Allosaurus: Jurajski Łowca z Epoki przed T. Rexem | Prehistoryczny Film Dokumentalny [4K]

W tym materiale przyjrzymy się Allosaurusowi, dużemu drapieżnikowi późnej jury, żyjącemu około 155–145 mln lat temu, na długo przed T. Rexem. Zaczniemy od tego, co zdradzają liczne skamieniałości: nazwa oznacza „inny jaszczur”, a szczątki pozwalają odtwarzać jego wygląd, wzrost i sposób życia. Omówimy sylwetkę mierzącą zwykle 8–10 metrów, lekką czaszkę z zębami stale wymienianymi, silny kark, krótkie trójpalczaste łapy, potężne tylne nogi i ogon utrzymujący równowagę. Potem przejdziemy do polowania i diety. Ślady zębów na kościach pokazują, że Allosaurus atakował roślinożerne dinozaury, a także korzystał z padliny; mógł ranić ofiarę cięciami i odciągać głowę karkiem. Zobaczymy, dlaczego polowanie na stegozaura czy młode zauropody niosło ryzyko oraz czemu dowody nie rozstrzygają, czy osobniki regularnie polowały w grupach. Wrócimy też do młodych, które rosły przez lata i jadły mniejszą zdobycz, oraz do niepewności dotyczących gniazd, opieki rodzicielskiej i życia społecznego. Osadzimy te informacje w krajobrazie późnej jury: ciepłe, sezonowe warunki, rzeki, równiny zalewowe, lasy iglaste i paprociowe oraz bogactwo roślinożerców. Skupimy się na znaleziskach z zachodniej Ameryki Północnej, zwłaszcza z formacji Morrison i Cleveland Lloyd Dinosaur Quarry w Utah; liczne kości z tego drugiego miejsca wciąż nie dają pewności, jak się tam nagromadziły. Poznamy też metody badania skamieniałości i to, czego uczą ślady urazów. Na koniec prześledzimy zagrożenia — rywali, broniącą się zdobycz, choroby, susze i powodzie — oraz zniknięcie Allosaurusa pod koniec jury. Zobaczymy, jak skanowanie, modele komputerowe i ponowne badanie muzealnych zbiorów wciąż zmieniają wiedzę o tym drapieżniku. W 2020 roku Daniel Chure i Mark Loewen opisali w czasopiśmie PeerJ gatunek Allosaurus jimmadseni. Według Natural History Museum of Utah żył on co najmniej pięć milionów lat wcześniej niż A. fragilis. Miał węższą czaszkę i niskie grzebienie biegnące od okolic oczu ku nozdrzom. Badania histologiczne Bybee’a, Lee i Lamm, opublikowane w Journal of Morphology, szacują, że największe badane osobniki osiągały dojrzałość szkieletową między 13. a 19. rokiem życia, a najszybciej rosły około piętnastego roku. Smithsonian opisuje okaz ze złamaną łopatką, która zrosła się krzywo. Kość zachowała ślad urazu, ale jego przyczyny nie da się ustalić.