पुरातन विठ्ठल रुक्मिणी मंदिर पळशी, #Palashi temple #पंढरीl #दिंडी #वारीपंढरीची #vitthal #marathi

पळशी, अहमदनगर जिल्ह्यातील पारनेर तालुक्यातील एक ऐतिहासिक गाव आहे. येथे होळकरांचे दिवाण रामाजी कांबळे-पळशीकर यांचा भुईकोट किल्ला आणि त्याच्या जवळच एक अप्रतिम कोरीव कामाचे विठ्ठल मंदिर आहे. पळशी मंदिराची वैशिष्ट्ये: स्थापत्यशैली: हे मंदिर अप्रतिम दगडी कोरीव कामाचा नमुना आहे. संपूर्ण मंदिर दगडात घडवलेले असून त्याच्या भिंतींवर अनेक आकर्षक शिल्पे आणि देवदेवतांच्या मूर्ती कोरलेल्या आहेत. रचना: मंदिराला सुरेख प्रवेशद्वार आणि त्यावर नगारखाना आहे. मंदिराला चहुबाजूंनी तटबंदीसदृश बांधकाम असून त्यावर आणि नगारखान्यावर जाण्यासाठी दगडी जिने आहेत. मंदिराची रचना सभामंडप आणि गाभारा अशी आहे. सभामंडप: सभामंडप १८ दगडी आणि नक्षीदार खांबांनी तोलून धरलेला आहे. विठ्ठल मूर्ती: मंदिरातील विठ्ठलाची मूर्ती शाळिग्राम शिळेची बनवलेली आहे. अभ्यासकांच्या मते ही कृष्णाच्या रूपातील विठ्ठलाची मूर्ती आहे, कारण तिच्या तळपट्टीवर गाईची शिल्पे कोरलेली दिसतात. विठ्ठलाच्या दोन्ही बाजूंना राही आणि रखुमाईच्या संगमरवरी मूर्ती बसवलेल्या आहेत, ज्या विठ्ठलाच्या मूर्ती स्थापनेनंतरच्या काळातील असाव्यात. इतिहास: हे मंदिर अंदाजे २५० वर्षांपूर्वीचे असून ते १८ व्या शतकात येथील रामराव अप्पाजी पळशीकर यांनी बांधले असे सांगतात. काही कागदपत्रांनुसार, शिवाजी महाराजांच्या सुरतेच्या लुटीतील काही रक्कम पळशीच्या विकासासाठी आणि या मंदिराच्या बांधकामासाठी वापरली गेल्याची माहिती मिळते. उत्तर भारतातील कारागीरांना बोलावून हे मंदिर उभारण्यात आले होते. स्थान: पळशी गाव पारनेर तालुक्यात असून पुणे-अहमदनगर रस्त्यावर शिरूर ओलांडल्यावर पारनेर तालुक्याला गाठून पुढे टाकळी ढोकेश्वरमार्गे २० किमी अंतरावर पळशी गावात पोहोचता येते. पुणे ते पळशी हे अंतर सुमारे १३० किमी आहे. पळशीमधील विठ्ठल मंदिर हे शिल्पकलेचा एक उत्तम नमुना असून ऐतिहासिक आणि धार्मिक दृष्ट्या महत्त्वाचे ठिकाण आहे. याशिवाय पळशीत होळकरांचा वाडा आणि काशीविश्वेश्वर मंदिर (ज्याच्या आसपास प्राचीन वीरगळी आहेत) देखील पाहण्यासारखे आहेत.