แขกต่อยหม้อ

เพลงแขกต่อยหม้อนี้ เดิมเป็นอัตรา ๒ ชั้นและชั้นเดียว เป็นเพลงไทยสมัยโบราณซึ่งอัตรา ๒ ชั้นบรรเลงเป็นเพลง ๒ ไม้ และอัตราชั้นเดียวบรรเลงเป็นเพลงเร็ว รวมอยู่ในเรื่องเพลงมอญแปลง ทั้งสองอัตราดำเนินทำนองเป็นพื้น ๆ ซึ่งเหมาะสมกับกรณีที่ใช้ ต่อมาภายหลังจึงผู้นำเอาทำนองเพลงแขกต่อยหม้ออัตรา ๒ ชั้น ไปเป็นเพลงร้องประกอบการแสดงโขนละครในบางโอกาส เพลงแขกต่อยหม้อที่นำไปร้องในการแสดงโขนละครนั้น มักจะใช้ร้องในตอนที่ ตัวละครเริ่มจะเปลี่ยนอิริยาบถอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น จะไป จะมา หรือจะแปลงตัว เป็นต้น