روش های آزمایشگاهی تشخیص کبد چرب و فیبروز کبدی

کبد، عضو قرمز قهوه‌ای رنگ با شکل گوه‌ای و دارای دو لوب با اندازه و شکل نابرابر، دارای وزن تقریبی ۱٫۵ کیلوگرم، دارای عرض تقریبی ۱۵ سانتی‌متری و بزرگترین غده بدن انسان است و موقعیت آن در قسمت فوقانی و راست حفره شکمی و زیر دیافراگم و سمت راست معده قرار دارد. کبد به دو رگ خونی متصل است: سرخرگ کبدی و سیاهرگ باب. شریان هپاتیک، خون غنی از اکسیژن را از آئورت و از طریق تنه سلیاک حمل می‌کند، سیاهرگ باب خون غنی از مواد مغذی هضم شده را از کل لوله گوارشی را به کبد می آورد. کبد حدود 500 عملکرد مختلف در بدن دارد که از مهمترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد: فعالیت خون سازی در دوران جنینی تولید پروتئین‌ها و مواد بیوشیمیایی لازم جهت گوارش و رشد تصفیه مواد جذب بدن شده از طریق مجرای گوارش سم‌زدایی متابولیت‌های مختلف و تبدیل انها به مواد بی ضرر، همچنین متابولیسم داروها تولید مایع صفرا که شامل کلسترول و نمک‌های صفراوی است و به تجزیه چربی کمک می‌کند بالابردن مقاومت بدن در برابر عفونت ها با خارج کردن میکروب ها و سایر مواد سمی کنترل قند خون، تنظیم کلسترول و چندین هورمون و آنزیم دیگر ذخیره انرژی برای فعالیت عضلات و فراهم ساختن سریع انرژی در هنگام ضرورت ذخیره انرژی به شکل گلیکوژن و تجزیه گلیکوژن به گلوکز طی فرآیند گلیکوژنولیز سنتز گلوکز از برخی آمینواسیدها، لاکتات یا گلیسرول طی فرآیند گلوکونئوژنز در مواقع کمبود منابع کربوهیدراتی شایعترین بیماری کبد، کبد چرب است که بیش از 30 درصد ایرانیان به درجات متفاوتی به آن مبتلا هستند در این بیماری همانطور که از نام آن پیداست چربی بیش از حد در کبد تجمع و عملکرد آن را مختل می کند به‌طور کلی می‌توان عوامل ایجاد کننده این بیماری را ناشی از رژیم غذایی نادرست، غذاهای فست فودی (سوسیس، کالباس، سس، پیتزا و…)، استرس، مصرف دارو بیش از حد معمول دانست بنابراین دلایل بروز این بیماری را می توان به شرح زیر ذکر کرد : تغذیه شیوه زندگی اضافه وزن و چاقی چربی خون بالا قند خون بالا مصرف الکل سن بالا ژنتیک سیگار کشیدن سابقه برخی عفونت ها مانند هپاتیت مصرف برخی داروها مانند متوترکسات، تاموکسیفن و آمیودارون بارداری سندرم تخمدان پلی کیستیک قرار گرفتن در معرض سموم خاص روش های مشخص کردن ابتلا به کبد: 1-آزمایش خون، شامل تست های عملکرد آنزیم های کبدی 2-تصویر برداری، از طریق روش های مختلف همچون سی تی اسکن، سونوگرافی و یا ام آر ای 3-بیوپسی بافت های کبدی، که با یک سوزن بخش کوچکی از کبد برای انجام آزمایش برای تشخیص ابتلا به کبد چرب برداشته می‌شود آزمایش AST , ALT سلول های کبد حاوی پروتئین هایی به نام آنزیم می باشند که در فعالیت های متابولیکی کبد نقش دارند هنگامی که سلول های کبد آسیب می بینند، آنزیم های درون سلولی به خون می ریزند که می توان با آزمایش خون، میزان این آنزیم ها را اندازه گیری کرد هرچه آسیب وارده به سلول های کبدی بیشتر باشد میزان این آنزیم ها در خون بالاتر خواهد بود دو آنزیم اصلی کبد عبارتند از: آنزیم ALT یا SGPT که فقط در کبد است و آنزیم AST یا SGOT که در عضله قلب و دیگر بافت های نزدیک کبد نیز یافت می شود.اگر این دو آنزیم در خون بالا باشند، می توان دریافت که کبد دچار آسیب شده است. آزمایش آلکالین فسفاتاز، ´۵ – نوکلئوتيداز (´NT-5) و گاما گلوتامیل ترانس پپتیداز GGT گفتیم یکی از وظایف کبد، تولید صفرا می باشد.هنگامی که جریان صفرا کم شود و یا مجرای صفرا بسته شود، این آنزیم در کبد زیاد می شوند اگر مقدار این آنزیم ها در خون بالا باشد، مشکل در جریان صفراوی می باشد که می تواند به علت مشکل کبدی، مشکل کیسه صفرا و یا مجاری کبد و کیسه صفراوی باشد. آزمایش PT و PTT بعضی از فاکتورهای انعقاد خون که در تشکیل لخته و جلوگیری از خونریزی نقش دارند در کبد ساخته می شوند که در صورت آسیب کبد و ساخته نشدن این فاکتورها در روند انعقاد خون اختلال ایجاد می شود ودر آزمایشات PT و INR و PTT که مسیر داخلی و خارجی انعقاد خون را نشان می دهند مشخص می شود بنابراین زمان پروترومبین PT و ترومبوپلاستین PTT می تواند در بیماری کبد افزایش پیدا کند آزمایش آلبومین آلبومین یکی از پروتئین های اصلی خون است. که توسط کبد ساخته می شود و نقش پروتئین حامل برای ترکیبات مختلف در خون را دارد و افراد دارای بیماری مزمن و شدید کبدی، مقدار آلبومین کمی دارند. آزمایش بیلی روبین هنگامی که گلبول های قرمز خون تجزیه می شوند، بیلی روبین بوجود می آید. کبد این بیلی روبین را متابولیزه کرده و از طریق مدفوع دفع می کند. در افرادی که دارای اختلال در جریان صفراوی، بیماری شدید کبدی و بیماری کیسه صفرا هستند، مقدار بیلی روبین زیاد می شود. FibroTest اگرچه بیوپسی یا نمونه برداری از کبد یکی از دقیق ترین روشهای بررسی آسیب های موجود در کبد می باشد ولیکن بدلیل خطای نمونه برداری در اندازه بیوپسی و تغییرات بین مشاهده کنندگان مختلف، امروزه فیبرو تست بعنوان یک روش غیر تهاجمی جهت تشخیص آسیب و فیبروز کبدی بکار می رود فیبرو تست دارای ارزش تشخیصی برابر با بیوپسی کبد است و در تعداد زیادی از بیماران مبتلا به هپاتیتC، هپاتیتB، بیماری کبدی الکلیک، بیماری کبد چرب غیر الکلیک و در جمعیت عمومی مورد ارزیابی قرار گرفته است. روش کار ارزش فیبروتست از نتایج ۶ پارامتر تست خونی، با توجه به سن و جنسیت بیمار محاسبه می شود. این تست ها عبارتند از : آلفا ۲- ماکروگلوبولین هاپتوگلوبین آپولیپوپروتئین A1 گاماگلوتامیل ترانس پپتیداز توتال بیلی روبین آلانین ترانس آمیناز فیبروتست در ۵% موارد قابلیت اجرا نداردکه عبارتند از: هپاتیتهای حاد کولستاز خارج کبدی مانند کانسر پانکراتیک و سنگ کیسه صفرا همولیز شدید سندرم گیلبرت سندرم التهابی حاد 00:00 ساختمان کبد 01:51 عملکرد کبد 02:38 عوامل ایجاد کبد چرب 03:58 روش های تشخیص کبد چرب 05:04 روش های آزمایشگاهی تشخیص کبد چرب 08:12 فیبرو تست