ภาพเก่าเล่าเรื่อง: รถยนต์โดยสารในอดีต พ.ศ. 2503-2506

สวัสดีครับ บัญญัติ คำประภา เสนอ ภาพเก่าเล่าเรื่อง รถยนต์โดยสารในอดีต ระหว่างปี พ.ศ. 2503-2506 เชิญย้อนอดีตรับชมไปด้วยกันครับ... ภาพที่ 1 เมื่อปีพุทธศักราช 2503 รถโดยสารซึ่งป้ายบนหลังคาด้านหน้าเขียนว่า “ด่วน พระบาท น้ำทรัพย์” เป็นรถโดยสารวิ่งระหว่างกรุงเทพมหานคร ไปพระพุทธบาท และน้ำทรัพย์ จังหวัดสระบุรี ปัจจุบันน้ำทรัพย์ได้ถูกเปลี่ยนไปแล้ว ตัวรถเป็นแชสซีหัวยาว ยี่ห้อฟาร์โก้ นำเข้าจากอเมริกา ปีพุทธศักราช 2500 รถโดยสารคันนี้ไม่ใช่รถโดยสารเร็จรูปนำเข้ามา แต่เป็นรถที่ใช้ส่วนหัวและแชสซีของรถบรรทุกอเมริกันยี่ห้อฟาร์โก้ นำมาต่อตัวถังด้วยไม้ผสมเหล็กโดยฝีมือช่างไทย เอกลักษณ์ของรถคันนี้คือไม่มีกระจกหน้าต่างข้างตัวรถ ถ้าร้อนก็นั่งรับลมเย็นๆ ถ้าวันไหนฝนตก ผู้โดยสารและกระเป๋ารถต้องช่วยกันดึงผ้าใบที่ม้วนอยู่บนหลังคาลงมาผูกกันฝน ด้านหน้าโดดเด่นด้วยหลังคาที่ยื่นออกมาเหมือนหมวกแก๊ป ที่คนสมัยก่อนเรียกว่า“รถกระบัง” หรือ“รถคอกหมู” ป้ายทะเบียนหน้ารถสีเหลือง หมวดอักษร ส.บ. 0004 เป็นรถจดทะเบียนที่จังหวัดสระบุรี ส่วนตราสัญลักษณ์สีขาวตรงข้างรถคือ ตราสัญลักษณ์ยุคแรกของบริษัทขนส่ง จำกัด หรือ บขส. ที่เป็นรูปโล่มีปีกและมีพระแสงขรรค์ พร้อมอักษรย่อ “ข.ส.” ถัดมาคือตัวเลข 224-2 ซึ่ง 224 เป็นเลขสายสัมปทานรถ ส่วนเลข 2 คือลำดับคันของรถในสายนี้ อีกหนึ่งจุดเด่นคือ บนหลังคารถที่เต็มไปด้วยกระสอบ ลังไม้ และห่อผ้าขนาดใหญ่ ในยุคนั้นรถโดยสารไม่ได้ส่งแค่คน แต่ทำหน้าที่เป็นรถขนส่งสินค้าและพืชผลทางการเกษตรจากชนบทเข้าสู่ตัวเมืองด้วย ภายในรถจะเห็นผู้โดยสารนั่งกันแน่นขนัด มีทั้งพระภิกษุสามเณรและชาวบ้าน แต่งกายด้วยเสื้อผ้าตามยุคสมัยแฟชั่นในปีพุทธศักราช 2503 ภาพถ่ายใบนี้ถูกบันทึกไว้โดยช่างภาพชาวอเมริกันชื่อ Harrison Forman ซึ่งเป็นภาพที่เป็นกระจกบานใหญ่สะท้อนวิถีชีวิต ความรุ่งเรืองของระบบขนส่งมวลชนไทยในอดีต ที่ปัจจุบันหาชมไม่ได้อีกแล้ว... ภาพที่ 2 ภาพนี้ถ่ายภาพโดย ทอม เคิร์ก นักมานุษยวิทยา ชาวอเมริกัน ในเดือนพฤศจิกายน พุทธศักราช 2506 เป็นรถโดยสารระหว่างทางไปบ้านหนองสูง อำเภอมุกดาหาร ซึ่งในขณะนั้นหนองสูงยังเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอมุกดาหาร จังหวัดนครพนม ปัจจุบันคืออำเภอหนองสูง จังหวัดมุกดาหาร ข้อมูลรถโดยสารในภาพคือ รถโดยสารคันนี้ ถูกดัดแปลงมาจากรถบรรทุก 6 ล้อ นำมาประกอบตัวถังไม้เป็นรถสองแถวโดยสาร กระจังหน้ารถเป็นทรงเหลี่ยม มีป้ายทะเบียนติดด้านหน้าและด้านหลัง บนหลังคาด้านหน้ามีป้ายบอกเส้นทาง แร็กหลังคาด้านบนดัดแปลงเป็นโครงเหล็กสำหรับบรรทุกสัมภาระ พืชผลทางการเกษตร และสัมภาระเดินทาง ซึ่งเป็นวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวบ้านเวลาเดินทางเข้าไปในเมือง เพื่อขนส่งพืชผลหรือซื้อสินค้ากลับบ้าน ตัวถังด้านหลังรถเป็นโครงไม้ มีม้านั่งสองแถวยาวตลอดแนว และเปิดโล่งด้านข้างเพื่อระบายอากาศ รถคันนี้กำลังลุยข้ามลำห้วยที่น้ำแห้งขอด โดยพื้นล่างเป็นหาดทรายและโขดหิน สะท้อนให้เห็นว่าในปีพุทธศักราช 2506 เส้นทางไปอำเภอหนองสูง ยังไม่มีถนนคอนกรีตหรือสะพานคอนกรีต ต้องอาศัยทางเกวียนหรือลัดเลาะตามลำห้วยในฤดูหนาวและฤดูแล้ง ด้านหน้าสุดมีหญิงผู้โดยสารที่ลงมาจากรถ 2 คน แต่งกายด้วยชุดพื้นบ้านอีสานภูไท นุ่งผ้าซิ่นมัดหมี่แบบดั้งเดิม ส่วนใกล้ตัวรถมีผู้ชายหลายคนลงมาจากรถ เพื่อช่วยกันดูทาง ช่วยดันรถ หรือยืนพักขณะรถกำลังค่อยๆ ลุยข้ามลำห้วย ริมฝั่งน้ำมีรากต้นไม้ใหญ่ที่ถูกโค่น... นี่คือหนึ่งในภาพที่สะท้อนการคมนาคมและวิถีชีวิตคนอีสานในอดีตได้อย่างทรงคุณค่า ภาพเมื่อเดินพฤศจิกายน พุทธศักราช 2506 ภาพที่ 3 รถโดยสารเส้นทางมหาสารคาม–อำเภอบ้านไผ่ ซึ่งเป็นเส้นทางสายสำคัญที่เชื่อมโยงผู้คนจากมหาสารคาม ไปยังสถานีรถไฟบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น เพื่อเดินทางต่อเข้าสู่กรุงเทพมหานคร ภาพนี้บันทึกโดย Charles F. Keyes และ Jane Keyes นักมานุษยวิทยา ชาวอเมริกัน ในเดือนธันวาคม พุทธศักราช 2506 รถคันนี้คือ Ford Thames Trader มักเรียกกันว่า Ford Trader ผลิตโดยบริษัท Ford ประเทศอังกฤษ ในช่วงปีพุทธศักราช 2500-2508 เอกลักษณ์ของรถรุ่นนี้คือ กระจังหน้าทรงกว้าง มีคำว่า TRADER คาดกลาง และโลโก้รูปสัญลักษณ์ของ Ford เหนือกระจังหน้า เป็นรถบรรทุกหน้ายาว ที่นำมาต่อเป็นรถสองแถวไม้ หรือรถคอกหมู โดยช่างไทยในยุคนั้น รถรุ่น Thames Trader นี้ เป็นรถยอดนิยมบนเส้นทางระหว่างจังหวัดในภาคอีสาน เนื่องจากเครื่องยนต์ดีเซลมีความอึด ทนทาน เหมาะกับสภาพถนนลำบากในยุคนั้น ป้ายทะเบียน ก.ค. 00228 ตัวเลข 00228 คือ หมายเลขทะเบียนรถโดยสารของจังหวัดมหาสารคามในยุคนั้น สิ่งของและผู้คนบนหลังคารถ มีกระสอบป่าน กระเป๋าเดินทาง ตะกร้าสาน และสิ่งของเครื่องใช้ของคนเดินทาง ซึ่งในยุคนั้นรถโดยสารไม่มีที่เก็บสัมภาระใต้ท้องรถเหมือนในปัจจุบัน จึงต้องใช้หลังคารถเป็นที่บรรทุกข้าวของเครื่องใช้ ผลผลิตทางการเกษตร หรือสินค้าที่นำไปค้าขาย คนบนหลังคาคือเด็กรถ หรือพนักงานประจำรถ หรือแอ็ดรถ กำลังจัดระเบียบและผูกมัดสัมภาระบนแร็กหลังคา เพื่อเตรียมพร้อมก่อนออกเดินทาง ด้านซ้ายมือด้านหลังคือ หอนาฬิกาเมืองมหาสารคาม ซึ่งปัจจุบันก็ยังอยู่ บรรยากาศรอบๆ เห็นผู้คนแต่งกายสไตล์ยุค 2506 สวมหมวกกะโล่ หมวกปีก หรือเสื้อเชิ้ตแขนสั้น ส่วนถนนเป็นถนนลูกรังอัดเรียบ มีเสาไฟฟ้าไม้ และเสาไฟจราจร ภาพถ่ายนี้ในวันนั้น ไม่เพียงแต่บันทึกเรื่องราวของยานพาหนะอย่างรถ Ford Trader คันนี้ไว้เท่านั้น แต่ยังทรงคุณค่าในการเห็นวิถีชีวิต ความทรงจำ และการเดินทางของชาวมหาสารคามและชาวอีสาน เมื่อปีพุทธศักราช 2506 แล้วคุณล่ะครับ เคยนั่งรถโดยสารไม้ หรือรถทรงคอกหมูแบบนี้กันบ้างหรือเปล่าครับ ขอบคุณที่ติดตามและรับชม โปรดติดตามตอนต่อไป สวัสดีครับ …เครดิต ขอบคุณ... Charles F. Keyes และ Jane Keyes Harrison Forman, Tom Kirsch ........................................................... บัญญัติ คำประภา : สร้างสรรค์/นำเสนอ ติดตามผลงานได้ที่ช่อง Youtube : บัญญัติ คำประภา Facebook Reels : ครูบัญญัติ คำประภา Tiktok : ครูบัญญัติ คำประภา ขอบคุณที่ติดตามและรับชมครับ