ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਲਾ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤTilla Baba Farid Ji Gurudwara Sahib 9.9.2026

🌿 ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਕੌਣ ਸਨ? ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦੁੱਦੀਨ ਮਸਊਦ ਗੰਜ-ਏ-ਸ਼ਕਰ ਸੀ। ਉਹ 12ਵੀਂ–13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਨ ਅਤੇ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਜੋਧਨ—ਅੱਜ ਦਾ ਪਾਕਪਤਨ—ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ⸻ 🏰 ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ? ਇਹੀ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨੂੰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮੋਕਲਹਰ/ਮੋਕਲਹਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਮੋਕਲਸੀ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। 🧺 ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨੇ ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਸਿਰ ’ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਤਾਂ ਟੋਕਰੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਰਾਜਾ ਮੋਕਲਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮੋਕਲਹਰ ਤੋਂ ਫਰੀਦਕੋਟ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਇਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਖੀ/ਰਵਾਇਤੀ ਕਥਾ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ। ⸻ 🕌 ਟਿੱਲਾ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਕੀ ਹੈ? ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਟਿੱਲਾ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨੇ ਇੱਥੇ 40 ਦਿਨ ਚਿੱਲਾ/ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਥਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਹੱਥ ਜਿਸ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਪੂੰਝੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ⸻ 🏯 ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਨਾਲ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ? ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਉਸਾਰੀ ਰਾਜਾ ਮੋਕਲਸੀ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਰਾਜਾ ਮੋਕਲਸੀ → ਕਿਲ੍ਹਾ → ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ → ਟਿੱਲਾ/ਚਿੱਲਾ → ਫਰੀਦਕੋਟ ਨਾਮ ⸻ 🕊️ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਅਸਲ ਮਹੱਤਵ ਇਹ ਸਬੰਧ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਆਗਮਨ ਪੁਰਬ ਹਰ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੀ ਪੰਜ ਰੋਜ਼ਾ ਮੇਲੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਦੀ ਫੋਟੋ ਭੇਜੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਲੰਮੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ⸻ 📌 ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪਰ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ, ਚਮਤਕਾਰ ਅਤੇ 40 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚਿੱਲੇ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੱਥ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਾਖੀ/ਰਵਾਇਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹੀ ਹੈ। ਵਿਦਵਤ ਸਰੋਤ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚਿਸ਼ਤੀ ਜੀਵਨੀ-ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਸਬੰਧ: “ਮੋਕਲਹਰ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਜੁੜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਟਿੱਲਾ/ਚਿੱਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਕੋਟ ਪਿਆ।” ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ  ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਦੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੱਕ 1200 ਸਾਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਕਲਹਰ, ਰਾਜਾ ਮੋਕਲਸੀ, ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ, ਟਿੱਲਾ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਰਿਆਸਤ, ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। 🪯 ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਪੰਜ ਰੋਜ਼ਾ ਮੇਲਾ — ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਆਗਮਨ ਪੁਰਬ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮੇਲਾ ਹਰ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। 🙏 ਮੇਲੇ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਝਲਕੀਆਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਲਾ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਤੋਂ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ 🕌 ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਮੇਲੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਝਲਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਲਾ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਈ ਗੋਦੜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀ ਫੋਟੋ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਲਾ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਮੇਲੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। 📍 ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਲਾ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ Tilla Baba Farid Ji Gurudwara Sahib YouTube Vlog ਲਈ ਸਿਰਲੇਖ: “ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਪੰਜ ਰੋਜ਼ਾ ਮੇਲਾ | ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ | ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ | ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ” English: “Baba Farid Five-Day Fair | Nagar Kirtan on the Final Day | Huge Gathering of Sangat | Faridkot, Punjab” #punjabi #punjabilook #punjab #blog #punjabiculture #travel #punjabiincanada #moga #punjabinews #punjabiculture #punjabivideos #punjabiinusa #punjabiblogger #blogger #blog #babafreed #gurbani #guruji #guru #punjabpakistan #amritsar