Epoki literackie. Sinusoida epok. Julian Krzyżanowski #matura #matura2024 #maturazpolskiego

🔸 Matura ustna 2024 - Opracowanie pytań jawnych 🔸 https://maturanamaksa.pl/matura-ustna... #maturazpolskiego​​​​ #matura​​​​ #matura202​4​ #maturanamaksa Historia literatury uwypukla nam różnorodność epok literackich. Jednocześnie jesteśmy w stanie zauważyć, że mają one również cechy wspólne. To spostrzeżenie doprowadziło badacza literatury, J. Krzyżanowskiego, do wyróżnienia dwu zasadniczych nurtów - klasycznego i romantycznego - wzajemnie się zmieniających. Tę przemienność obrazowo ukazuje tak zwana sinusoida przebiegu dziejów. Nurt klasyczny charakteryzuje się ładem, harmonią, rygorami. Wskazuje na człowieka jako najwyższą wartość i jego możliwości poznawcze jako sposób doświadczania świata. Stąd obecny w tym nurcie racjonalizm, odwołanie do doświadczeń i empirycznego rozumienia rzeczywistości. Chwalona jest nauka, głoszona wartość wykształcenia. Ludzie tych epok fascynują się życiem, poznawaniem go, obserwowaniem jego przemian. Do tego nurtu należą m.in. renesans, oświecenie, pozytywizm. Literatura w nurcie romantycznym odkrywa największą wartość w metafizyce, w Bogu. Umniejsza życie doczesne, wskazując na jego znikomość i przemijalność. W dziełach tego nurtu pojawia się niepokój, brak regularności dodatkowo uzupełnione irracjonalizmem, mistycyzmem, symboliką. Najważniejszymi w poznawaniu świata okazują się uczucia. Wartości nabierają sny, wizje, halucynacje, przeczucia. Wyraźnie słychać w tym czasie głosy pesymizmu i dekadencji wskazujące na brak możliwości poznania i zrozumienia świata. Epokami charakterystycznymi dla tego nurtu są m.in. barok, romantyzm i Młoda Polska.