พลังงานนิวเคลียร์กับประเทศไทย และเครื่องปฏิกรณ์ SMR x EGAT

00:00 บทนำ 09:00 หายนะโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ทั้งสาม 27:25 SMR Small Modular Reactor ประเทศไทยกำลังจะก้าวเข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อด้านพลังงานอีกครั้งหนึ่ง หากเราเปิดดูร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ หรือ PDP 2024 จะเห็นว่าในปี พ.ศ. 2580 ประเทศไทยมีแผนจะใช้พลังงานนิวเคลียร์เป็นครั้งแรก โดยเป็นเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็กแบบ SMR หรือ Small Modular Reactor ในสัดส่วนประมาณ 1% ของไฟฟ้าทั้งประเทศ ทั้งที่จริงแล้ว ประเทศไทยเริ่มศึกษาพลังงานนิวเคลียร์มาตั้งแต่กว่า 60 ปีก่อน เรามีสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ มีบุคลากร มีงานวิจัย มีเตาปฏิกรณ์เพื่อการวิจัยอยู่แล้ว แต่คำว่า “นิวเคลียร์” ก็ยังคงเป็นคำที่ทำให้คนจำนวนมากรู้สึกหวาดกลัว และนึกถึงระเบิดมากกว่าพลังงาน คลิปนี้จึงอยากชวนทุกคนค่อย ๆ แยกภาพจำออกจากความจริง เริ่มตั้งแต่ความหมายของคำว่านิวเคลียร์ ว่ามันไม่ได้แปลว่าระเบิด แต่หมายถึงพลังงานจากแกนกลางของอะตอม พลังงานเดียวกันนี้ มนุษย์จะเอาไปทำลาย หรือเอาไปผลิตไฟฟ้า ก็ขึ้นอยู่กับวิธีการออกแบบและการควบคุม เราจะพาไล่ดูหลักการทำงานของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์แบบเข้าใจง่าย ตั้งแต่ปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิชชัน ระบบหล่อเย็น ไปจนถึงการผลิตไฟฟ้า พร้อมอธิบายว่า “ควันที่เห็นจากปล่องโรงไฟฟ้า” แท้จริงแล้วคืออะไร และไม่ใช่อะไร จากนั้นจะพาย้อนกลับไปดู 3 เหตุการณ์สำคัญที่เปลี่ยนมุมมองของโลกต่อนิวเคลียร์ Three Mile Island, Chernobyl และ Fukushima ว่าแต่ละเหตุการณ์เกิดอะไรขึ้นจริง อะไรคือปัญหาด้านเทคโนโลยี อะไรคือ Human Error และอะไรที่ทำให้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ยุคเก่า แตกต่างจากเตาปฏิกรณ์ยุคใหม่โดยสิ้นเชิง เมื่อโลกกำลังเผชิญกับภาวะโลกร้อน หลายประเทศรวมถึงไทยตั้งเป้า Carbon Neutrality และ Net Zero คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่า “นิวเคลียร์อันตรายไหม” แต่คือ “ถ้าไม่มีนิวเคลียร์ เราจะรักษาระบบไฟฟ้า 24 ชั่วโมง โดยไม่ปล่อยคาร์บอน ได้อย่างไร” โดยเฉพาะในยุค AI และ Data Center ที่ต้องการไฟฟ้าจำนวนมหาศาล และต้องไม่สะดุดแม้แต่วินาทีเดียว พลังงานหมุนเวียนอย่างแสงอาทิตย์และลมเพียงอย่างเดียว ยังไม่เพียงพอ ตรงนี้เองที่ SMR ถูกพูดถึงในฐานะความหวังใหม่ เตาปฏิกรณ์ขนาดเล็ก ระบบแยกเป็นโมดูล ใช้พื้นที่น้อยลงหลายเท่า มีระบบความปลอดภัยแบบพึ่งพากฎฟิสิกส์ ไม่ต้องใช้ไฟฟ้า ไม่ต้องพึ่งมนุษย์ และในหลายแบบ ถูกออกแบบให้ฝังอยู่ใต้ดินเพื่อลดความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติและการก่อการร้าย ในคลิปนี้ ผมยังเล่าประสบการณ์จากการไปศึกษาดูงานด้าน SMR ที่ประเทศเกาหลีใต้ ทั้งการทดสอบแผ่นดินไหว การออกแบบระบบความปลอดภัย และงานวิจัยการจัดการกากกัมมันตรังสีในระดับเวลานับแสนปี ซึ่งเป็นประเด็นที่คนกังวลกันมากที่สุด และเป็นเรื่องที่ต้องพูดกันอย่างตรงไปตรงมา สุดท้าย เราจะกลับมาที่คำถามใหญ่ของสังคมไทย ประเทศไทยพร้อมแค่ไหนกับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ SMR คือโอกาส หรือคือความเสี่ยง และถ้าเราจะเดินไปทางนี้จริง รัฐควรต้องทำการบ้านอะไรให้ประชาชนมั่นใจบ้าง คลิปนี้ไม่ได้อยากชวนให้รักนิวเคลียร์ แต่อยากชวนให้ “เข้าใจนิวเคลียร์” บนพื้นฐานของวิทยาศาสตร์ วิศวกรรม และความเป็นจริงของโลกพลังงานในศตวรรษที่ 21