CEV201 Çevre Kimyası I | Ders 1: Kirlilik Parametrelerinin Sınıflandırılması

Çevre Kimyasının Temel Dili ve Kirlilik Parametreleri Çevre kimyasının kapsamı: kaynak (source), reaksiyon (reaction), taşınım (transport), etki (effect) ve akıbet (fate) üzerinden çevresel değişimin incelenmesi. [BÜYÜK TUZAK] Kirlilik (pollution) ile kirletici (pollutant) arasındaki fark; doğal bir maddenin de doğal düzeyinin üzerine çıktığında kirletici olabilmesi. Çevresel akış: kaynak (source) → taşınım yolu (pathway) → çevresel bölümler (environmental segments) → alıcı (receptor) / tutucu ortam (sink). Türleşme (speciation) kavramı ve aynı element/bileşiğin farklı kimyasal türlerinin farklı özellikler gösterebilmesi. Eşik Sınır Değer (TLV) kavramı ve maruziyet koşulları. Birleşik etkiler: sinerjizm (synergism) ve antagonizm (antagonism). [EN ÇOK HATA YAPILAN YER] Kirlilik parametreleri için tek bir sınıflandırma ağacı yoktur; aynı parametre beş bağımsız sınıflandırma ekseninde farklı açılardan değerlendirilebilir. Sınıflandırma Ekseni 1 — Doğada bulunma/köken: doğal (natural) ve insan faaliyetleriyle oluşan (human-generated). Sınıflandırma Ekseni 2 — Kimyasal yapı: özgül (specific), kolektif (collective) ve grup (group) parametreleri. [EN ÇOK HATA YAPILAN YER] Kolektif ve grup parametrelerinin aynı olmadığı; kolektif sınıflandırmanın ortak özellik/etkiye, grup sınıflandırmasının ise benzer yapıya dayandığı. Sınıflandırma Ekseni 3 — Çevre mühendisliği yaklaşımı: fiziksel, kimyasal ve biyolojik parametreler. Fiziksel parametre karşılaştırması: bulanıklık (turbidity) ve renk (color), oluşum mekanizmaları ve başlıca kaynakları. [BÜYÜK TUZAK] Kimyasal parametrelerin inorganik/organik alt sınıflandırması bağımsız yeni bir ana eksen değil, kimyasal dalının iç görünümüdür. Kimyasal parametre ağacı: inorganiklerde metaller ve ametaller; organiklerde tekil (single) ve kolektif/grup parametreleri. Sınıflandırma Ekseni 4 — Kirlilik türü: konvansiyonel, konvansiyonel olmayan, mikrokirleticiler ve besin maddeleri. Mikrokirleticiler (micropollutants): doğal/sentetik organik kimyasallar ve bazı endüstriyel metallerin çok düşük derişimlerde dahi yüksek toksisite gösterebilmesi. Besin maddeleri (nutrients) ve aşırılık zinciri: aşırı besin maddesi → alg/sucul ot büyümesi → aşırı çoğalma → oksijen azalması → sediment birikimi. Sınıflandırma Ekseni 5 — Dönüşüm davranışı: konservatif (conservative) ve konservatif olmayan (non-conservative) maddeler. [EN ÇOK HATA YAPILAN YER] Özgül/kolektif/grup ile fiziksel/kimyasal/biyolojik sınıflandırmalarının birbirine eşitlenmemesi; konservatif kavramının da konvansiyonel kirlilik türüyle karıştırılmaması. Uygulama: Pb, SO₄²⁻, CHCl₃ ve COD parametrelerinin kimyasal parametre sınıflandırma ağacında uygun dallara yerleştirilmesi. - 1. hafta final kavram haritası: çevresel akış, kimyasal/etki kavramları ve beş bağımsız sınıflandırma ekseninin birlikte tekrarı. Resmî ders planında ilk haftanın çerçevesi çevre kimyasının tanımı ve amacı ile kirlilik parametrelerinin sınıflandırılmasıdır. #ÇevreMühendisliği #ÇevreKimyası #KirlilikParametreleri #SuVeAtıksuAnalizi #Mikrokirleticiler #BesinMaddeleri #Türleşme #CEV201 #İTÜ #EnvironmentalChemistry