KREDYTOWAŁY KREMATORIA, UKRYWAŁY ZŁOTO OFIAR I DOPROWADZIŁY HITLERA DO WŁADZY—KIM BYLI CI BANKIERZY?

Niniejszy scenariusz ma charakter dokumentalno-edukacyjny i opiera się na publicznie dostępnych źródłach historycznych: oficjalnych komisjach eksperckich, raportach rządowych, aktach sądowych, dokumentach archiwalnych oraz publikacjach naukowych i prasowych. Wszystkie przywołane fakty, daty i cytaty pochodzą z materiałów wskazanych w bibliografii poniżej. W kilku miejscach historycy i same instytucje nie są zgodni co do interpretacji faktów — dotyczy to zwłaszcza najnowszych ustaleń w sprawie Credit Suisse (2023), gdzie raport zamówiony przez sam bank doszedł do innych wniosków niż alarm podniesiony przez Centrum Szymona Wiesenthala i Komisję Budżetową Senatu USA. W scenariuszu zaznaczono to wprost, prezentując obie strony sporu. Celem materiału nie jest oskarżanie współczesnych instytucji finansowych ani ich obecnych pracowników i klientów o czyny sprzed osiemdziesięciu-stu lat, lecz udokumentowanie historycznej odpowiedzialności konkretnych osób i struktur korporacyjnych działających w latach 1930–1945 (oraz, w niektórych przypadkach, w dekadach powojennych, gdy ujawniano lub rozliczano te fakty). Współczesne nazwy banków (np. JPMorgan Chase, UBS, Commerzbank) są używane wyłącznie dla zachowania ciągłości historycznej narracji. Materiał nie zawiera treści rewizjonistycznych, spiskowych ani niesprawdzonych — sporne lub niepewne szczegóły oznaczono w tekście sformułowaniami typu "według ustaleń", "zdaniem historyków", "jak twierdzi komisja". BIBLIOGRAFIA / ŹRÓDŁA Deutsche Bank Harold James, The Deutsche Bank and the Nazi Economic War Against the Jews, Cambridge University Press, 2001 Harold James, Die Deutsche Bank im Dritten Reich, C.H. Beck, 2003 Jonathan Steinberg, raport dla komisji historycznej Deutsche Bank (badanie transakcji złotem, lata 90.) Encyclopaedia Britannica, hasło "Hermann J. Abs" Dresdner Bank Johannes Bähr, Die Dresdner Bank in der Wirtschaft des Dritten Reichs, Oldenbourg, 2006 Expatica News, Dresdner Bank role in Nazi Germany revealed, 17.02.2006 Wikipedia, hasło "Karl Rasche" (Proces Ministerstw, Norymberga, 1949) Commerzbank Ludolf Herbst, Thomas Weihe (red.), Die Commerzbank und die Juden 1933–1945, C.H. Beck, 2004 Commerzbank AG, materiały oficjalne na 155-lecie banku (2025) Bank for International Settlements BIS, History – the BIS during the Second World War (1939–48), bis.org Adam LeBor, Tower of Basel: The Shadowy History of the Secret Bank that Runs the World, PublicAffairs, 2013 Adam LeBor, Hitler's American Banker, Tablet Magazine, 30.08.2013 Chase National Bank / J.P. Morgan / Guaranty Trust / American Express JTA (Jewish Telegraphic Agency), Branches of American banks implicated in wartime looting, 08.02.1999 Raport Komisji Mattéoliego (Francja, 1997–2000) The Moscow Times, JP Morgan Chase sued for Nazi ties Barclays JTA, Heirs of French Holocaust victims to be compensated by British bank, 04.08.2000 Doniesienia nt. dokumentu BBC Banking with Hitler Credit Suisse Credit Suisse, komunikat prasowy CSG announces key findings of investigation (kwiecień 2023) The Boston Globe, Credit Suisse faulted over probe of Nazi-linked accounts, 19.04.2023 finews.com/finews.asia, wywiad z Thomasem Borerem Union Banking Corporation The Guardian, Bush's grandfather was a director of a bank seized by feds Washington Times / Associated Press, 17.10.2003 Enskilda Bank / rodzina Wallenberg Gerard Aalders, Cees Wiebes, The Art of Cloaking Ownership: The Case of Sweden, Amsterdam University Press, 1996 jweekly.com, cyt. za World Jewish Congress, 14.06.1996 Schröder Bank German History Docs (GHDI), dokument źródłowy o spotkaniu Hitler–Papen CIA FOIA Reading Room, dokument nt. powiązań z Sullivan & Cromwell Szwajcarskie banki (rozdział zbiorczy) Bergier Commission, raporty końcowe 1998–2002 JTA, Report: Swiss helped Nazis achieve their goals, 29.11.1999