ناصر فکوهی - دوران زندگی و تحصیل در فرانسه

ناصر فکوهی، زادهٔ ۲۳ اردیبهشت ۱۳۳۵ (۱۳ مه ۱۹۵۶) در تهران، انسان‌شناس، جامعه‌شناس، نویسنده، مترجم و استاد دانشگاه ایرانی است. حوزه‌های اصلی پژوهش او شامل انسان‌شناسی شهری، آسیب‌شناسی فرهنگی و اجتماعی، هویت‌های قومی و ملی، هویت‌های نوین شهری، جهانی‌شدن و تاریخ فرهنگی ایران معاصر است. او استاد گروه انسان‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و بنیان‌گذار و مدیر مؤسسه و وبگاه «انسان‌شناسی و فرهنگ» است. فکوهی همچنین عضویت انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی و انجمن بین‌المللی مطالعات ایران را در کارنامه دارد. تحصیلات فکوهی پس از دریافت دیپلم در سال ۱۳۵۳ برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت و از سال ۱۳۵۴ تحصیلات خود را در فرانسه پی گرفت. او ابتدا در رشته معماری وارد مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس شد و سپس در دانشگاه پاریس ۸ به تحصیل علوم اجتماعی پرداخت. وی مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشته جامعه‌شناسی دریافت کرد و در سال ۱۳۷۳ دکترای خود را در زمینه جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی سیاسی از دانشگاه پاریس ۸ به دست آورد. رساله دکتری او درباره اسطوره‌شناسی سیاسی مدرن ایران بود و با راهنمایی پیر فیلیپ ری و کلاریس هرن‌اشمیت تدوین شد. پس از بازگشت به ایران، این رساله با ارزیابی احمد تفضلی به تأیید وزارت علوم رسید. فعالیت‌ها و آثار فکوهی پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۷۳، مدتی در وزارت نیرو مدیریت یک برنامه اطلاع‌رسانی عمومی درباره مصرف پایدار را بر عهده داشت. او هم‌زمان تدریس، ترجمه و همکاری با نشریات و روزنامه‌هایی چون «همشهری»، «شرق»، «سرمایه»، «شهروند» و «مهرنامه» را ادامه داد. وی در سال ۱۳۷۷ به عضویت هیئت علمی گروه انسان‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران درآمد و در این دانشگاه به مرتبه استادی رسید. او همچنین سابقه عضویت در هیئت‌مدیره انجمن جامعه‌شناسی ایران و همکاری با فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای تدوین و تصویب واژگان علوم اجتماعی را دارد. فکوهی بنیان‌گذار «مؤسسه انسان‌شناسی و فرهنگ» است؛ مجموعه‌ای علمی و چندرشته‌ای که با پژوهشگران، استادان، دانشجویان و نویسندگان ایرانی و خارجی همکاری می‌کند. او همچنین پروژه‌ای گسترده درباره «تاریخ فرهنگی ایران مدرن از مشروطه تا امروز» را با تأثیرپذیری از مکتب آنال و نظریه‌های تاریخ فرهنگی آغاز کرده است. از مهم‌ترین تألیفات او می‌توان به آثار زیر اشاره کرد: • خشونت سیاسی: نظریه‌ها، مفاهیم و اشکال • اسطوره‌شناسی سیاسی: هنر، اسطوره و قدرت • از فرهنگ تا توسعه • انسان‌شناسی کاربردی و توسعه • تاریخ اندیشه و نظریه‌های انسان‌شناسی • انسان‌شناسی شهری • در هزارتوهای جهانی‌شدن • پاره‌های انسان‌شناسی • هویت‌های ملی و قومی ایران: همسازی و تعارض • انسان‌شناسی هنر، اسطوره و سیاست • گفتارهای انسان‌شناسی فکوهی آثار متعددی را نیز از زبان‌های فرانسه و انگلیسی به فارسی ترجمه کرده است. ترجمه آثاری از رولان بارت، پیر بوردیو، کلود ریویر، روژه برتون، مارک اوژه، کلود لوی‌استروس، آلبر کامو، میشل فوکو، اکتاویو پاز و ژان‌ماری گوستاو لو کلزیو از جمله فعالیت‌های او در این زمینه است. «امپراتوری نشانه‌ها» اثر رولان بارت، «درآمدی بر قوم‌شناسی» نوشته کلود ریویر و «درباره تلویزیون» اثر پیر بوردیو از ترجمه‌های شناخته‌شده او هستند. دستاوردها و جوایز مهم‌ترین دستاوردهای علمی و فرهنگی ناصر فکوهی عبارت‌اند از: • بنیان‌گذاری و مدیریت مؤسسه و وبگاه «انسان‌شناسی و فرهنگ» • تدریس و پژوهش در مقام استاد انسان‌شناسی دانشگاه تهران • تألیف و ترجمه کتاب‌های متعدد در حوزه انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی • انتشار صدها مقاله، یادداشت، نقد، گفت‌وگو و سخنرانی علمی به زبان‌های فارسی، انگلیسی و فرانسه • آغاز و هدایت پروژه گسترده «تاریخ فرهنگی ایران مدرن» • همکاری با انجمن جامعه‌شناسی ایران و فرهنگستان زبان و ادب فارسی در حوزه واژگان علوم اجتماعی • مشارکت در گسترش انسان‌شناسی شهری و مطالعات هویت، قومیت و فرهنگ در ایران در اطلاعات ارائه‌شده، جایزه مشخصی برای او ذکر نشده است؛ بااین‌حال، فعالیت‌های دانشگاهی، پژوهشی، ترجمه‌ای و نهادی او جایگاه برجسته‌ای برای وی در حوزه انسان‌شناسی و مطالعات فرهنگی ایران فراهم کرده است.