5 ძირითადი კრიტიკული თეზისი თომას სახარებიდან მართლმადიდებლური დოგმატების საწინააღმდეგოდ!

1. ეკლესიისა და იერარქიის უარყოფა (ინსტიტუციური დოგმატის წინააღმდეგ) მართლმადიდებლური დოგმატი: ხსნა შესაძლებელია მხოლოდ ხილული ეკლესიის, მღვდელმსახურების, წმინდანთა შუამავლობისა და საიდუმლოებების (ნათლობა, ზიარება) მეშვეობით. კრიტიკული თეზისი თომას სახარებიდან: ღმერთი არ არის გარე სამყაროში, შენობებში ან იერარქიულ სტრუქტურებში. ყოველი ადამიანი თავად არის ტაძარი და შუამავალი არ სჭირდება. მუხლი 3: „თუ თქვენი წინამძღოლები გეუბნებიან: 'აჰა, სასუფეველი ცაშია', მაშინ ცის ფრინველები დაგასწრებენ... სასუფეველი თქვენს შიგნით არის და ეს თქვენი თვალია.“ მუხლი 77: „მე ვარ ყოველივე. ...გააპეთ ხე და მე იქ ვარ, ასწიეთ ქვა და იქ მიპოვით.“ (არ არის საჭირო ეკლესიის ინსტიტუტი ღმერთთან შესახვედრად). 2. იესოს ექსკლუზიური ღვთაებრიობის მსხვრევა (ქრისტოლოგიური დოგმატის წინააღმდეგ) მართლმადიდებლური დოგმატი: იესო არის სამების მეორე ჰიპოსტასი, კაცობრიობის ერთადერთი უფალი და მაცხოვარი, რომლის ბუნებაც მიუწვდომელია ჩვეულებრივი ადამიანისთვის. კრიტიკული თეზისი თომას სახარებიდან: იესო არ არის ადამიანებისგან იზოლირებული, მიუწვდომელი ღმერთი. ის არის სულიერი „ტყუპისცალი“ (თომა ნიშნავს ტყუპისცალს) და გზამკვლევი. ვინც გნოსისს (შემეცნებას) აღწევს, ის ქრისტეს თანასწორი ხდება. მუხლი 108: „ვინც შესვამს ჩემი პირიდან, ჩემსავით გახდება, და მე თავად გავხდები ის...“ (ეს პირდაპირ ანგრევს ქალკედონურ ბარიერს შემოქმედსა და ქმნილებას შორის). 3. ჯვარცმის, სისხლისა და გამოსყიდვის უარყოფა (სოტერიოლოგიური დოგმატის წინააღმდეგ) მართლმადიდებლური დოგმატი: ხსნის საფუძველია იესოს ფიზიკური ტანჯვა, ჯვარცმა, სიკვდილი და აღდგომა, რითაც მან გამოისყიდა ადამიანთა ცოდვები (გოლგოთას მსხვერპლი). კრიტიკული თეზისი თომას სახარებიდან: თომას სახარებაში საერთოდ არ არის ნახსენები იესოს ჯვარცმა, სიკვდილი და აღდგომა. ხსნა ხდება არა სხვისი სისხლის დაღვრით ან მსხვერპლშეწირვით, არამედ იესოს ფარული სიტყვების შეცნობით და სულიერი გამოღვიძებით. მუხლი 1: „ვინც ჰპოვებს ამ სიტყვების განმარტებას, იგი არ იგემებს სიკვდილს.“ (ხსნა შემეცნებაშია და არა სხეულებრივ სიკვდილში). 4. სამყაროს დასასრულისა და ფიზიკური აღდგომის ილუზია (ესქატოლოგიური დოგმატის წინააღმდეგ) მართლმადიდებლური დოგმატი: სამყაროს დასასრულს მოხდება მკვდართა ფიზიკური (ხორციელი) აღდგომა და საშინელი სამსჯავრო, სადაც ცოდვილნი მარადიულ ჯოჯოხეთში წავლენ. კრიტიკული თეზისი თომას სახარებიდან: ფიზიკური სხეული და მატერიალური სამყარო გვამია, ნაგავია. ხორცი არ აღდგება. სამყაროს დასასრული გარეთ კი არ მოხდება, არამედ ის უკვე დამდგარია მათთვის, ვინც სულიერად გაიღვიძა. მუხლი 51: მოწაფეებმა ჰკითხეს: „როდის დადგება მკვდართა მოსვენება და როდის მოვა ახალი სამყარო?“ მან უთხრა მათ: „ის, რასაც თქვენ ელით, უკვე მოვიდა, მაგრამ თქვენ მას ვერ სცნობთ.“ მუხლი 112: „ვაი ხორცს, რომელიც სულზეა დამოკიდებული, ვაი სულს, რომელიც ხორცზეა დამოკიდებული.“ 5. „პირველქმნილი ცოდვის“ უარყოფა და ადამიანის შინაგანი უცოდველობა (ანთროპოლოგიური დოგმატის წინააღმდეგ) მართლმადიდებლური დოგმატი: ადამიანი ადამის ცოდვის გამო იბადება დაცემული, შებღალული ბუნებით, არის „ცოდვილი მონა“ და სჭირდება ეკლესიური განწმენდა. კრიტიკული თეზისი თომას სახარებიდან: ადამიანი თავისი არსით არის სინათლის შვილი, რომელიც დროებით „დამთვრალა“ და დაივიწყა თავისი ზეციური წარმოშობა. მასში ცოდვა კი არ არის, არამედ უცოდინარობა (სიბრმავე). როგორც კი ის ფხიზლდება, ხდება სრული და ერთიანი (ანდროგინული/პირველქმნილი ადამიანი). მუხლი 22: „როდესაც თქვენ ორს გახდით ერთს, და როდესაც შიგნითას გახდით გარეთას მსგავსად... და მამაკაცსა და დედაკაცს გახდით ერთადერთად... მაშინ შეხვალთ სასუფეველში.“ დასკვნა: თომას სახარების პოზიციიდან, მართლმადიდებლური დოგმატიკა არის გარე ილუზიებზე (მატერიაზე, სისხლზე, შიშზე, იერარქიაზე) აგებული სისტემა, რომელიც ადამიანს აიძულებს ეძებოს ღმერთი იქ, სადაც ის არ არის, და ამით აშორებს მას საკუთარ თავში არსებულ ნამდვილ, ცოცხალ სინათლესთან („კაცის ძეობასთან“).