PRZEMYCALI PRZEZ TĘ RZEKĘ PRZEZ STO LAT! 12 mrocznych tajemnic Drwęcy

27 lipca 1961 roku w Monitorze Polskim ukazał się akt bez odpowiednika w tej części Europy. Rezerwat przyrody Rzeka Drwęca objął nie odcinek tarłowy i nie kilka kilometrów przy jakimś moście, tylko całą rzekę: od strug spływających ze Wzgórz Dylewskich, około dwóch kilometrów na południe od wsi Drwęck, aż po ujście do Wisły pod Toruniem. Do tego trzy dopływy - Grabiczek, Gizelę i Rypienicę - przybrzeżne pasy lądu szerokie na pięć metrów po obu stronach koryta oraz dwa przepływowe jeziora, Drwęckie i Ostrówkę. Razem 1822,49 hektara, z czego 1344,87 ha leży w województwie warmińsko-mazurskim, a 477,62 ha w kujawsko-pomorskim. Podstawą były badania ichtiologiczne z lat 1957-1959, w których naliczono w systemie rzeki 34 gatunki ryb i jeden gatunek minoga, a jako przedmiot ochrony wpisano pstrąga, łososia szlachetnego, troć, certę i minoga rzecznego. Dziewięć lat po podpisaniu tego aktu, w 1970 roku, na Wiśle uruchomiono stopień wodny we Włocławku, który odciął rybom wędrownym drogę do tarlisk w karpackich dopływach, i rodzima wiślana linia łososia wymarła całkowicie. Rezerwat utworzony dla łososia został bez łososia, a ratunek przyszedł dopiero w 1985 roku z zupełnie innego dorzecza. Drwęca ma najczęściej podawane 249 kilometrów, choć w opracowaniach hydrograficznych spotyka się liczby od 207 do 253, w zależności od tego, czy do biegu wlicza się przepływ przez Jezioro Drwęckie i który z górnych cieków uznaje się za właściwe źródło. Zlewnia liczy 5536 kilometrów kwadratowych, największym dopływem jest Wel, który wpada do Drwęcy w Bratianie. Rzeka płynie dnem rynny wyrzeźbionej przez lądolód: środkowy odcinek doliny ma od jednego do trzech kilometrów szerokości i wcina się na jakieś osiemdziesiąt metrów w sąsiednią wysoczyznę. Przeprawić się przez taką dolinę można było tylko w kilku miejscach, gdzie dno twardniało, a brzegi obniżały się łagodnie, i właśnie te punkty zdecydowały o całej historii tej okolicy. Przy brodzie w Brodnicy wyrósł zamek z jedną z najwyższych wież gotyckich w Polsce, przy brodach pod Kurzętnikiem zatrzymała się armia idąca pod Grunwald, przy przeprawie w Lubiczu przez sto lat stała rogatka celna dwóch cesarstw. W tym materiale rozkładam 12 spraw znad Drwęcy: rezerwat na całej długości rzeki i spór o jej długość, brody pod Kurzętnikiem z 10 lipca 1410 roku i manewr, po którym Kurzętnik nazwano niedoszłym Grunwaldem, Golub-Dobrzyń jako jedno miasto zrośnięte z dwóch organizmów rozdzielonych granicą biegnącą środkiem koryta i połączonych dopiero 15 maja 1951 roku, zamek w Bratianie z ostatnią naradą dostojników zakonnych przed Grunwaldem i rozbiórką cegła po cegle w XIX wieku, Annę Wazównę zmarłą w Brodnicy 6 lutego 1625 roku i pochowaną w Toruniu dopiero 16 lipca 1636, granicę prusko-rosyjską z lat 1815-1918 wraz z Drwęckim Kątem i stuletnim przemytem, zamek w Brodnicy z wieżą podawaną raz jako 54, raz jako 62 metry, czterdzieści dni 1807 roku, przez które kwatera główna Napoleona mieściła się w zamku w Ostródzie, projekty Johanna Christiana Wutzkego i Georga Jacoba Steenkego wraz z zaginionymi śluzami pod Ostródą i Dobrzykami, zbrodnię niemiecką w lesie bratiańskim z 15 października 1939 roku, młyny, turbiny i przepławki przegradzające rzekę-rezerwat w poprzek oraz program restytucji łososia atlantyckiego rozpoczęty w 1985 roku. Każda data, liczba i nazwa pochodzi z publikacji naukowych, materiałów muzealnych, rejestrów zabytków i archiwów. Tam, gdzie ustalenia badaczy się rozchodzą - a przy długości rzeki, wysokości wieży brodnickiej i dacie przyjazdu Napoleona rozchodzą się wyraźnie - podaję cały zakres wersji zamiast jednej wygodnej liczby. Jeśli materiał był dla was wartościowy, zostawcie łapkę w górę i subskrypcję. W komentarzu napiszcie, o której polskiej rzece mam opowiedzieć następnym razem. ROZDZIAŁY ŹRÓDŁA Drwęca - długość 249 km przy rozbieżnościach od 207 do 253 km, zlewnia 5536 km², źródła na Wzgórzach Dylewskich, ujście do Wisły pod Toruniem, największy dopływ Wel: https://encyklopedia.warmia.mazury.pl... , http://dorzeczedrwecy.brodnica.com.pl... , http://www.rzekipolski.info/drweca.html , https://olsztynek.pl/miasto-i-gmina-o... Dolina Drwęcy jako rynna polodowcowa i pradolina, wcięcie około 80 metrów, wody Prawisły: https://www.nowemiasto.com.pl/drweca.htm , https://pl.wikipedia.org/wiki/Pradolina , https://pl.wikipedia.org/wiki/Rynna_p... Rezerwat przyrody Rzeka Drwęca - akt z 27 lipca 1961 roku, M.P. z 1961 r. Nr 71, poz. 302, powierzchnia 1822,49 ha, dopływy Grabiczek, Gizela i Rypienica, badania ichtiologiczne 1957-1959, 34 gatunki ryb i jeden gatunek minoga: https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezerwa... , https://parki.kujawsko-pomorskie.pl/b... , https://encyklopedia.warmia.mazury.pl... , https://mojemazury.pl/126997,Rezerwat... ,