Największy rekin ery dinozaurów i rozwikłanie jego zagadki / dr Daniel Tyborowski

Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach cyklu Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW [25 lutego 2026 r.] https://wszechnica.org.pl/wyklad/najw... Jak wyglądał największy rekin żyjący w erze dinozaurów? Czy był powolnym mieszkańcem morskiego dna, miażdżącym muszle małży, czy sprawnym łowcą przemierzającym otwarte morza? Przez niemal 200 lat Ptychodus pozostawał jedną z największych zagadek paleontologii. Rekin ten żył w okresie kredowym i mógł osiągać około 9–10 metrów długości, a według niektórych szacunków nawet 11 metrów. Nie przypominał jednak typowego rekina znanego z filmów. Zamiast ostrych, trójkątnych zębów miał szerokie, spłaszczone zęby tworzące potężny aparat miażdżący. Takie uzębienie wskazywało, że Ptychodus był durofagiem, czyli zwierzęciem odżywiającym się organizmami chronionymi twardymi muszlami lub pancerzami. Przez wiele lat rekonstruowano go więc jako ogromnego, powolnego rekina dennego, podobnego do współczesnych rogatków. Wykład dr. Daniela Tyborowskiego pokazuje, jak na podstawie zębów, szczęk, skamieniałych odchodów i wreszcie niemal kompletnych szkieletów naukowcy stopniowo odtwarzali wygląd, dietę i tryb życia tego niezwykłego zwierzęcia. Z wykładu dowiemy się między innymi: – dlaczego w zapisie kopalnym rekinów najczęściej zachowują się ich zęby, – czym uzębienie Ptychodusa różniło się od zębów typowych rekinów drapieżnych, – czym jest durofagia, – jakie zwierzęta mogły stanowić jego pokarm, – czego o diecie wymarłych zwierząt można dowiedzieć się z koprolitów, – jakie szczątki tego rekina odkryto w Polsce, – jak znaleziska z Meksyku zmieniły jego rekonstrukcję. Zęby Ptychodusa odkrywane są między innymi w Górach Świętokrzyskich. Z kamieniołomu Odra w Opolu pochodzą natomiast fragmenty szczęk oraz koprolity, czyli skamieniałe odchody. Badania ich zawartości wykazały obecność fragmentów skorupek ramienionogów i mikroskopijnych otwornic, co wspierało hipotezę, że rekin zjadał organizmy żyjące przy morskim dnie. Prawdziwy paleontologiczny zwrot akcji nastąpił jednak w 2024 roku, gdy opisano wyjątkowo dobrze zachowane szkielety Ptychodusa odkryte w Meksyku. Zachowały się nie tylko czaszki i kręgosłupy, lecz także zarysy ciała i struktury płetw. Odkrycia te pokazały, że Ptychodus nie miał sylwetki powolnego rekina dennego. Jego ostre płetwy piersiowe, duża płetwa grzbietowa i dobrze rozwinięta płetwa ogonowa wskazują, że był aktywnym i sprawnym pływakiem przystosowanym do życia w toni wodnej. Analizy pokrewieństwa wykazały również, że należał do rekinów lamnokształtnych – grupy obejmującej między innymi współczesnego żarłacza białego. Łączył więc ciało szybkiego oceanicznego łowcy z uzębieniem działającym jak potężne imadło. Jego ofiarami mogły być nie tylko zwierzęta denne, lecz także amonity oraz duże żółwie morskie. Historia badań nad Ptychodusem pokazuje, jak jedno wyjątkowe odkrycie może całkowicie zmienić naukowy obraz wymarłego zwierzęcia. Wykład został wygłoszony 25 lutego 2026 roku w ramach cyklu „Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW”. Dr Daniel Tyborowski – paleobiolog, geolog, ewolucjonista, nauczyciel akademicki i popularyzator nauki. Jego badania koncentrują się na ewolucji, paleoekologii, morfologii funkcjonalnej i histologii kręgowców wtórnie wodnych, w szczególności gadów morskich oraz waleni. Od 2024 roku jest pracownikiem naukowym i wykładowcą na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. #DanielTyborowski #Ptychodus #Rekiny #PrehistoryczneRekiny #Paleontologia #EraDinozaurów #Kreda #Skamieniałości #Ewolucja #Geologia #HistoriaZiemi #Amonity #Nauka #UniwersytetWarszawski #WydziałGeologiiUW #Wszechnica