Đào Duy Từ: Con nhà hát bị cấm thi, thành Ngọa Long Đàng Trong

Năm 1593, một sĩ tử trẻ được kể là bị loại khỏi khoa cử vì cha làm nghề hát xướng. Hơn ba mươi năm sau, người ấy vào Đàng Trong, được chúa Nguyễn Phúc Nguyên trọng dụng, và góp phần dựng hệ thống lũy ở Quảng Bình — về sau gọi là Lũy Thầy. Video kể cuộc đời Đào Duy Từ (1572–1634): làng Hoa Trai, xứ Thanh; khoảng trống gần ba thập kỷ sau khoa thi; những năm chăn trâu ở Tùng Châu, Hoài Nhơn; bài Ngọa Long cương ngâm; và chưa đầy mười năm phục vụ chúa Sãi trước khi ông mất năm 1634. Đời sau gọi ông là "Ngọa Long" của phương Nam. Triều Nguyễn đưa ông vào thờ tại Thái Miếu. Một số chi tiết quen thuộc — đỗ Á nguyên rồi bị xóa tên, chiếc mâm đồng hai đáy, từng lời dặn lúc lâm chung — là giai thoại hoặc dị bản. Video tách những gì sử liệu ghi nhận khỏi những gì người đời sau truyền tụng. Nội dung dựa trên Đại Nam liệt truyện tiền biên, Đại Nam thực lục tiền biên, Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, gia phả và tư liệu địa phương Thanh Hóa, Bình Định.