Dünya Düz Olsaydı Ne Olurdu?

Bir sabah uyanıyorsunuz ve Dünya düz bir disk olmuş. Ne olurdu? Bu bir düşünce deneyi. En yaygın düz Dünya haritasını (Kuzey Kutbu ortada, Antarktika kenarda) alıp fiziğin ne diyeceğine bakıyoruz: • Ağırlığınız beşte bire düşerdi, ama hava da hafifler: İstanbul'da hava basıncı yaklaşık 12 kilometre yükseklikteki kadar olurdu. • Çekim kutba doğru eğilir; her yer yokuş olurdu (İstanbul'da %14, Güney Amerika'nın ucunda %62). • Disk bir süre dayansaydı bile okyanuslar ve hava kutba toplanırdı. Ama disk dayanamaz: kendi ağırlığıyla birkaç saat içinde küreye çöker. • Sonra ikinci bir soru: düz harita doğru olsaydı gökyüzünde ne görürdük? Güneş batmazdı, Kutup Yıldızı Avustralya'dan da görünürdü, Ay tutulması olmazdı. • Ve en önemlisi: Dünya'nın yuvarlak olduğunu nereden biliyoruz? Aristoteles, Eratosthenes, Bîrûnî ve Türkiye'den sizin de yapabileceğiniz üç gözlem. Düz Dünya modeline inananlarla alay etmiyoruz; ölçülebilir sonuçlara bakıyoruz. Her sayı araştırmaya dayanıyor; kaynaklar ve kendi hesaplarımız aşağıda. BÖLÜMLER 00:00 Dünya bir sabah düz bir disk oldu 00:42 Düz Dünya'nın haritası: kalınlık ve ağırlık 01:53 Her yer yokuş 02:56 Disk dayansaydı: su ve hava kutba toplanır 03:40 Ama dayanamaz: küreye çöker 04:42 Düz harita doğru olsaydı gökyüzü nasıl olurdu? 06:50 Dünya'nın yuvarlak olduğunu nereden biliyoruz? 09:32 Türkiye'den sen de bak 10:33 Elbet bir hikmet vardır KAYNAKLAR Dünya ve Güneş: • NASA, Dünya bilgi kartı: https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/fact... • NASA, Güneş bilgi kartı (çöküşte açığa çıkan enerjinin karşılaştırması): https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/fact... • Dünya'nın yerçekimi: https://en.wikipedia.org/wiki/Gravity_of_E... Neden küre? • IAU (2006), gezegen tanımı kararı (hidrostatik denge): https://iauarchive.eso.org/static/resoluti... • Lineweaver ve Norman, The Potato Radius: https://arxiv.org/abs/1004.1091 • Gezegenler neden patates değil? (özet): https://phys.org/news/2010-04-planets-pota... • Guinness, dünyanın en dik caddesi (Baldwin Sokağı): https://www.guinnessworldrecords.com/news/... Gökyüzü: • Kutup Yıldızı: https://en.wikipedia.org/wiki/Polaris • Güney Haçı (Crux): https://en.wikipedia.org/wiki/Crux • Gece yarısı güneşi: https://en.wikipedia.org/wiki/Midnight_sun • Enleme göre yıldızların konumu: https://earthsky.org/astronomy-essentials/... • NASA, Ay tutulmaları: https://science.nasa.gov/moon/eclipses/ • Sidney–Santiago aktarmasız uçuşu (QF27 ve dönüşte QF28): https://info.flightmapper.net/flight/Qanta... · https://info.flightmapper.net/flight/Qanta... Tarih: • Aristoteles, Gökyüzü Üzerine (II. kitap): https://classics.mit.edu/Aristotle/heavens... • Eratosthenes (MacTutor): https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biog... • Bîrûnî (MacTutor): https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biog... • Bîrûnî (TDV İslam Ansiklopedisi): https://islamansiklopedisi.org.tr/biruni • "Orta Çağ'da herkes Dünya'yı düz sanırdı" efsanesi: https://en.wikipedia.org/wiki/Myth_of_the_... • Kolomb'un hesap hatası (IEEE Spectrum): https://spectrum.ieee.org/columbuss-geogra... • Behind the Curve belgeseli ve lazer jiroskop deneyi (Newsweek): https://www.newsweek.com/behind-curve-netf... Türkiye'den gözlem: • Türkiye'nin uç noktaları: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_extr... • Ufkun arkasında kaybolan gemi (hull-down): https://en.wikipedia.org/wiki/Hull-down Düz diskin kalınlığı (860 km), ağırlık ve eğim değerleri, hava basıncı ve kaynama noktası, disk çökmesinde açığa çıkan enerji ve düz haritadaki Güneş açıları bu video için yaptığımız hesaplardır. Çöküş süresi bir mertebe tahminidir (yaklaşık bir saat, belki birkaç saat). Eratosthenes, Me'mûn ve Bîrûnî ölçümlerinin tam isabeti ölçü birimleri yüzünden tartışmalıdır; videoda öyle anlatıldı. ⚠️ Hikmet Bey ve olaylar hayal ürünüdür. Dünya bir anda düz bir diske dönüşemez. 🔔 Yeni videoları kaçırmamak için Hikmet Science'a abone ol. Elbet bir hikmet vardır. #bilim #dünya #fizik #düzdünya #neolurdu #animasyon #hikmetscience