مجلل‌ترین مهمانی تاریخ | داستان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله

مهر ماه ۱۳۵۰. در دل کویرهای خشک و آفتاب‌سوخته‌ی جنوب ایران، در مجاورتِ ویرانه‌های باستانیِ تخت‌جمشید، شهری از چادرهای ابریشمی و طلایی برپا شد تا میزبان یکی از بی‌سابقه‌ترین تجمعاتِ رهبران جهان در قرن بیستم باشد. مهمانی‌ای که سال‌ها بعد، کتاب رکوردهای گینس آن را «مجلل‌ترین و گران‌ترین مهمانیِ ثبت‌شده در تاریخ» نامید. بیش از ۶۰ پادشاه، رئیس‌جمهور، امیر و نخست‌وزیر از سراسر جهان در زیر سایه‌ی ستون‌های هخامنشی گرد هم آمدند تا دو هزار و پانصدمین سالگردِ بنیان‌گذاریِ امپراتوری ایران را جشن بگیرند. در این مراسم، پادشاهانِ اروپا، رهبرانِ بلوک شرقِ کمونیست، و شیوخِ ثروتمند خاورمیانه، بر سر میزی نشستند که غذاها و شراب‌های آن مستقیماً از بهترین رستوران‌های پاریس با هواپیما به بیابان‌های ایران منتقل شده بود. برای محمدرضاشاه پهلوی، این جشن قرار بود نقطه‌ی اوجِ دورانِ سلطنتش باشد. فرصتی برای آنکه به جهان نشان دهد ایران دیگر یک کشورِ ضعیف در خاورمیانه نیست، بلکه وارثِ مستقیمِ امپراتوریِ کوروش بزرگ است و او، به عنوان «شاهنشاه»، در جایگاهی برابر با بزرگ‌ترین رهبران جهان قرار دارد. اما در زیر این زرق‌وبرقِ خیره‌کننده، طعمِ خاویارِ طلایی و تشریفاتِ بی‌نقصِ اروپایی، یک تضادِ عمیق و ویرانگر نهفته بود. این جشن که با هدف احیای غرور ملی و نمایشِ قدرتِ ایران در عرصه بین‌المللی طراحی شده بود، به بزرگ‌ترین هدفِ تبلیغاتیِ مخالفانِ حکومت تبدیل شد. در حالی که سران جهان در چادرهای لوکس خود اقامت داشتند، هیچ‌یک از شهروندانِ عادیِ ایران اجازه نداشتند حتی به چند کیلومتری محل برگزاریِ مراسم نزدیک شوند. چگونه پروژه‌ای که قرار بود پایه‌های نهاد سلطنت را در ایران مستحکم‌تر کند، به کانونِ خشمِ جریان‌های مذهبی، روشنفکران و دانشجویان تبدیل شد؟ چرا برخی مقامات دربار تلاش کردند رنگ و بوی کاملاً فرانسویِ این جشن را تغییر دهند، اما موفق نشدند؟ و آیا هزینه‌ی واقعیِ این مراسم، آن‌گونه که دربار می‌گفت ۲۲ میلیون دلار بود، یا آن‌گونه که سفارتخانه‌های غربی و مخالفان تخمین می‌زدند، ارقامی نجومی و سرسام‌آور داشت؟ این ویدیو، داستان آخرین و بزرگ‌ترین مهمانیِ پادشاهی در خاورمیانه است؛ جشنی که برای برگزارکنندگانش، بسیار گران‌تر از صورت‌حساب‌های مالی تمام شد.