoza, Sebastiangora, Zala, Robert Niedźwiedzki, Kordiann, D.belfiore, FabrykaDekoracji, Andrzej Otrębski. Miniatura: fotografia z kapitulacji Westerplatte, 7.09.1939, „Eberhardt et Sucharski.jpg”, Wikimedia Commons, domena publiczna (publikacja: M. Wańkowicz, Walczący Gryf, 1963). #Westerplatte #historia #dokument #IIwojnaświatowa #1939