Zakazana księga Biblii (dlaczego została wycięta?)

List Judy w Nowym Testamencie cytuje księgę, której w Biblii nie ma. Kim był Henoch, co opisuje jego księga, jak trafiła do Qumran, dlaczego zniknęła z Europy i jak przetrwała w Etiopii. Rozdziały 0:00 Wstęp 0:47 I. Dziwna wzmianka w Biblii 2:34 II. Cztery wersety, które domagały się odpowiedzi 5:32 III. Bunt na górze Hermon: co mówi tekst 11:25 IV. Qumran i pierwsi chrześcijanie 15:02 V. Dlaczego wypadła z kanonu 18:00 VI. Ocalenie w Etiopii 21:14 VII. Co w tej historii się nie zgadza? Źródła 1. Biblia Tysiąclecia (Pallottinum): Rdz 5–6; Lb 13; Pwt 3,11; Kpł 16; Jud 6; Jud 14–15 z przypisem; 1 P 3; 2 P 2,4; Hbr 11,5; Syr 44,16; Mt 24 2. Charles R. H., 1912, The Book of Enoch (1 Enoch), SPCK 1917 3. Library of Congress, 1993, wystawa „Scrolls from the Dead Sea”: 4Q201 (En ar a), przekł. J. C. Greenfield 4. Milik J. T., Black M., 1976, The Books of Enoch: Aramaic Fragments of Qumrân Cave 4, Oxford; Drawnel H., 2019, Qumran Cave 4: The Aramaic Books of Enoch, Oxford 5. Smithsonian, National Museum of Asian Art, „The Dead Sea Scrolls: Isaiah Scroll, Manuscript B” 6. Biblical Archaeology Society, „Caves and Contents (Cave 4)”; Leon Levy Dead Sea Scrolls Digital Library, „Discovery Sites” 7. Juliusz Afrykańczyk, Chronografia, fr. 2 (Ante-Nicene Fathers 6) 8. Tertulian, De cultu feminarum I,2–3 (Ante-Nicene Fathers 4) 9. List Barnaby 4,3 (Ante-Nicene Fathers 1) 10. Bereszit Rabba 26,5 (Sefaria, Midrash Rabbah 2022) 11. Augustyn, De civitate Dei XV,9 i XV,23 (Nicene and Post-Nicene Fathers 1/2) 12. Hieronim, De viris illustribus 4 (Nicene and Post-Nicene Fathers 2/3) 13. Laurence R., The Book of Enoch the Prophet, wyd. 1883 (wstęp z relacją J. Bruce'a) 14. Boccaccini G., 2018, „James Bruce's 'Fourth' Manuscript… (Vat. et. 71)”, Journal for the Study of the Pseudepigrapha 27 15. Hessayon A., Reed A. Y., Boccaccini G. (red.), 2023, Rediscovering Enoch? The Antediluvian Past from the Fifteenth to Nineteenth Centuries, Brill 16. Enoch Seminar, „Nicolas-Claude Fabri de Peiresc”, „Enochic Studies (1600s)” 17. Mętel A., 2025, „A Critical Analysis of the Ethiopic Manuscript of 1 Enoch (Kebrān 9)”, Resovia Sacra 32 18. Nibley H., 1975, „A Strange Thing in the Land: The Return of the Book of Enoch, Part 2”, Ensign 5/12 19. Early Manuscripts Electronic Library, 2016, „Enoch Palimpsest Spectral Imaging Project” 20. Mahibere Kidusan (EOTC), „The Ethiopian Orthodox Bible: A Unique Biblical Canon” 21. Goff M., 2009, „Gilgamesh the Giant”, Dead Sea Discoveries 16; Henning W. B., 1943, „The Book of the Giants”, BSOAS 11 22. Ante-Nicene Fathers 10, „Introduction to the Gospel of Peter” (Achmim 1886) 23. DFG, projekt 270668285 „Text-critical Edition and Translation of 1 Enoch” (LMU, L. Stuckenbruck) 24. Szałanda T., 2011, „Zarys demonologii międzytestamentowej, rabinackiej i qumrańskiej”, Studia Redemptorystowskie 9 25. Rubinkiewicz R. (oprac.), 1999, Apokryfy Starego Testamentu, Vocatio, Warszawa 26. Wikipedia, „Nephilim”, „Book of Enoch” (mapa tropów) 27. Palestine Exploration Fund, „Inscription from stone on top of Mt. Hermon, 14 Dec. 1869”; Aliquot J., IGLS XI nr 40; Nickelsburg G., 2001, 1 Enoch 1 (Hermeneia) 28. Snopes, „Giant Human Skeleton Photographs”; Lead Stories, 2021; AFP, 2023 29. Wikipedia, „Dead Sea Scrolls”; The Miscellany, 22.11.2001 30. Wikipedia, „Józef Milik” 31. „Pro memoriam ks. prof. dr hab. Ryszard Rubinkiewicz SDB”, Seminare 35 (2014) nr 2 Materiały na ekranie (źródło w rogu kadru): The Metropolitan Museum of Art; Biblia Tysiąclecia online; Wikimedia Commons; National Gallery of Art (Waszyngton); Internet Archive; Art Institute of Chicago; New Advent; Sefaria; Leon Levy Dead Sea Scrolls Digital Library (IAA); Bodleian Library; The Tertullian Project; Early Manuscripts Electronic Library; Palestine Exploration Fund (Open Jerusalem); Snopes; National Geographic; The Museum of Hoaxes; Biblioteca Apostolica Vaticana; Cleveland Museum of Art; TaniaKsiazka; Oxford University Press; Bibliographia Iranica (Staatsbibliothek zu Berlin). Licencje CC: Bodleian Libraries, University of Oxford (CC BY-NC 4.0 (Bodleian)); Peter van der Sluijs (CC BY-SA 4.0); Sailko (CC BY 3.0); Someone35 (CC BY-SA 3.0). Zrzuty stron i okładki w ramach prawa cytatu. Muzyka: własna kompozycja. Efekty dźwiękowe: Freesound i Kenney (CC0).