Damızlık ana arı, damızlık ana arı nasıl kullanılır, hangi ırk damızlık ana arı iyidir

Başarılı ve ekonomik bir arıcılık için, kaliteli ana arılarca yönetilen güçlü kolonilerle çalışmak gerekir. Gerek bugüne kadar yapılan yurtiçi ve yurtdışı araştırmalar gerekse arıcılardan alınan bilgiler ışığında, günümüz ticari ana arı yetiştiriciliğinde kalite sorununun yaşandığı, yetiştirilen ana arıların önemli bir kısmının görevlerini yeterince yapamadıkları ve sonuçta arıcıların ciddi ekonomik kayıplara uğradığı anlaşılmaktadır. Ana arının genotipi ve uygulanan ıslah programı, yetiştirme mevsimi ve tekniği, transfer edilen larvanın yaşı, bakıcı kolonilerin nitelikleri, çiftleşme alanında yeterli sayıda ve kalitede erkek arının bulunup bulunmaması, ana arının hastalık ve zararlılarla bulaşık olup olmaması ana arı kalitesini doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyen en önemli genetik ve çevresel faktörlerdir. ANA ARIDA KALİTE KAVRAMI Bir ana arının değeri, yılın değişik mevsimlerinde koloniyi güçlü tutabilecek yeterli sayıda yumurtlama kabiliyetine, koloninin değeri ise onun populasyon düzeyine bağlıdır (Laidlaw ve Eckert, 1962; Ruttner, 1988). Doğal şartlarda, verimli olamayan ana arılar işçi arılar tarafından değiştirilmektedir. Benzer olarak, ticari ana arı yetiştiricileri tarafından yetiştirilen kalitesiz ana arılar da yeni kolonilere verildiklerinde ya kabul edilmemekte ya da kabul edilseler bile daha sonra öldürülmektedir. Bu durum koloni ve arıcı için telafisi zor ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Bu nedenle arıcılıkta kaliteli ana arı kullanmak başarılı ve ekonomik arıcılığın ilk adımıdır.Ana arıda kalite, üreme potansiyeli olarak tanımlanmış, koloni performansının ve arıcı memnuniyetinin seviyesi olarak değerlendirilmiştir (Tarpy ve ark., 2000; Delaney ve ark., 2011). ANA ARI KALİTESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Ana arı kalitesini genetik ve çevresel olmak üzere pek çok faktör etkilemektedir. Genetik özellikler, damızlık ana arı ve erkek arı üretim kolonileri üzerinden üretim materyali ana arılara ve kolonilere aktarılır. Uygun genetik yapıdaki ırk ve ekotipin seçimi ve belirlenen bu ırk ve ekotipe uygulanan seleksiyon programı ana arı kalitesini etkileyen genetik faktörlerdir (Doğaroğlu, 2009). Diğer taraftan, ana arı yetiştirme mevsimi ve tekniği, transfer edilen larvanın yaşı ve sayısı, bakıcı kolonilerin özellikleri ve çiftleştirme kolonilerin yapısı ana arı kalitesini etkileyen çevresel yetiştirme faktörleridir ANA ARIDA KALİTE KAVRAMI VE ANA ARI KALİTESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Genetik ve çevresel şartlar altında oluşan ana arının çıkış ağırlığı, sperm kesesi hacmi ve spermatozoit miktarı ve yumurtlamaya başlama süresi gibi fiziksel özellikler de ana arı kalitesini etkilemektedir. Ana arının yeni bir koloniye verilişinde kabul edilip edilmemesi, yumurtlama kapasitesi ve hızı, koloniye verilişinden 15 hafta sonraki erken performansı, herhangi bir hastalık etmeni ile bulaşık olup olmaması ve yaşı ana arı kalitesini etkileyen diğer faktörlerdir (Rhodes ve Somerville, 2003). DAMIZLIK KOLONİ Damızlık koloni seçimi ya da temini ana arı yetiştiriciliğinin ilk aşamasını oluşturur. Üretimde kullanılan ana arı ve kolonilerinde görülmek istenen genetik özellikler damızlık ana arı üzerinden yeni nesillere aktarılır. Bu yönüyle damızlık ana arı, kendisinden üretilen yeni ana arıların kalitesi ve performansından birinci derecede sorumludur. Yurt dışında, ticari ana arı yetiştiricileri koloni varlıkları içinden arzuladıkları özellikleri dikkate alarak damızlık koloni seçimi yapabilmektedir. Ülkemizde ise, ana arılarda yapay tohumlamanın yaygın olarak yapılamayışı ve izole çiftleştirme istasyonlarının bulunmayışı damızlık ana arı üretimi ve temini konusunda sıkıntı oluşturmaktadır. Damızlık koloniler bal üretimi, sakinlik, kışlama kabiliyeti, hastalıklara dayanıklılık ve düşük oğul eğilimi gibi özellikler bakımından değerlendirilerek üretim dönemi öncesinden seçilmelidir (Morse, 1982; Scott-Dupree, 1989). Damızlık kolonilerin seçiminde, kayıtlı performansın ebeveyn ve kız kardeşlerde de kanıtlanmış olmasının önemi vurgulanmıştır